Fragmenty rękopisów wyjęte z innych akt. - Tomasz z Akwinu (św. ; 1225-1274)
K. 1r-4r - DIONISIUS CARTUSIENSIS (1402-1471) - DE VITA (seu REGIMINE) CURATORUM (ok. 1450), cap. 56 (wypis in extenso) [tit.:] Contra lasciviam Sacerdotum et Clericorum ex verbis Sanctorum Patrum [inc.:/expl.] Sancti Doctores contra infelicissimam horum luxuria multa concorditer terribiliterque locuti sunt. Ait ergo B[eatus]. Hieron[imus]. Acerbiora gehenne tormenta sunt][Nam qui debuerant esse uicarii apostolorum et filii sancti Petri, facti sunt Judae socii atque preambuli Antichristi.
K. 5r-13v ANONIM - część trzecia komentarza teologicznego (miejsca polemiczne przeciw "poganom" i Żydom) dotyczącego wcielenia, w oparciu przede wszystkim o TOMASZA Z AKWINU - SUMMA THEOLOGICA, 3a p., Q. 1-2; zob. też TOMASZA z AKWINU - IN 3 SENTENTIARUM PETRI LOMBARDI, Dist. 1, q. 1, a. 1; braki kart [inc. prol.:] Posteaquam in prima parte Summae Theologiae una cum Diuo Thoma de Deo egimus secundum se][in hac tertia parte agamus (...) et nunc statim de ipsa Incarnatione agere incipiemus Następuje tekst komentarza w podziale na: 5r-8r: Quaestio Prima | De Conuenientia Incarnationis | Articulus Primus | Utrum Conueniens fuerit Deum Incarnari? [=contra paganos] 8v: Quaestio Secunda | An Incarnatio ista iam facta sit [=contra Iudaeos] ubytek? 9r-nienum. 13r-bis: [kontynuacja i zakończenie] Questio Prima nienum. 13v-bis: Questio Secunda | De unione uerbi Incarnati [urywa się].
K. 23r-24v FILIPPO BEROALDO (1453-1502) LIST DO GREGORIO FLISCO [tit.:] Ad nobilissimum Gregorium Fliscum iurisconsultum Discipulum suum Philippi Beroaldi Bononiensis Epistola [inc./expl.:] Inter complusculos sectaturę doctrinę sectatores duo cum primis in genti laude effloruerunt Plato et Xenophon, quorum alter][suscipito et late fronte perlegito. Vive ac Vale Beroaldi tui memor. Τέλοs.
K. 19r-23r FRANCESCO FILELFO (+1481) przekł. łac. Ksenofonta „Cyropedia” (gr. Κύρου παιδεία), lib. 8, od „Oratio Cyri” do końca; acephalus [inc./expl.] [... Quare qui ego minus iure memoriam beatitudinis in omnem] aetatem consequar? Est autem a me declarandum cui regnum sim relicturus ne id si ambiguum sit][Quod si quis secus atque ego sentiat, si eorum opera consideret, ea inueniet testimonio suo uerba mea confirmare. Τέλοs Na k. 19r rączka z nadpisem “Nota de ami[citia/cis]”.
K. 15r-17r ANONIMOWE (zob. k .17v i Uwagi) fragmenty staropolskich receptur medycznych, za STEFAN FALIMIRZ (1 poł. XVI) - O ZIOLACH Y O MOCZY GICH etc. (1543); acephalus, każda strona zawiera wiele receptur, nagłówki odnoszą się do pierwszej z nich 15r. [nagł.] zasthanawia [krwie?] [inc./exp.] laino końskie popiol][namascisz glowe parsziwo spedza parchi a wlosi mnozy 17v w górnej części inną ręką: Hunc Valent[ini] [nieczyt.] Crac[oviens]is | dono [?]aed[?] Stanisla[i] Rosarii; poniżej dopisek inną ręką: Sum possesor Theophilus; i wtórnie inną ręką w poprzek karty: Honora medicum propter necessitatem (Mdr 38:1).
Lit./wyd.: Doctoris ecstatici D. Dionysii Cartusiani Opera omnia in unum corpus digesta (...), t. 37, Monstrolii 1909, s. 323-324 (bez tego rękopisu); Tekst Akwinaty niewydany; por.: St Thomas Aquinas, Summa Theologiae. Latin text and English translation, Introduction, Notes, Appendices and Glossaries, t. 48: The Incarnate Word, red. R.J. Hennessey O.P., Cambridge 2006, s. 4 nn., 34 nn.; Summa Theologiae, tertia pars, quaestio I, Corpus Thomisticum Sancti Thomae de Aquino, Textum Leoninum Romae 1903 editum ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias magneticas denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit, <http://www.corpusthomisticum.org/sth4001.html> oraz < http://www.corpusthomisticum.org/sth4002.html> ; Por. Stefan Falimirz, O ziołach i mocy ich. Kraków, Florian Unger, 1534, do druku podał W. Wydra, (seria: Bibliotheca paleotyporum in lingua Polonica impressorum), Poznań 2017; D. Marsh, Xenophon, w: Catalogus translationum et commentariorum, red. V. Brown, t. 7, Washington 1992, s. 88-89 (wydania) oraz 121-123 (rys. hist. i wydania); D. Marsh, Xenophon, w: Catalogus translationum et commentariorum, red. V. Brown, t. 7, Washington 1992, s. 88.
Z obwoluty rękopisu BK 97, [na odwr: z O 135, dot. k. 1-4v.]
Wymiary kart różne: 1. 145x188 mm (brzegi barwione na czerwono); 2. 155x192 mm (wtórnie przycięte; brzegi kk. barwione na czerwono); 3. 113x154 mm; 4A+B. 209x283 mm. Foliacja ołówkiem XX w., błędna (rzeczywista k. 14 pominięta). W cz. 4A-B w dolnej części karty skopiowane sygnatury drukowanej podstawy (?). Poszczególne części to luźne kk., ew. bifolia (kk. 1 i 4, 5 i 6, 10-13, 21-22).
Łac., grec., pol.
"Sum possesor Theophilus" - [rkps k. 15-17]
Filigrany: 1. k. 1+4 (bifolio): topór w tarczy herbowej, nad nim w kartuszu orzeł, wym. 60 (30+30) x 50 mm (Kraków 1595-8 r., zob. Siniarska-Czaplicka, Filigrany, nr 1096 i nn.). 2. k. 1+2 (bifolio), 8, 10, 13 ukoronowana litera "W", wym. 29x47 mm (Wrocław 1546 r., zob. Rauter, Die mittelalterlichen, nr 52); k. 14 ucięte w połowie: w podwójnym okręgu widoczne linie, być może litera "W" (?), w otoku widoczne litery "T T A". 3. k. 15, 17 (oba ucięte): lilia w ukoronowanej tarczy, wym. szac. 30x40 mm. (Kraków, od l. 30-40 XVI w. por. Siniarska, nr 61-67). 4A-B. k. 21,23,24: głowa wołu, z niej pręt z wężem, zwieńczony literą W" ukoronowaną, ok. 120x46 mm (Wrocław 1477 r., por. Rauter, Die mittelalterlichen, nr 59). Zbiór stanowią indywidualne poszyty i luźne karty, zamknięte w powleczonej płótnem tece. Sygnatura (BK 1603) lokuje zbiór w przedziale rękopisów zestawionych przez Władysława Pociechę (dyrektor BK w l. 1926-28) i Stanisława Bodniaka (praca w BK od 1926 do śmierci w 1952), z czego wynika, że najprawdopodobniej uporządkowany został w l. 1926-28. Zespół składa się z czterech osobnych elementów najwyraźniej wyjętych z opraw, ale dostępna informacje o tym jest lakoniczna ("wyjęte z obwoluty 97") i dotyczy chyba jedynie poz. 1. Z kolei na k. 4v tej samej poz. 1 widnieje sprzeczna z powyższym informacja "z O 135" (wyjęte z BK Cim O 135?). Cztery elementy składające się na BK 1603 nie mają elementów zbieżnych. Pierwszy, na krakowskim papierze z przełomu XVI-XVII w. (zob. Filigrany), to dotyczący rozwiązłości mnichów szybką kursywą sporządzony wypis z Dionizego Kartuza "De vita curatorum" (ok. 1450, zob. Emery, Denys, s. 392). Kopiowany tekst zdaje się być zachowany integralnie, jak wnioskować trzeba z pustego miejsca na k. 4r oraz pustej k. 4v. Drugi element to sporządzony wprawną kursywą humanistyczną (2 poł. XVI w.?) traktat teologiczny dotyczący wcielenia, idący explicite w dużej mierze zgodnie z wykładem Tomasza z Akwinu "Summa Theologiae" (3a p., q. 1-2) oraz "Super libros Sententiarum" (3a, D. 1, q. 1, art. 1). Inne wzorce ma zaburzająca numerację (dwukrotnie Q. 2a) questio 2a (An incarnatio ista iam facta sit), której ostrze skierowane jest przeciw poglądom judaistycznym. Najnowszy tekst na jaki powołuje się autor komentarza to chyba Marsyliusza z Inghen (+1396) "Quaestiones super quattuor libros Sententiarum" (3a, q. 1, a. 1). Ten element spisany został na wrocławskim papierze z poł. XVI w. (zob. Filigrany) i urywa się na niefoliowanej karcie (rzeczywistej 14v), pod której następuje foliowana już pusta karta z przygotowanym liniowaniem marginesów. Trzeci element to fragmentarycznie zachowany, silnie zniszczony (zwł. k. 16) i słabo czytelny zbiorek staropolskich receptur medycznych (zident. wypisy ze Stefana Falimirza "O ziołach y moczy gich", Kraków 1534; np. k. 17r <nagł.> Masc na wszelkie rani <inc. Rx = Recipe> [Naprzód weźmij] sadla zajeczego sadla wieprzowego nyetrzebionego albo lesnego - por. Falimirz V 115v: Masc na wszelkie rany; 17r <inc. Rx.> List konopne z bozym drzewkiem w lugu warzone - por. Falimirz I 33r D k. 17r <inc. Rx> Korzen Zlotoglowow zbozem dziewkiem w lugu warzone - por. Falimirz I 15v E; dziękuję za pomoc Jakubowi Łukaszewskiemu, Biblioteka Uniwersytecka UAM). Papier krakowski z l. 30-40 XVI w. (zob. Filigrany) sugeruje czas powstania w ciągu dekady od druku Falimirza, a nieco tylko wcześniejszy w stosunku do zatartej nieznacznie zapiski donacyjnej na odwrocie ostatniej zapisanej karty (k. 14v), informującej, że rękopis jest darem znanego medyka, humanisty i rajcy krakowskiego Stanisława Rożanki (Stanislaus Rosarius, 1520-1572) dla Walentego (być może młodszego brata donatora, Walentego Różanki, [1542-1571], prawnika i sekretarza królewskiego). Innym właścicielem rękopisu (k. 14v) był bliżej nieznany Teofil (sum possessor Theophilus). Czwartą część stanowi fragment (acephalus) łacińskiego przekładu "Cyropedii" Ksenofonta pióra humanisty Francesco Filelfo (+1481), standardowego tłumaczenia między ok. 1477 a ok. 1561 r. (Marsh, s. 121), wraz z listem humanisty Filippo Beroaldo starszego (+1505; XIX w. odpis jego listu do bpa płockiego Erazma Ciołka oraz "Declamatio Philosophi", zob. BK 11157, k. 30-42) do Gregorio Flisco (Fieschi). Teksty te, funkcjonujące razem w serii druków w 1 poł. XVI w. (zob. Marsh, s. 88-89, 121-123), spisane zostały na papierze wrocławskim z l. 70-80 XVI w. (zob. Filigrany) czytelną kursywą humanistyczną. Zdaje się, że tekst skopiowany został z druku wraz z sygnaturami (zob. kk. 19-22), ale te nie pokrywają się z widocznymi w skonsultowanych edycjach (Bolonia 1502, Lyon 1504 oraz 1511).
Keywords: Beroaldo, Filippo -- (1472-1518); Teologia -- 16 w; Teologia -- 13 w; Medycyna -- 16 w; Literatura grecka -- 5-4 w. a.C.; Listy -- 15 w