Hystoria moskiewskiey wojny prawdziwa przez Mikołaja Scibora z Marchowic Marchockiego pisana. - Marchocki, Mikołaj Ścibor (ca 1570-ca 1636)
Wywód początków rodu Starża-Toporczyków na tle bajecznych dziejów Polski i Słowiańszczyzny k. 45-48 (niekompletne)
"Pisanie moie, com ie w Historiey wspomniał do Iwana Suiskiego, które było przyczyną oswobodzenia Bokszyckiego y przeciwko wszytkiem wieściom uczyniło go łaskawym, było w te słowa" i "Odpis od niego" k. 43
"Poselstwo moie, którem odprawował do króla JMci pod Smoleńskiem było według instruktiey niżey napisaney" k. 43v-44 (niekompletne)
"Discurs o krolewiczu" i "Niedać Krolewica" k. 38v-43
W 1841 r. pamiętnik Marchockiego został wydany przez E. Raczyńskiego z kopii przechowywanej w Bibliotece Kórnickiej.
Wydanie Historii wojny moskiewskiej jest raczej popularne. Wydawca swobodnie obchodzi się z tekstem unowocześniając stylistykę, opuszczając lub dodając słowa, zmieniając konstrukcję zdań, np.: "przedsie niemało lat panował" w druku: "w Moskwie panował"; "oni mu pogrozili, iesliby nie powiedział, grozili także pytkami", w druku: "lecz gdy mu oni, jeśliby nie powiedział, grozili także pytkami" etc. Wspomniane tu zmiany występujące w całym tekście ujmują dużo z żywości i autentyczności 17-wiecznego języka autora
Historya wojny moskiewskiej przez Mikołaja Scibora z Marchowic Marchockiego wydana przez redakcyą Orędownika, Poznań 1841 s. 175
Mikołaj Marchocki, ok. 1570-ok. 1636], pamiętnikarz, starosta czchowski, rotmistrz w oddziale kniazia Rożyńskiego, obejmuje w swej Historii wojny moskiewskiej lata 1607-1612, a więc czasy walki o tron moskiewski Dymitra I i II Samozwańca. Odegrał w tych wydarzeniach pewną rolę ciesząc się zaufaniem współtowarzyszy, którzy kilkakrotnie powierzali mu różne zadania poselskie do Dymitra Samozwańca po pienądze, na sejm do Warszawy w celu wytłumaczenia siebie i towarzyszy z obecności w państwie moskiewskim. Mimo sprzeciwu króla Zygmunta III Marchocki pozostał przy kniaziu Rożyńskim i Dymitrze Samozwańcu do roku 1610. Po śmierci Rożyńskiego przeszedł do oddziałów Aleksandra Zborowskiego, brał udział w zwycięskiej bitwie pod Kłuszynem, szturmował Smoleńsk w chorągwi Stanisława Lubomirskiego. Z posłowań na sejmy, do króla w sprawach żołdu dla wojska oraz z udziału w obradach wojennych wynika, że Marchocki nie był przeciętnym i biernym tylko uczestnikiem tych wydarzeń, ale odegrał w nich znaczną rolę. Stąd też duża wartość źródłowa jego Historii, a to głównie dzięki szczerości, z jaką ujawnia ówczesne rozbicie wojska, demoralizację i warcholstwo własne autora jak i jego towarzyszy spod Moskwy.
Dar od nauczyciela Manty z Bądkowa (zob. List do T. Działyńskiego BK 7440 k. 38)
Pismo jednej ręki.
Keywords: Literatura polska -- 17 w; Wojny 1604-1634 r. polsko-moskiewskie; Władysław -- IV -- (król Polski ; -- 1595-1648); Zygmunt -- III Waza -- (król Polski ; -- 1566-1632); Rosja -- a Polska -- 17 w; Poselstwa 17 w; Relacje 17 w