"Apiarivm dulcium per F[rat]rem P[atre]m Stanislaum Sczijgielski Utilitati omnium laboriose factum Inuide noueris, si huic labori nostro detraxeris lusa L ipsi V. C. contra te virgam Censoriam in Notis ad Poetica Vt aranearum textus, ideo melior non est, quia ex se fila gignunt: sic nec scriptorum labor vilior, quia ex alienis libant ut apes". - Wapowski, Bernard kartograf, historyk (1450-1535); Kromer, Marcin historyk (1512-1589); Wincenty Kadłubek bł. (1150-1223); Szczygielski, Stanisław benedyktyn, opat trocki (1616-1687); Herburt, Jan historyk (ok. 1524-1577); Guagnini, Alessandro historyk (1538-1614); Mendoza, Francisco de (1573-1626); Sarnicki, Stanisław historyk (1532-1597); Stanisław Kostka św. (1550-1568); Długosz, Jan historyk (1415-1480); Petrus Comestor; Sarbiewski, Maciej Kazimierz (1595-1640); et al. (1630)
"Gratulatoriae Festiuitatis Nat[ivita]ti" k. 65-66 [formuły gratulacyjne z okazji narodzin]
"Do Zoila" (na wyklejce) [epigramat w języku polskim]
Różne dedykacje k. 118-119v
Joanni Baptistae Mantuani Carmelitae Philosophi Oratoris et Poetae clarissimi qui vixit sub Julio 2 Summo Pontif[icio] post libros Fastorum Mensis Martiis die 21, "De Sancto Benedicto" k. 50v-51v [Odpis hagiograficznego poematu epickiego autorstwa Baptisty Mantuanusa (1448-1516), urodzonego we Włoszech hiszpańskiego karmelity, humanisty i poety.]
"Dedicare S[acro] P[atri] N[ostro] Benedicti Ordinis Bened[icti] Conditioni Amplissimo" k. 118
"Breviarium Oratoris" k. 97-104v [mały podręcznik pisania mów okolicznościowych; po wyłożonej w punktach teorii każdorazowo następuje "Praxis"] "1. De Electione Officialium" k. 97-97v, "2. De Or[ati]one Pentoria" k. 97v-98v, "3. De Or[ati]one Gratiarum actoriae" k. 99-100, "4. De Or[ati]onibus Gratulatorijs" k. 100-103, "5. De Valedictoria Or[ati]one" k. 103v-104v, "6. De Natalitiae Or[ati]one" k. 104v
"8. Stanislaus Sarnicius" "7. Gwagninus" "6. Joannes Herburtius" "5. Martinus Cromerius" "4. Bernardus [...] Vapouius" "3. Miechouientis" "2. Joannes Dlugossus" "1. Vincentius Kadlubkus" "Historici" k. 157v [wykaz historyków, których dzieła cytowano w sylwie:]
"Monologium de Sanctis" k. 115-115v
3. "Fr. Franciscus Sitanius Zamoscensis ... Poematum Variorum libri IV. Ao 1626 [scil.: Franciszek Sitański, Poematum variorum libri IV, [Zamość? : s. n.], 1626 (E. XXVIII, 119)] 2. "Thesaurus Poematum ex Varijs tam Veterib[us]q. recentiorib[us] Poetis desumptijs: Coloniae impres. 1612[?]" [scil.: Johann Buchler, Thesaurus poematum ex variis tam veteribus quam recentioribus poetis desumptis, Coloniae : [Sumptibus Bernardi Gualtherii], 1605] 1. "Jacobus Bidermanius e Soc[ietate] J[esu] legenda scripsit Epigrammata ..." [scil.: Epigrammatum libri tres, [Dilingae : s. n., 1623]] "Poetae" k. 157 [spis dzieł poetyckich, cytowanych w sylwie:]
"Joannes Pierius Valerius Symbolae suae perdiuersos sparsim scripsit libros ..." k. 158 [sentencje wypisane z bliżej nieokreślonego dzieła Giovanniego Valeriano Bolzani; jedna podana w przekładzie polskim]
"Oratio in Dominica Passionis Domini" k. 116-117v
"Salutatio S[acrae] C[aesareae] M[aiestatis] Legati" k. 105-106
[Kilka sentencji] (na wyklejce)
"Superior Politico-religiosus et Politico-christianus" [zbiór maksym i sentencji podzielonych na następujące części]: "1. Candidatorum ambitio culpatur" k. 2, "2. Electorum politiae eruditur" k. 2v-3, "3. Superiorum agnata vilia produntur" k. 3-3v, "Principandi labores" k. 3v-4, "5. De amicis et familiaribus principum" k. 4-4v, "6. Qualis esse debeat erga sibi in fensos" k. 4v, "7. De imponendis tributis" k. 4v, "8. Legum condendarum politia" k. 4v-5, "9. Scientia reatus et solertia praepositi" k. 5, "10. Superior esto subditorum Medicus" k. 5-5v, "11. Humanitas et benignus est Superioris elogium" k. 5v-6, "12. Seueritas Iudicis Iustitiae vigor est" k. 6, "13. Acceptio personarum languor iustitiae est" k. 6v, "14. Cautela reprehensionis; artificiu[m] est emendationis" k. 6v-7, "15. Audacia sinistrae suspicionis, et temeritas praematurae Inquisitionis in Iudicae castigantur" k. 7-7v, "16. Qualis debeat e[ss]e Iudex in ferendis sententijs" k. 7v, "17. Augustus principandi labor" k. 8
"Oratio in Epiphania D[omi]ni 1626" k. 120-123
"Oratio de Augustissimo Eucharistiae Sacramento" k. 85v-89v
[Varia: sentencje, akrostychy, notki często o treści żartobliwej dotyczące m. in. jedzenia; trawestacja fragmentu "Metamorfoz" Owidiusza oraz schemat wyjaśniający zapewne zasadę "de acuto et arguto"] k. 112v-114v
"Oratio pro S. Joanne Baptista" k. 81-85
"Calovivs" k. 60-60v [wiersz poświęcony Abrahamowi Caloviusowi (1612-1686) luteraninowi, profesorowi teologii w Witenberdze.]
"Oratio de Fran[cisco] Xau[erio]" k. 90-92v
"Aliud" k. 59-59v
"Gymnanserino[?] Thoruniano" k. 112
"D. Kostcae elogium" k. 58
"Ode de Venda" k. 60
"Ex libris epigrammatorum Zamoscensis" k. 123v-156v [Zbiór epigramatów wypisanych z dzieła Franciszka Sitańskiego, Poematum variorum libri IV, [Zamość? : s. n.], 1626 (E. XXVIII, 119)]
"Disticha quaedam Ethica et Politica veterum Sapientum" k. 9-50 [zbiór łacińskich sentencji, przeważnie w formie dystychu, wypisanych z autorów klasycznych; przy kilku podano źródło cytatu]
"Aliud elogium Craco positum" k. 58v-59
"Elogia Caesarum Romanorum" k. 52-57v [wiersze na cześć cesarzy rzymskich; każdy zakończony pouczeniem dla czytelnika: "Disce lector"]: "C. Julius Caesar k. 52, "D. Augustus Octavius Caesar" k. 52v, "Claudii Tiberii Neronis" k. 53, "Caligulae Elogium" k. 53v, "Galbae elogium" k. 54, "Othonis elogium" k. 54v, "Titi elogium" k. 55, "Domitiani elogium" k. 55v, "Claudij elogium" k. 56, "Neronis elogium", "Vitellij elogium" k. 57, "Vespasiani elogium" k. 57v
"Elogium Ziemouiti" k. 59v
3. "Joannes Herburtus de Fulstin Regni Polonici Senator Vir magnificus et eruditus Chronica siue historias Poloniae libros Viginti breuibus, compendiosa descripsit et Sigismundo Augusto Regi Poloniae dedicauit" [scil.: Chronica sive Historiae Polonicae compendiosa ... ad facilem memoriam recens facta descriptio, Basileae [1571] (E. XVIII, 129)] 2. "Stanislaus Sarnicius de rebus gestis et Origine Polonoru[m] et Lituanoru[m] libros 8" [scil.: Annales sive de Origine et rebvs gestis Polonorvm et Litvanorvm, libri octo, Cracoviae 1587 (E. XXVII, 140-141)] 1. "Alexander Gwagninus Veronensis" [niezidentyfikowane dzieło] "Onomasticum Historicorum" k. 158v [Wykaz cytowanych dzieł historycznych; niektóre nazwiska powielone z k. 157v]
2. "Joannes Baptista Mantuanus Carmelita Theologus Orator et Poeta clarissimus scripsit Partenice libros 3 de Virgine Beatissima et de al[i]q[ui]s Sanctis Martyris ..." [scil.: Parthenice prima sive Mariana, Venezia : Jacobus Pentius, 1499] k. 158v 1. "Campus eloquentiae ... a P. Soc. Jesu confectus Oratores Viridarium Sacrae ac Profanae Eruditionis a P. Francisco de Mendoca Olysiponensi SJDJ" [scil.: Francisco de Mendoza, Viridarium Sacrae et Profanae eruditionis, 1632 (L. D. Green, J. J. Murphy, "Renaissance Rhetoric Short-Title Catalogue 1460-1700" 2006, nr 2513)]. [Wykaz pozostałych źródeł:]
"Eruditiones historiae Symbola Hieroglyphica Emblemata selecta et ad certos titulos redacta": "Caput 1. Salviatoria" k. 66v-67, "Caput 2. Gratiarum actoria" k. 67-68, "Caput 3. Funebris" k. 68-72, "Caput 4. Vita hominis et Mors" k. 72v-75v, "Caput 4.[!] Deus" k. 76-78v, "Caput V. Magistratus" k. 79-80v
"De Beatissima Virg[ine] Maria Carmen Petri Comestorij" k. 109v [wypis z pieśni Piotra Comestora (ok. 1100-ok. 1179) francuskiego teologa, autora jednego z najpopularniejszych średniowiecznych dzieł "Historia Scholastica", oraz krótka nota biograficzna]
"Oratiuncula Funebris" k. 106-107
"Elogium Craci Principis Poloniae" k. 58v
"In Laudem Ingenij Eruditionis, et eloquentiae C. Mussi Declamatio Tomitani" k. 92v-96v
"Martinologium Antitheticum SS. Diui Martini Episcopi et Divi Lutheri Apostatae Antithesis" k. 110-112 [utwór pisany dystychem; poeta konfrontuje w nim dwie znaczące w dziejach Kościoła postacie: św. Marcina z Tours oraz Marcina Lutra. Wiersz wykorzystuje, ulubione w baroku, antytezę i kontrast.]
"Elogium Vendae" k. 59v-60
"Disqvisitio de Salviationibus" k. 61-64v [mowy, sentencje, exempla]
"Lavrca Bethleem nata Vilno renata R[eligioso] F[ratri] N[ostro]? dicata" k. 109-109v [dedykacja i sentencje]
"Liber isse Christo Domino Deoq[ue] Ter Opt[imo] Max[imo] Sacer Adquem Programma Mensis devotae [...] ac Deipare Virginum Virgini" k. 1v
"Florilegia de Matthiae Sarbieus[ki] Opusculo": "I. In Philippum Rhetore[m]" k. 107v, "II. Imago Sancti[ssi]mae Virg[inis] nussa Planco" k. 107v, "III. Puer Jesus totus desiderabilis" k. 107v, "IV. De S. Adalberto G. A. et M. qui a Prussis lanceis remis petitus pro Chr[ist]o fortiter occubuit" k. 107v-108. "V. R[everendissimi] P[atris] Leoni N. concionatorij munere functu" k. 108, "VI. Statua Ciceronis" k. 108. "VII. In Cothurnatum Gallicum" k. 108 [dopisek w j. pol.: "na ostrogi"], "VIII. De Ludouico XIII Gall[ico] Rege Christianissi[m]o" k. 108-108v
Rękopis zawiera zapis nutowy (k. 46v). Epigramaty i sentencje wpisane także na wyklejkach. Pismo jednej ręki, niezbyt staranne; ślady poprawek i skreśleń. Tytuły poszczególnych tekstów niekiedy wyróżniane kapitalikami. Na k. 157-158v, sporządzona przez autora, bibliografia dzieł cytowanych. Rękopis ma charakter sylwy. Najczęściej występują mowy, elogia, akrostychy, epigramaty, maksymy, a więc gatunki o rodowodzie antycznym i modne w dobie baroku. Zawiera częściowo uporządkowane tematycznie rady i wskazówki dotyczące pisania mów okolicznościowych (urodzinowych, pogrzebowych, gratulacyjnych, pożegnalnych) oraz mowy (kazania) poświęcone wybranym uroczystościom kalendarza liturgicznego. Liczne wypisy z autorów starożytnych i renesansowych. Niektóre teksty zapewne autorstwa samego Szczygielskiego. Ich tematyka krąży przeważnie wokół zwierzchności świeckiej (elogia o cesarzach rzymskich i legendarnych władcach Polski), wątków biblijnych i mitologicznych, spraw duchowych i spraw ostatecznych, ale przede wszystkim wokół postaci świętych Kościoła i wybitnych teologów (nie tylko katolickich), ze św. Benedyktem z Nursji na czele. Autorowi nieobcy jest również żartobliwy ton oraz zmysł satyryczny. Stanisław Szczygielski (1616-1687), benedyktyn, opat trocki, prepozyt tuchowski, bibliotekarz tyniecki, historyk zakonu benedyktynów. Autor ok. dwudziestu wydanych drukiem prac (Estr. XXX, 232-237) m. in. "Catechismus Monasticus ..." Kraków 1668 (wykład obowiązków benedyktyna), "Aquila Polono-Benedictina ..." Kraków 1663 (dzieje zakonu benedyktynów), "Tinecia Seu Historia Monasterii Tinecensis ..." Kraków 1668, "O Zywocie Y Cudach S. Benedykta Opata ..." Wilno 1683.
Łac., grec., pol.
Ze zbioru Tytusa Działyńskiego
"N. 6. W. Ł." - [rkps]
Keywords: Domicjan, Tytus Flawiusz -- cesarz rzymski -- (51-96); Galba, Serwiusz Sulpicjusz -- cesarz rzymski -- (3 p. n. e.-69); Jan Chrzciciel -- św; Kaligula, Gajusz Cezar -- cesarz rzymski -- (12-41 n. e.); Krak -- legendarny władca Polski; Marcin z Tours -- św. -- (ok. 316-397); Neron, Klaudiusz -- cesarz rzymski -- (37-68); Oktawian August -- cesarz rzymski -- (63 p. n. e.-14 n. e.); Oton, Marek Salwiusz -- cesarz rzymski -- (32-69); Tytus, Flawiusz Wespazjan -- cesarz rzymski -- (39-81); Wanda -- legendarna księżniczka polska; Wespazjan, Tytus Flawiusz -- cesarz rzymski -- (9-79); Witeliusz, Aulus -- cesarz rzymski -- (15-69); Benedykt z Nursji -- św. -- (ok. 480-547); Calov, Abraham -- teolog luterański -- (1612-1686); Cezar, Gajusz Juliusz -- cesarz rzymski -- (100-44 p. n. e.); Franciszek Ksawery -- św. -- (1506-1552); Klaudiusz -- cesarz rzymski -- (10 p. n. e.-54); Luther, Martin -- (1483-1546); Petrus Comestor -- 12 w; Tyberiusz -- cesarz rzymski -- (42 p. n. e.-37 n. e.); Ziemowit -- legendarny książę Polski; akrostych 17 w; elogium 17 w; mowy 17 w; parenetyka 17 w; poezja religijna 17 w; retoryka 17 w; silva rerum 17 w