"De Vindilis et Vinidis. Seu Vandalis et Venedis."
Jabłonowski Józef Aleksanderwda nowogródzki(1711-1777)
"& VI. De Titulis Principum Vandaliae. I. Ad Duces Megapolitan[os]" k. 307-308 - "II. Reges Poloniae" k. 308-308v - "III. Reges Daniae", "IV. Reges Sueciae", "V. Reges Borussiae" k. 308v
"De Slavanis seu Slavis gente infinita" [inna kopia & II pracy, por. k. 7-8] k. 123-123v
"Pars III. Ponto Euxino et des fleuves qu'il recoit" [fragm. cz. III jak wyżej w jęz. franc.] k. 251
"& I. De Vandalis Jornandi Vandilis et Vindilis, qui et Vendi ab Auctoribus appellantur" k. 295-297
"L'Original de Mon manuscrit sur Les Henetes et Vandales" [moż ostatni egz. korektowy?; tytuł franc., tekst kopii dzieła wraz z nagłówkami po łacinie] k. 276 [w tym:] "Disquisitio praeliminaris" k. 277-278 - "De Medo Henetis et Heneto Sarmatis. & I. Ex Homero testimonia" k. 278-278v - "& II. Locus Herodoti de Henetis a Medis oriundis illustratur. Stephanus de Urbibus consulitur" k. 279-281 - "& III. De Henetis plura ex Strabone et aliis" k. 281-282 - "& IV. Ex Ptolomaeo lux quaesita; mutatio litterae 'd' et 't', Veneti Venedae" k. 282-283v - "& V. De Sauromatis, Sarmatis" k. 283v-286 - "& VI. Consentiunt ex recentioribus scriptoribus multi nostrae sententiae" k. 286-288 - & VII. De Antis, Slavis, Slavis, Slabenis, inde a Sec[ulo] VI" k. 288-289v - "& VIII. De linguae Slavicae vetustis monumentis" k. 290-290v
"VII. Etymologiae diversae nominis Vandalorum et Venedorum" k. 23-23v
"Excerpta ex Pufendorffii Introductione ad historiam Europaeam" oraz "Excerpta ex Frankensteinii diss[ertatione] de usu Albinagii in Germ[ania] k. 172
[kolejne wypisy i uzupełnienia dot. ostatniej pracy, w tym po franc.] k. 234-250
"Breviarium rerum Vandalicarum" k. 330-341v
"& IX. De Auctoribus praecipuis" k. 314-325v
"& VII. Etymologiae diversae nominis Vandalorum et Venedorum Atq[ue] Fluminum" k. 309-310
"De Lacu Musiano. Pars Prima (Sectio I)" k. 218-223v - "Pars Secunda (Sectio II). Recensio auctorum de eodem lacu tractantium ex anterioribus temporibus" k. 224-229v - "Pars III. De Ponto Euxino et de fluviis Tyra, Dniestr, Hipani, Boch, Axiaces, Ingulec, quos ille recepit" k. 230-233v
Na kartach rkpsu występują następujące znaki wodne, w większości niezidentyfikowane: 1. Róg pocztowy na zawieszce w stylizowanym kartuszu zwieńczonym dużą koroną k. ochronna A, fragm. (obcięta karta) k. 214; odmiana: sam róg k. 39, 167, 203, 221, 223, 226, 228, f. odwrócony k. 29, 205, 213, 219-220, 244, fragm. (obcięta karta) k. 38a - 2. Sygla "F H" k. ochronna B (prwdp. część literowa f. poprzedniego) - 3. Herb własny (miejski?) w stylizowanej tarczy zwieńczonej niską koroną (duży i ładny f.) k. 1, 234, f. odwrócony k. 239, 241; odmiana?: znak podobny, lecz herb nieco mniejszy, f. odwrócony k. 69 - 4. Napis kapitalikami "WOHLRAB" (papiernia Johanna Gottlieba Wohlraba w Hartmannsdorf/Rödelbach pod Chemnitz w Saksonii) k. 27a, f. odwrócony k. 3, 5 - 5. Jednorożec w biegu k. 37, 70, 87, 92, 169, 189, 281-282, f. odwrócony k. 4, 6, 28, 30-32, 34, 38, 42, 84, 90, 95, 144, 148, 151, 176, 179, 181, 183, 279-280, 287, 289, 294, fragm. (obcięcie karty) k. 37a, 108, 157 - 6. Sygla "G F S" na krótkiej banderoli o wolutowych zakończeniach k. 119, 125, 127, 178, 243, f. odwrócony k. 7, 101, 163, 177; odmiana: nad syglami na wstędze nierozpoznane przedstawienie figuralne (duży f.) k. 13, 15, 18-20, 22 - 7. Sygla "W B" k. 9, 25?, 268, 271, f. odwrócony k. 216, 265, 267, 270, 273-274 - 8. Sygla "W M" k. 35 - 9. Sygla "I B M" na krótkiej banderoli (wyst. na arkuszu razem ze znakiem rogu pocztowego, nr 1 odm.) k. 40, 168, 202, 211-212, 224-225, 227, 258, f. odwrócony k. 204, 207, 218, 229, 245, 247 - 10. Herb Saksonii (uproszczony) w prostej tarczy zwieńczonej koroną k. 303, 305, 315, 320-321, 323, 326, 330, f. odwrócony k. 296, 298, 300, 302, 307, 309, 311, 314, 319, 333-334, fragm. (obcięcie karty) k. 23b - 11. Napis "LENCK" (papiernia w Niederzwönitz na pd. od Chemnitz w Saksonii za dzierżawcy Paula Lenka na pocz. XVIII w.) k. 91, 93-94, 98-99, 106, 150, 152, 182, f. odwrócony k. 26, 41, 43, 85, 130, 132, 139-140, 149, 184 - 12. Herb Elektoratu Saksonii w owalnym kartuszu z gałązek zwieńczony niską koroną k. 68, 117, f. odwrócony k. 66 - 13. Prwdp. herb Drezna w ażurowej tarczy zwieńczonej koroną k. 100, 120, 166, 173, f. odwrócony k. 8, 102, 121, 164, 175, 185, 200, fragm. k. 73a, 113 i 149a (obcięte k.) - 14. Napis wersalikami "HARTZEL" (papiernia w Augsburgu/Sinkel Obere w Bawarii należąca w latach 1768-1770 do Elisabeth Harz, wdowy po papierniku Chrystianie Albercie (zm. 1768)) k. 72-74, 80, 88, 96, 128, f. odwrócony k. 77, 79, 82, 122, 124 - 15. nierozpoznany f.: 2 skrzyżowane kije na złączonych u dołu 2 rogach? (prwdp. obrazowa część f. literowego nr 14) k. 75-76, 78, 89, f. odwrócony k. 81, 83, 97, 118, 129, fragm. k. 161 (obcięcie k.) - 16. Statek żaglowy ukazany od rufy, f. odwrócony k. 104, 209, fragm. (obcięcie karty) k. 114 - 17. Sygla "I M B" k. 174 - 18. Jodełka fragm. (obcięcie karty) k. 213a - 19. Dwa skrzyżowane pastorały, między piórami których rozcięta infuła zakończona 2 krzyżykami (wyst. zapewne z syglami "W B" (nr 8) jako część f. obrazowo-literowego) k. 248, 250, 269, 275, f. odwrócony k. 217, 266, 272, fragm. (obcięta karta) k. 10 - 20. Sygla "I G L", f. odwrócony k. 246 - 21. Rys. przypominający klucz wiolinowy (wyst. na arkuszach pap. z herbem Saksonii, nr 9) k. 292, 295, 299, 304, 312-313, 316-318, 322, 324-325, 327, 331-332 - 22. Ptak stojący na 2 skrzyżowanych mieczach, pod którymi sygla "C F R" k. 141, 335, f. odwrócony k. 165, 336, 337, 341, fragm. (obcięcia kart) k. 143, 172a - 23. nierozpoznane f. k. 44-50, 52-65 (duży f. literowo-obrazowy na jednym rodzaju arkuszy pap., być może z napisem "LENCK"?), 115-116, 133-134 (2. literowy), 145, 172, 198-199, 201 (literowy), 230-231, 233 (herb), 237 (sygla), 242 - 24. fragm. (obcięcia kart) różnych nierozpoznanych f. k. 91a, 99a, 112, 166b, 212a (Madonna na półksiężycu?)
"Etymologiae Diversae nominis Vandalorum et Venedorum" [inna kopia rozdz. 7., por. k. 23-23v] k. 93-93v
"Conspectus Operis" [początek osobnej całości pracy przypominający czystopis z uzupełnieniami na wklejonych karteczkach, opatrzony własną paginacją; spis treści obejmuje 10 rozdz. jak niżej, przekreślony] k. 11
"Conspectus Operis" [spis treści] k. 293
[dalsze fragm. rozdziałów z uzupełnieniami, w tym: "Argumenta Kercselutrÿ ex opere ejus eximio de Corbavia"] k. 252-271v
"Des Etmologies differentes du nom de Vandale et de celui de Venedes" - "Geographie" [rozdz. 7. w kopii franc. ręką autora] k. 70-70v
"De Titulis Principum Regni Vandaliae. I. Olim Duces Megapolitani" - "II. Reges Poloniae" - "III. Reges Daniae" - "IV. Reges Sueciae" - "V. Reges Borussiae" [inna kopia rozdz. 6., por. k. 21-22v] k. 88-89
[kolejne wypisy] k. 103-116 (w tym: "Ad Etimologiam Na koncu" k. 111)
"& III. De Vandalis Jornandi Vandilis Et Vindilis, qui et Vendi ab auctoribus appellantur." [wcześniejsza kopia & 3. pracy z naniesioną korektą, na k. 12-14 por. kopię po korekcie] k. 124-124v
"& X. Conclusio propositi" [inna kopia zakończenia, por. k. 35-36] k. 163
"Tacitum Plinius excipit" [dalszy ciąg wypisów bibliogr. po franc.] k. 182-187v
Rkps zawiera kilka oprawionych razem brulionowych kopii pracy naukowej ks. Józefa Aleksandra Jabłonowskiego (1711-1777) o Wandalach i Wenedach (w okresie rzymskim I-IV w. po Chr. lud zamieszkujący ziemie nad Bałtykiem) utożsamianych ze Słowianami pt. "De Vindilis et Vinidis seu Vandalis et Venedis". Napisane po łacinie dzieło omawia pochodzenie plemion, zamieszkiwane terytorium, ekspansję, królów i system władzy, wierzenia i język. Autor - wojewoda nowogródzki i stolnik wlk. litewski, historyk, bibliograf, bibliofil, kolekcjoner i mecenas sztuki, założyciel towarzystwa naukowego "Societas Jablonoviana" w Lipsku, wydawca zasłużony dla kartografii pol. Jest to prwdp. rozprawa, która podobnie jak wiele innych prac Jabłonowskiego nie ukazała się drukiem, pozostając w rkpsie. Poszczególne kopie korektowe, różniące się zapewne stopniem zaawansowania redakcji tekstu, nie tworzą zwartych całości, lecz są ze sobą przemieszane. Każdej z nich towarzyszy zbiór różnej objętości i rozmiarów fiszek (kart, kartek, karteczek, pasków pap.) przyklejonych do kart, do których odnosi się ich treść, zawierających wypisy bibliogr. oraz szereg uzupełnień, spisanych różnymi charakterami pisma i w różnych jęz.: głównie po łacinie (wyróżnia się tu zwłaszcza k. 178 z aż 15 fiszkami, w tym fiszkami do fiszek!). Rozprawa Jabłonowskiego oparta była na szerokiej podstawie źródłowej. Czerpał on informacje zarówno z dzieł poetów, historyków i geografów starożytnych grec. i łac. (m.in. Homer, Herodot, Strabon, Pliniusz Starszy, Pomponiusz Mela, Tacyt, Appian z Aleksandrii, Kasjusz Dion Kokcejanus), autorów przełomu starożytności i wczesnego średniowiecza (Eutropiusz, Prokopiusz z Cezarei, Jordanes, ces. Konstantyn Porfirogeneta), pisarzy chrześcijańskich (św. Augustyn), dalej uczonych, kronikarzy i podróżników średniowiecznych, zachodnioeur. i bizantyjskich (Teofilakt Symokatta, Paweł Diakon, Focjusz, Helmold, Nestor, Wincenty zw. Kadłubkiem), jak i autorów i pisarzy ery nowożytnej, tak polskich (Marcin Kromer, Maciej Stryjkowski, Stanisław Sarnicki, Wojciech Wijuk Kojałowicz), jak i obcych uczonych europejskiego formatu (m.in. Albert Kranz, Georg Fabritius, Justus Lipsjusz, Filip Klüver, Hugo Grotius, Krzysztof Cellariusz, Samuel von Pufendorff, Konrad Samuel Schurzfleisch, Heinrich von Bünau). Oprócz wymienionego dzieła rkps zawiera kopie dwóch innych prac Jabłonowskiego: "De Lacu Musiano" oraz "De Cunis, Chunis, Hunnis et Cumanis" (możliwe że są to dalsze rozdziały dzieła o Wandalach), napisanych 1772 r. lub około tej daty (por. k. 265). Na fiszkach spotyka się także cytowania innych prac Jabłonowskiego ogłoszonych drukiem (por. k. 239, gdzie mowa o książce "Lechi et Czechi adversus scriptorem recentissimum Vindiciae, Partes 1-3, Lipsk 1771). Liczne skreślenia w tekście (tak pojedynczych słów, jak i całych akapitów) czy zaklejenia jego fragmentów, poprawki, dopiski interlinearne i marginesowe, podkreślenia czy uwagi edytorskie (k. 2, 188, 200, 201, 204, 205), a przede wszystkim sama ilość fiszek wskazuje na roboczy, redakcyjny charakter manuskryptu, który służył zebraniu w jednym miejscu wszelkich materiałów na założony temat przed przygotowaniem pracy do wydania.
[dalsze wypisy i uzupełnienia] k. 174-179v
"Ad Lectorem, quod scire eius interest" [przedmowa] k. 294
"Disquisitio praeliminaris" [inna kopia pracy spisana inną ręką, z poprawkami, podkreśleniami, różnej objętości marginaliami i żywą paginą, tu: "Wstęp"] k. 44-45v
"NB. Apres Le Vocabulaire" [rozdz. 2. w kopii franc.] k. 120-121v
na k. ochronnej A nieodczytane wpisy (własnościowy - sygla?, niżej sygnatura?)
[dalsze komentarze, noty z różnych autorów i uzupełnienia na fiszkach] k. 154-162
różne formaty kart, karteczek i pasków pap.
"Conspectus" [spis treści po łacinie jak na k. 11] k. 71v
"De Vindilis et Vindis seu Vandalis et Venetis vel Venedis seu Vindis. Pars Secunda" [strona tytułowa jeszcze jednej kopii (zob. wyżej) z własną paginacją i naniesioną korektą (może ostatnią, gdyż w zasadzie nie zawiera już fiszek, choć miejscami jest mocno poprawiana)] k. 292
"De Mello Henetis et Heneto Sarmatis. & I. Ex Homero testimonia" [w nagłówkach wszystkich rozdz. znak paragrafu dopisany po skreśleniu skrótu "Cap."] k. 45v-47 - "& II. Locus Herodoti de Henetis a Medis oriundis illustratur. Stephanus de urbibus consulitur" k. 47-50v - "& III. De Henetis plura ex Strabone et aliis" k. 50v-51v - "& IV. Ex Ptolemaeo lux quaesita; mutatio litterae 'd' et 't'; Veneti, Venedae" k. 52-53v - "& V. De Sauromatis, Sarmatis" k. 53v-58 - "& VI. Consentiunt ex recentioribus scriptoribus multi [dopisane inną ręką:] nostrae sententiae" k. 58-61v - "& VII. De Antis, Slavis, Slabenis, inde a seculo sexto" k. 61v-64v - "& VIII. De linguae Slavicae vetustis monumentis" k. 64v-65v
"De Lacu Musiano. A cause des Citations des Autheurs" [prwdp. tekst fragm. lub całości innej pracy Jabłonowskiego o Jeziorze Muzjańskim? z 1772 r.] k. 215
"Ex Schurtzfleischio de Burgundionibus" k. 188v-189v
"VI. De Titulis Principum Vandaliae. I. Ad Duces Megapolitan[i]" k. 21-22 - "II. Reges Poloniae" - "III. Reges Daniae" - "IV. Reges Sveciae" "V. Reges Borussiae" - k. 22v
"& II. Vocabularium" [słownik w głównym zrębie trójjęz.: "Venedica-Germanica-Latina", przy końcu od k. 302 czterojęz.: "Slavica-Anglica-Germanica-Latina" i "Venedica-Vandalica-Polonica-Latina"] k. 297-303
"&. II. De Slavanis seu Slavis gente infinita" k. 7-8
"Breviarium rerum Vandalicarum [sumariusz dziejów Wandalów] k. 37-38
niektóre z k. lub fiszek luźne lub prawie luźne (k. 23a)
"De Chunis, Cunis, Hunnis et Cumanis Slavis" k. 66-68
"II. Vocabularium." [słownik w układzie 3-kolumnowym obejmujący nazewnictwo ułożone według porządku: "Venedica" - "Germanica" - "Latina" (na k. 18-18v kolejne 2 słowniczki w układzie 4-kol. według schematu: "Slavica" - "Anglica" - "Germanica" - "Latina" oraz "Venedica" - "Vandalica" - "Polonica" - "Latina"] k. 14-18v
"Geographie" [rozdz. 8 w kopii franc.] k. 99-102
"Authores Praecipui" [kopia rozdz. 9 po franc.] k. 180-181v
"Ex Geographia" [inna kopia rozdz. 8., por. k. 23v-26] k. 90-92
"Excerpta de Burgundionibus ex Mascovii historia Germanorum" k. 186-188
[ciąg dalszy rozważań językowych z rozdz. II "Vocabularium"] k. 81-83v
"De la Ville de Nismes, par M[onsieu]r l'Abbe" k. 153-153v
"Des Titres des Princes du Royame [!] de Wandalie" [rozdz. 6. pracy w kopii franc.] k. 117-117a
"De Vandalis" [skrócony tytuł dzieła] k. 1
"Hic incipit" [jeden ze słowniczków z kk. 14-18v] k. 74-75v
[kolejne noty bibliogr., w tym po franc. ręką autora, m. in. do rozdz. 9. o najważniejszych autorach] k. 141v-152
"Excerpta ex Christio de Rebus Longobardicis" k. 165
"Sectio III. De Ponto Euxino et de fluviis Tyra, Dniestr, Hipani, Boch, Axiaces, Seligolec, quos ille recepit" [inna kopia] k. 272-275v
"& 3. De Vandalis Jornandi Vandilis et Vindilis qui et Vendi ab auctoribus appellantur" [powtórzenie rozdz. z kk. 12-14] k. 72-73v
"Dii Vandalorum" [rozdz. 3. pracy, por. k. 18v-19v] k. 84-85
[uzupełnienia do rozdz. 5. o królach, w tym fragm. po franc. ręką samego autora] k. 128v-139
[dalsze wypisy, m.in. po franc., z uwagami redakcyjnymi] k. 190-214v
"De Auctoribus praecipuis" [inna kopia rozdz. 9., por. k. 26-35] k. 94-98
[dalsze uzupełnienia m. in. do rozdz. 2. o słownictwie] k. 125-128v
"Dii Vandalorum" [kolejna kopia rozdz. 3.] k. 115v
"De Vindilis et Vinidis. Sev VANDALIS et VENEDIS" [pełny tytuł pracy; powyżej uwaga autora: "NB. Notowac co się ma poprawic a correcta W Lipsku"] k. 2
"Conclusion" [fragm. kopii zakończenia w jęz. franc.] k. 173-173v
"I. De Vandalis Iornandi Vandilis et Vindilis, qui et Vendi ab Auctoribus appellantur." k. 12-14
Jabłonowski Józef Aleksander wda nowogródzki (1711-1777)