"Ultima voluntas D. Stephani Primi regis Poloniae" Niepołomice 12 V 1585. - Stefan Batory król Polski ; 1533-1586)
"Tidemanni Gisii, episcopi Culmensis post Varmiensis ad [...] Poloniae regem [Sigismundum Augustum] in comitiis oratio", b.d. ok. 1549-1550 k. 9-12
Pismo to pochodzi z kręgów reformatorskich, "kto by od kościoła rzymskiego odstąpił do evangelicow, aby mu nic nie odejmowano, alie abi wsitki trzymal co mial będąc przi kościele rzymskim jako iesth biskupstwo, probostwo, dziekania, opacztwo, kanonia, plebania". 2. Ustawiczna obrona na granicach, konnych 5 lub 6 tysięcy, drabów ze 20 000, protest przeciw przywilejom Gdańska, niepotrzebne kościołowi złoto, srebro i perły, można by z nich na obronę wybić potrzebne pieniądze. 3. Sądy dla wszystkich sprawiedliwe
Po uwolnieniu z tyranii krzyżackiej Prusy same oddały się pod opiekę króla polskiego pod warunkiem zachowania wszystkich praw, wolności, przywilejów i własnych władz. Narzucone obciążenia spowodowały jednak niewolę nie lżejszą niż niewola krzyżacka. Proszą więc majestat królewski o swoje prawa, zwyczaje i przywileje w nagrodę za wierność królowi, poza którym innego pana mieć nie chcą Mowę tę wygłosił chyba Giese do Zygmunta Augusta na sejmie w Piotrkowie V-VII 1550 roku, jest już bowiem biskupem warmińskim (1549), ponadto wskazują na to słowa, że Prusy wnosiły pisma "ad Serenissimam nuper defunctam Majestatem Regiam" (1 IV 1548)
Król odpowiada na wątpliwość, czy jest katolikiem. Właściwie oświadczenie o swej wierze katolickiej złożył Batory Janowi Dymitrowi Solikowskiemu, który miał króla wybadać z polecenia biskupa kujawskiego Stanisława Karnkowskiego
"Ma-li bicz kiedi dobrze unasz w Polszcze. Trzech rzeczi nam potrzeba in Republica nostra" k. 14-25
"Idem rex [Stephanus Batory] ad obiecta palatini Cracoviensis Petri Zborovii respondit in comitiis Ao 77" 1576 k. 8-9
Materiały z czasów Stefana Batorego króla Polski
"Stephanus rex Poloniae in comitys Thorunen. nuncijs terrestrib. valedicentibus", b.d., ok. 29.05. 1576 k. 8 [Inc.:] "Non sum incola sed advena homo liber natus [...]"
k. 13 pusta
Akta metryki koronnej [...] z czasów Stefana Batorego 1576-1586: Testamentum tertium Stephani regis, Niepolomiciis an. 1585 Mai 12 [w:] Źródła Dziejowe T. 11, wyd. A. Pawiński, Warszawa 1882 s. 294-297 nr 163 z drobnymi zmianami W całości drukował je [testament pierwszy i drugi] również Pawiński op. cit.: Testamentum primum Stephani regis anno et loco in certo s. 291-293; secundum testamentum Stephani regis [Anno 1586?] s. 293-294; zob. też: A. Knot: Testament wielkiego króla [w:] Słowo Polskie 1933 oraz Nauka, Literatura i Sztuka Nr 3. suplement R. Heidenstein, Rerum Polonicarum ab excessu Sigismundi Augusti libri XII, Frankfurt 1672 s. 110; w j. polskim: Albertrandi, Panowanie Henryka Waleziusza i Stefana Batorego [...] Kraków 1861 s. 107-108; H. Mościcki, Stefan Batory, Warszawa 1933 s. 16 Albertrandi, Panowanie Henryka Waleziusza i Stefana Batorego, Kraków 1861 s. 87-88; A. Śliwiński op. cit. s. 71 Bodniak S., Anonima protestanta projekt reformy religijnej przed sejmem 1562-3 [w:] Reformacja w Polsce 1928 R. 5, s. 138-139
W rkpsie dwa kodycyle uzupełniające dla mającego powstać kolegium jezuitów w Grodnie oraz dla Symeona dobra w województwie kijowskim pod kuratelą kardynała Andrzeja Batorego do dojścia Symeona "ad aetatem legitimam" Kopista zaznacza również, że "są iesce osobne dwa testamenty ale bez podpisu i niedokończone", w rękopisie z testamentu pierwszego i drugiego znajdują się tylko skromne początki.
Pol., łac.
kupione od Kwiatkowskiego
Keywords: Prusy -- 16 w; Batory Andrzej -- książę Siedmiogrodu bp warmiński -- (1563-1599); Giese Tiedemann -- bp warmiński -- (1480-1550); Karnkowski Stanisław -- prymas abp gnieźn. -- (1520-1603); Solikowski Jan Dymitr -- arcybp lwowski -- (1539-1603); Symeon; Zborowski Piotr -- klan biecki wda sandomierski -- (?-1580); Stefan Batory -- (król Polski ; -- 1533-1586); Testament -- 16 w; Grodno (Białoruś) -- 16 w; Listy -- 16 w; Jezuici Grodno 16 w; Kolegium Jezuitów Grodno 16 w; Sejm 1550 Piotrków