Peregrynacye Jaśnie Wielmożnego Imci pana Jakuba Sobieskiego woiewody Ziem Ruskich po roznych cudzoziemskich panstwach, także drogi do Baden z krolem Władysławem IV odprawioney krotkie opisanie. - Sobieski, Jakub klan krakowski (1590-1646)
Podróże Jakóba Sobieskiego w latach 1607-1613 ze specjalną relacją o Hiszpanii w 23 rozdziałach od k. 44v k. 1-84 Podróż z królem Władysławem IV w 1638 k. 84-101
Podróż po krajach europejskich rozpoczął Jakub Sobieski w 1607 roku, wrócił z niej po sześciu latach, w 1613. Na k. 84 rękopisu BK 321 podaje autor diariusza, w jaki sposób zbierał materiały z przebiegu swej podróży: "Tę moią peregrynacyą raptim y succincte nanotowałem sobie był roznemi językami, to francuskim, to hiszpańskim, potym zaś we dwudziestym dziewiątym roku pozwroceniu moim, zasiadłem w Zułkwi in Anno Domini 1647 y rekoligowałem się z pamięcią, szerzey i dostateczniey opisałem po polsku o roznych krajach chrzecianskich". W roku 1638 odbył Sobieski drugą podróż towarzysząc królowi Władysławowi IV do Baden, gdzie król miał się poddać kuracji podagry, a głównie, gdzie miał się odbyć tajemniczy zjazd monarchów, na którym Władysław IV spodziewał się osiągnąć własne cele polityczne. Chodziło o zacieśnienie więzów politycznych z Austrią i zawarcie z cesarzem austriackim odpowiednich traktatów."Wyszli aż do drugiego pokoiu, kędy luszko krola JMCi było, y tam mieli z sobą colloquium privatum około dwóch godzin" k. 99r. Król jednak celu swego nie osiągnął: "niebarzo y z tey rozmowy krol JM był kontent, bo kwasno wyszedł wyprowadzaiąc cesarza, nie iadł tego dnia z cesarzem [...] wymowił się cesarzowi, iż się nie dobrze czuł na kamień" k. 99.
L. Kubala, Droga króla Władysława IV do Baden i Kongres w Nikolsburgu opisany przez Jakóba Sobieskiego [w: Przewodnik Naukowy i Literacki, R. VI, Lwów 1878 s. 49-78 T. Korzon, Kwartalnik historyczny R. XVII, Lwów 1903 s. 653-656 rec. - wyraża wątpliwości co do autografu Peregrynacji w Bibl. Ces. Publ. w Petersburgu Reszty rękopisu Jakóba Sobieskiego ojca króla Jana III obejmującego jego podróże, odbyte w latach 1613 i 1638. Z autografu znajdującego się w Bibliotece Cesarskiej Publicznej w Petersburgu wydał Aleksander Kraushar, Warszawa 1903 s. 1-39 Dwie podróże Jakóba Sobieskiego ojca króla Jana III odbyte po krajach europejskich w latach 1607-1613 i 1638. Wydane z rękopismu przez E. Raczyńskiego, Poznań 1833 s. 227
Oryg. w d. Bibliotece Cesarskiej Publicznej w Petersburgu
podpis własnoręczny Udalryka Krzysztofa Radziwiłła koniuszego litewskiego (wg St. Bodniaka); zaś wg M. M.: Radziwiłł Hieronim Florian (1715-1760 podczaszy litewski, chorąży w. lit., sta przemyski i krzyczewski)
Peregrynacje Jakuba Sobieskiego wydał Edward Raczyński z rękopisu znajdującego się w jego zbiorach [nr 167]. Nie jest to jednak egzemplarz kompletny, na co dwukrotnie wskazuje sam wydawca pisząc: "Tu w rękopisie braknie kilku kart". Wykropkowane miejsca na s.: 113, 117, 136, 162, 179, 211, 224 dowodzą także trudności w odczytaniu tekstu, co również wskazywałoby na nie najlepszą jakość rękopisu. Braki w wyd. Raczyńskiego dotyczą gł. diariusza drugiej podróży z 1638 Uwidacznia się to na s. 202 i 220; rkps BK 321 uzupełnia je na k. 87-91, a chodzi tu o okres pobytu króla Władysława w Austrii od 30.08. -02.09., a także o ważną rozmowę z cesarzem 22. 10. Ponadto tekst w wyd. Raczyńskiego kończy się 06. 11., w BK 321 - 13. 11.
Pol.
Keywords: Władysław -- IV -- (król Polski ; -- 1595-1648); Podróżnictwo -- 17 w; Europa -- podróżnictwo -- 17 w; Literatura podróżnicza polska -- 17 w