"Protocolon Terrestre Costense Anni 1647-1654" (1647)
"Actum in Terminis Ter[rest]ribus Particular[ibus] Costen[sibus] feria secunda Post festum Exaltationis S[anctae] Crucis prox[im]a Anno D[omi]ni 1651 Costenae celebratis. Coram G[enerosis] D[omi]nis Judicib[us] Suprano[m]i[n]atis Praesen[tibus] G[e]n[er]osis No[bili]bus Andrea Cielecki Adamo Miekiski Alb[ert]o Myciel[ski] Alexandro Pawłowski Joanne Miedzianowski et aliis" [6. sesja, 42 wpisy; Kościan, 18 IX 1651] k. 31v-44v
"Actum in Terminis Ter[rest]ribus Particularibus Costen[sibus] Feria Secunda Post Festum Exaltationis Sanctae Crucis proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadrag[esi]mo Septimo. Coram G[e]n[er]osis Hieronimo de Pigłowice Maniecki Judice Ioanne de Radomicko Daleszynski Subiudice et Stanislao Proski Notario Terr[estr]ibus Posnanien[sibus] praesentibus G[e]n[er]osis ac Nobilibus: Joanne Kowalski Judice Surrogato et Vice Cap[i]t[an]eo Wschouen[si] Helia Slichtink Burgrabio Ter[rest]ri d[istri]ctus Costen[sis] Eustachio Mierzewski Joanne Bartochowski Stephano Korzeniewski Notario Castren[si] Costen[si] Joanne Tanski Notario C[astrensi] Gneznen[si] [!] Sebastiano Grzembski Petro Krzycki Burgrabio Ter[rest]ri Wschouen[si] Martino Gowarzewski Matthia Noskowski Hyacintho Mieszkowski Joanne Kaminski Paulo Pecherzewski Jacobo Zakrzewski et alÿs quam plurimis" [1. sesja, 29 wpisów; Kościan, 16 IX 1647] k. 1-5v
"Actum in Ter[mi]nis Terre[stri]b[us] Parti[cu]l[ar]ibus Costen[sibus] feria secunda post D[omi]nicam Cantate proxima Anno D[omi]ni 1653. Costenae celebrat[is]" [8. sesja, 25 wpisów; Kościan, 12 V 1653] k. 57v-62v
Rkps to brulion (protokół) księgi ziemskiej kościańskiej z lat 1647-1654, powstały w wyniku działania na terenie powiatu kościańskiego w latach 40-tych i 50-tych XVII w. szlacheckiego sądu ziemskiego i jego kancelarii. Zawiera rejestr spraw rozpatrzonych podczas dziewięciu posiedzeń wyjazdowych (tzw. roczków ziemskich) tegoż sądu, złożonego z sędziego, podsędka i pisarza ziem. poznańskiego i obradującego w obecności innych urzędników sądowych. Sąd ten w omawianym okresie zbierał się w Kościanie tylko raz w roku (wyjątkowo w 1650 r. dwukrotnie), zawsze w tych samych terminach na początku maja i w połowie września: w poniedziałek po 4. Niedzieli Wielkanocnej lub w poniedziałek po święcie Podwyższenia Krzyża Św. Tytuł na okładce wskazuje, że protokół założono w 1647 r. i następnie w kolejnych latach kontynuowano. Zapisy dot. spraw z zakresu sądownictwa niespornego, tj. plenipotencje, oblaty, rekognicje woźnych sądowych i szlachty, kwitowania, ugody, skargi, protestacje, a także przypomnienia o wniesieniu do ksiąg sądowych tekstów przysiąg kandydatów na urzędy np. woźnego sądowego i innych. Przekreślenie większości wpisów (pionową kreską) i adnotacja "Act." na marginesie przy sprawach tzw. "wieczystych" oznacza, że indukowano je do czystopisu ksiąg ziemskich. Pismo większości zapisek jest niestaranne i pospieszne. W zapiskach występują liczne skreślenia, dopiski i noty marg. Wpisy w rkpsie wnoszono zasadniczo w sposób ciągły, choć zdarzają się na kartach wolne miejsca (k. 11v, 44v, 54v, 57, 65-66, 68v, 68a-68av, 76), niekiedy później zakreskowane (k. 34v).
"Actum in Terminis Ter[rest]ribus Particularibus Costen[sibus] Feria secunda post D[omi]nicam Cantate proxima Anno Domini Millesimo Sexcentesimo Quadragesimo Octauo Costenae celebratis Coram G[e]n[er]osis Hieronimo de Pigłowice Maniecki Judice Ioanne a Radomicko Daleszyński Subiudice Stanislao de Kosiczino Watta Proski Notario T[er]r[est]ribus Posnan[iensibus] Praesen[tibus] G[enerosis] et No[bili]bus Andrea à Radomicko Daleszynski No[ta]rio T[er]r[est]ri Wschou[ensi] Stephano Słupski Martino Sławoszewski Sta[nisla]o Karsznicki Matthia Noskowski Joanne Tanski No[ta]rio Gnesn[ensi] Georgio Ruthowski Joanne Bartochowski et alijs" [2. sesja, 30 wpisów; Kościan, 11 V 1648] k. 5v-11
"Actum in Terminis Ter[rest]ribus Costen[sibus] Feria S[e]c[un]da Post D[omi]nicam Cantate prox[im]a Anno D[omi]ni 1650 Costenae celebratis. Coram G[e]n[er]osis Hieronymo de Pigłowice Maniecki Judice Joan[ne] de Radomicko Daleszynski Subiudice Stanislao de Kosiczyno Proski Notario Ter[rest]ribus Posnan[iensibus] Praesen[tibus] No[bili]bus Andrea de Radomicko Daleszynski Notario Ter[rest]ri Wschouen[si] Stanislao de Bnin Smigielski Eustachio de Popowo Mierzewski Joanne de Kopaszewo Boianowski Georgio Rutkowski Martino de Szołdry Szołdrski Alberto Karszecki Alberto Moraczewski Joanne Miedzianowski Joann[e] Bartochowski Sebastiano Grzembski et alys qua[m] plurimis" [4. sesja, 37 wpisów; Kościan, 16 V 1650] k. 21-26v
Z licznych spraw odnotowanych w protokole na uwagę zasługują oblatowane in extenso następujące dok.: trzy spisane w jęz. pol. przywileje Adama Olbrachta Przyjemskiego (zm. 1644), oboźnego kor. i kasztelana gnieźnieńskiego, dziedzica Rawicza, Osiecznej, Sierakowa i Górki, wystawione dla mieszczan ostatniego z wymienionych miast (obecnie Miejska Górka) z lat 1623, 1626 i 1646 (k. 39v-44) oraz akt ugody zawartej między Wojciechem Mycielskim a kasztelanem kamieńskim Andrzejem Borkiem Gostyńskim (zm. a. 20 XII 1654), występującego także w innych zapiskach (k. 50-51v). Na kk. rkpsu pojawia się również nazwisko Samuela ze Skrzypny Twardowskiego (przed 1600-1661), czołowego poety-epika epoki baroku w Polsce (zapis kwitowania pod r. 1649, k. 13). Także zapisy dot. relacji woźnych sąd. o dostarczeniu pozwanym pozwów pisemnych zawierają przytoczone w całości teksty tychże pozwów.
"Actum in Terminis Terr[estr]ib[us] Particular[ibus] Costen[sibus] Feria secunda Post D[ominicam] Cantate proxima Anno D[omi]ni 1654 Costenae celebrat[is] Coram G[eneroso] D[omino] Hierony[m]o de Pigłowice Maniecki Judice Jo[han]ne de Radomicko Daleszjnski Subiudice et Sta[nisla]o Proski No[ta]rio Ter[rest]ribus Posn[aniensibus]" [9. sesja, 65 wpisów; Kościan, 4 V 1654] k. 62v-76
"Actum in Terminis Ter[rest]ribus Particular[ibus] Costen[sibus] Feria Secunda Post Dominicam Cantate proxima Anno D[omi]ni 1649 Costenae celebratis. Coram G[e]n[er]osis Hieronymo de Pigłowice Maniecki Judice Joanne de Radomicko Daleszÿnski Subiudice Stanislao Watta de Kosiczyn Proski Notario Ter[rest]ribus Posn[aniensibus] Praesentib[us] G[e]n[er]osis et No[bili]bus Andrea de Radomicko Daleszynski Notario Ter[rest]ri Wschouen[si] Joanne Szołdrski Pincerna Ter[rest]ri Posnan[iensi] [! zam. Calissiensi] Joanne de Pomykowo Miaskowski Christophero Mielzyński Cap[i]t[an]eo Kcynen[si] Suentoslao Boianowski Joanne Boianowski Joanne Dachowski Andrea et Luca Cieleckich Bronislao Głogowski Adamo Błociszewski Joanne Bartochowski Stanislao Smigielski" [3. sesja, 39 wpisów; Kościan, 3 V 1649] k. 11v-20v
"Actum in Terminis Ter[rest]ribus Particular[ibus] Costen[sibus] Feria secunda post festum Exaltation[is] Sanctae Crucis prox[im]a Anno D[omi]ni 1650 Costenae [wyraz popr.] celebratis. Coram G[e]n[er]osis Judicibus suprascr[ipt]is Praesen[tibus] G[e]n[er]osis Andrea de Radomicko Daleszinski Subiudice Ter[rest]ri Wschouen[si] Joanne de Kopaszewo Boianowski Wladislao Strykowski Georgio Rutkowski Martino Szołdrski Elia slichtink Burg[rabio] T[errestri] Costen[si] Jacobo P(.)tyszewski et alys" [5. sesja, 34 wpisy; Kościan, 19 IX 1650; nagłówek kilkakrotnie popr.] k. 27-31
"Actum in Terminis Ter[rest]ribus Particular[ibus] Costen[sibus] feria secunda Post D[omi]nicam Cantate proxima Anno D[omi]ni Mill[esi]mo Sexcent[esi]mo Quinquag[esi]mo Secundo Costenae celebratis" [7. sesja, 48 wpisów; Kościan, 29 IV 1652] k. 44v-57
Łac., pol.
kk. 23-24 i składka 53-60v prawie luźne
Ze zbioru Tytusa Działyńskiego
Archiwum Państwowe Miasta Poznania i Województwa Poznańskiego oraz jego archiwa terenowe. Przewodnik po zasobie archiwalnym, oprac. zb. pod kier. Czesława Skopowskiego, Warszawa 1969
pismo różnych rąk (przeważnie niestaranne)
Na kk. rkpsu występują znaki wodne. W pierwszej części manuskryptu przeważa filigran papierni w Dobiegniewie nad jez. Wielgim i Strugą Mierzęcką w Prusach (dzis. Pomorze Zach.), przedstawiający herb miasta - szlachecki herb Poraj (róża, w f. czteropłatkowa i czterolistna zamiast pięciu płatków i listków) wpisany w podwójny otok tworzący szeroką bordiurę, w której widnieje niem. nazwa miasta - "WOLDENBERG" k. 2, 4, 8, 11-12, 14-15, 19-20, 25, 27, 29, 32, 35, 38-40, 43, 46-47, 49-50, 61, 63. W części drugiej pojawiają się (m.in. na kk. dodanych): 1. orzeł dwugłowy z dwiema koronami, na okrągłej piersi litera "N" (f. odwrócony, występuje na pap. nieco mniejszego formatu wszytym do rkpsu) k. 34 - 2. herb wł. lub miejski (dwa te same herby w skos) na prostej tarczy 4-polowej zwieńczonej koroną (f. odwrócony) k. 51 - 3. herb miejski (Torunia?) z książęcą mitrą? k. 56 - 4. herb Nałęcz na silnie stylizowanej tarczy (f. odwrócony) k. 53 - 5. herb jak wyżej, pod którym krzyżyk grecki, wpisane w podwójny okręg tworzący niezbyt szeroki otok, w którym sygla "MSDNO"? k. 64, 66-67, 70, 73; wariant bez krzyżyka z napisem w otoku prwdp. "WILENIAS" k. 76; wariant 2. o nieco mniejszych rozmiarach i bez krzyżyka k. 75-76 - 7. może uproszczona wersja poprzedniego: mała tarcza z herbem w podwójnym okręgu tworzącym szeroką bordiurę, w której napis "MISNIE", w centrum prwdp. sygla "MR" w enklawie (papiernia miśnieńska?) k. 68 - 7. nierozpoznany herb (Sulima?) na tarczy z koroną (f. odwrócony) k. 58.
Keywords: Bartochowski Jan -- (poł. 17. w.); Błociszewski Adam -- (poł. 17. w.); Bojanowski Jan z Kopaszewa -- (poł. 17. w.); Bronikowscy -- 17 w; Cieleccy -- 17 w; Cielecki Łukasz -- (poł. 17. w.); Cikowscy -- 17 w; Daleszyński Andrzej z Radomicka -- podsędek wschowski -- pis. ziem. wschowski -- (zm. a. 18 X 1658); Głogowski Bronisław -- (poł. 17. w.); Gowarzewski Marcin -- (poł. 17. w.); Jaraczewscy -- 17 w; Kamienieński Bazyli -- przeor dominikanów w Kościanie -- 1652; Kamiński Jan -- (poł. 17. w.); Karśnicki Stanisław -- (poł. 17. w.); Karszecki Wojciech -- (poł. 17. w.); Korzeniewski Stefan -- pis. poznański -- pis. grodz. kościański -- (zm. a. 10 VI 1663); Kowalski Jan -- podstarości wschowski -- sędzia surogator poznański -- (poł. 17. w.); Michałowicz Paweł -- burmistrz Kościana -- (1654); Miękiski (Miękicki?) Adam -- (poł. 17. w.); Mielżyńscy -- 17 w; Mielżyński Krzysztof -- star. kcyński -- miecz, poznański -- (zm. 1658); Mieszkowski Jacek -- (poł. 17. w.); Mycielski Wojciech -- (poł. 17. w.); Noskowski Maciej -- (poł. 17. w.); Ossowscy -- 17 w; Pawłowscy -- 17 w; Pawłowski Aleksander -- (poł. 17. w.); Pęcherzewski Paweł -- (poł. 17. w.); Przyjemski Adam Olbracht -- kaszt. gnieźnieński -- oboźny kor. -- (zm. 1644); Rutkowski Jerzy -- (poł. 17. w.); Sławoszewski Marcin -- (poł. 17. w.); Słupski Stefan -- (poł. 17. w.); Śmigielscy -- 17 w; Śmigielski Stanisław z Bnina -- (poł. 17. w.); Szołdrscy -- 17 w; Szołdrski Marcin -- (poł. 17. w.); Tański Jan -- instygator kor. -- zm. 1673; Wieczorkowski Bartłomiej -- dziekan krobski -- pleban w Rydzynie -- (1651); Woźniccy -- 17 w; Zakrzewski Jakub -- (poł. 17. w.); Zawadzcy h. Korzbok -- 17 w; Bojanowski Świętosław -- (poł. 17. w.); Cielecki Andrzej -- (poł. 17. w.); Dachowski Jan -- (poł. 17. w.); Daleszyńscy -- 17 w; Daleszyński Jan z Radomicka -- pis., podsędek i sędzia poznański -- (zm. 1672); Gostyński Andrzej Borek -- klan kamieński -- (zm. 1654); Grzembski Sebastian -- (poł. 17. w.); Krzycki Piotr -- burgr. ziem. wschowski -- (poł. 17. w.); Maniecki Hieronim z Pigłowic -- pis., podsędek i sędzia poznański -- (zm. a. 24 IX 1657); Miaskowscy -- 17 w; Miaskowski Jan z Pomykowa -- (poł. 17. w.); Miedzianowski Jan -- (poł. 17. w.); Mierzewski Eustachy z Popowa -- (poł. 17. w.); Moraczewski Wojciech -- (poł. 17. w.); Proski Stanisław Watta z Kosiczyna -- pis. poznański -- (zm. a. 30 X 1658); Radzewscy -- 17 w; Schlichting Eliasz -- burgr. ziem. kościański -- (poł. 17. w.); Skorczewski Paweł -- pleban w Czempiniu -- (1654); Strykowski Władysław -- (poł. 17. w.)