"Panowanie Zygmunta III. Skarb No 1o"
Nr 71. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (wysyła do Jana Sernego ostatni zastęp furmanów "pod armatę" - 200 koni z jarmarku lubelskiego w dniu śś. Szymona i Judy; wylicza przyczyny nieregularnego wysyłania furmanów; rozliczenie pieniędzy z poborów: po sfinansowaniu trzech wypraw furmanów (do 500 koni) i opłaceniu ich na pełne dwa miesiące pozostałe pieniądze ledwie wystarczyły na spłacenie ważniejszych długów zaciągniętych na wyprawienie wojska do Inflant, których termin płatności przypadał na wspomniany jarmark; na razie brak funduszy na upominki tatarskie, gdyż pertraktacje z Żydami w sprawie zapłacenia z góry przyszłorocznego pogłównego przerwała zaraza, która rozproszyła jarmark lubelski; rozesłanie pozwów do poborców ziemskich; konieczność gromadzenia środków na żołd dla wojska kwarcianego na drugi kwartał (ok. 16000 zł) oraz inflanckiego; pobory w Wielkopolsce mają przynieść do dwudziestu kilku tys. złp, dlatego król winien jak najszybciej napisać listy o oddanie pieniędzy do rąk podskarbiego, który skieruje je do Inflant; komisja celna ma się zebrać w Łęczycy 8 stycznia przyszłego roku, na której podskarbi podejmie wszelkie starania, głównie u abpa gnieźnieńskiego Karnkowskiego, o pozyskanie pieniędzy z poboru wielkopolskiego; zwiezienie lustratorów na lustrację będzie możliwe dopiero po lecie); Kębło, 22 XI 1601; końcowa część listu napisana odręcznie przez podskarbiego] k. 174-174v.
Nr 75. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy do podkanclerzego kor. i bpa warmińskiego Piotra Tylickiego (1543-1616) (na rozkaz króla i po rozmowach z hetmanem Zamoyskim wysyła do Inflant sumę 18 000 złp przez specjalnego kuriera, który ma wziąć ochronę od hetmana i dostarczyć je do Rygi, oddając Radzie Miejskiej i zawiadamiając o tym starostę żmudzkiego Jana Karola Chodkiewicza; za kilka dni wyjeżdża do Krakowa); Kębło, 13 I 1602] k. 182.
"Treść Listów i różnych Rękopismów w Bibliotece JW Tadeusza Czackiego znayduiących się" k. 2.
Nr 25. [List podskarbiego pruskiego i ekonoma malborskiego Stanisława Kostki (zm. 1611) (wiadomość o gotowych do wysłania z Gdańska działach, które zostaną wyprawione do Tykocina albo do Łomży na szkutach, na których ma przypłynąć stamtąd zboże; inne potrzebne armaty, których parametry posyła królowi do zatwierdzenia, zostaną wkrótce odlane; posłanie z pieniędzmi, zgodnie z rozkazem król., do Torunia celem wyprawienia szparów); Malbork, 11 V 1601] k. 87.
Nr 82. "Kopia listu Ber[narda] Macieiowskiego do Krola (...)" [autor: bp krakowski; treść: wyrażenie zadowolenia z dotychczasowego zwycięstwa strony pol. w wojnie inflanckiej; wiadomość o podjęciu starań we współpracy z abpem gnieźnieńskim Stanisławem Karnkowskim i innymi o jak najszybsze wydanie do skarbu poboru z Wielkopolski, uwieńczonych pokonaniem trudności za sprawą komisarzy król.; pozyskanie dalszych funduszy na wojnę inflancką możliwe będzie tylko poprzez zwołanie kolejnego sejmu; Kraków, 28 I 1602] k. 196-196v.
Nr 66. [List podkomorzego malborskiego Jana Szorca (Schortz) (zawiadomienie o nadejściu armat, które wraz z działami od rotm. Stanisława Bartolanusa i innym oporządzeniem mają być przewiezione furami (20 wozów, kilkadziesiąt koni) do rz. Gawii (dopływ Niemna) w eskorcie rotmistrzów kor. Przyłęskiego i Klickiego, a dalej strugami do Rygi; brak furmanów w Rydze; prośba o przysłanie rzemieślników dla naprawy dział oraz pieniędzy na ich opłacenie); Nowy Młyn, 19 X 1601] k. 165.
Nr 91. [List kasztelana kaliskiego Andrzeja Czarnkowskiego (zm. ok. 1616) (w przedmiocie jak w liście powyżej); Połajewo, 7 II 1602] k. 213-213v.
Nr 131. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (przed 2 tygodniami posłał do wojska 50 000 złp na żołd; dzień wcześniej Napiórkiwski odjechał z furmanami i taborem 250 koni, co kosztowało skarb nieco ponad 10 000 złp, opłaconymi z góry na 3 miesiące; wysłał do Prus sługę do pomocy Burbachowi w zakupowaniu żywności dla wojska z pieniędzy od Niemojowskiego; tamtejsi kupcy mogą dostarczyć prowiantu nie za 30, ale za 50 tys. złp; zamiast sukien lepiej wysłać kozakom do Prus pieniądze na żołd; sprawa zapłaty wojsku podolskiemu za drugi kwartał; posyła sumariusz wszystkich wydatków poczynionych od czasu swej audiencji u króla w Warszawie; ma nadzieję, że upominki tatarskie nie przepadły podczas pożaru Kamieńca Podolskiego, złożone pod opieką i na odpowiedzialność tamtejszej Rady Miejskiej w bezpiecznym miejscu); Dębica, 14 IX 1602] k. 287-287v.
Nr 104. [List bpa krakowskiego Bernarda Maciejowskiego (kasztelan biecki (Sebastian Lubomirski) pragnie osobiście wytłumaczyć się przed królem w sprawie wydobycia soli w swej majętności Śledziowice, które podjął bez szkody dla skarbu kor. i lasów; wstrzymanie decyzji o zamianie dóbr biskupich z opatem klasztoru cystersów w Szczyrzycu, podjętej jeszcze przez poprzednika Maciejowskiego na stolicy bpiej, kard. Jerzego Radziwiłła); Kraków, 18 IV 1602] k. 237-237v.
Nr 128. "Kopia listu Jerzego Kostki do Krola (...)" [nadawca: starosta golubski; treść: zawiadamia o nadejściu sukien i prosi o decyzję, czy ma je kupować, zwraca jednak uwagę na niebezpieczeństwo ich zapowietrzenia; pyta, czy zlecać jeszcze produkcję prochu, zabranego podczas wyprawy inflanckiej, w celu uzupełnienia zapasów; posyła przywileje na dobra Śmiełowice, pozostające od kilku pokoleń w rękach rodziny Kostków, ze względu na zbliżający się termin rozprawy w sprawie zbadania zasadności nadania tych włości; Śmiełowice, 4 IX 1602] k. 282.
Nr 129. [List dworzanina król. Stanisława Kosa (z przywiezionych przez p. Jarzynę do Inflant sumy 134957/26 wypłacono husarii po 30 złp na konia, a kozakom po 25 złp; omówienie finansowania piechoty i wynikających z tego tytułu trudności); obóz pod Białym Kamieniem, 6 IX 1602] k. 283-283v.
Nr 96. [List abpa gnieźnieńskiego Stanisława Karnkowskiego (kopia listu nr 94 z niewielkimi różnicami pisowni); Łowicz, 24 II 1602] k. 222.
Nr 77. [List wojewody chełmińskiego i starosty bratiańskiego Mikołaja Działyńskiego (ok. 1540-1604) (w celu dalszego finansowania wojny inflanckiej radzi przyspieszyć wybranie drugiego poboru; rada zwołania w Warszawie po Wielkanocy sejmu walnego; prośba o zwolnienie z oddania poboru poddanych swojej dzierżawy z powodu ubóstwa); Bratian, 24 I 1604] k. 186-186v.
[Rkps zawiera 137 dok. z lat 1597-1602, w tym głównie korespondencję dot. przygotowań do wojny inflanckiej i przebiegu samej wojny, toczonej w latach 1600-1602 przez króla Zygmunta III Wazy przeciwko najeźdźcy szwedzkiemu ks. Karolowi Sudermańskiemu o utrzymanie Inflant w granicach państwa polskiego. Jest to korespondencja o charakterze przede wszystkim ekonomicznym (źródła finansowania: wpływy z poborów i ceł, pożyczki, zastawy) oraz wojskowym (werbunek żołnierzy, organizacja podwód, dostawy żywności, produkcja i transport broni i umundurowania). Korespondencja ujawnia w sposób wyraźny wielkie trudności państwa z pozyskiwaniem środków finansowych na prowadzenie wojny i problemy skarbu kor., brak aprowizacji dla wojska, opóźnienia z wypłacaniem żołdu itd. Ponadto w rkpsie znajdują się także instrukcje sejmików ziemskich, skargi obcych władców na nadużycia lub ograniczenia w handlu cudzoziemców na terenie Polski, sprawozdania z sytuacji militarnej na wsch. rubieżach Korony (zagrożenie turecko-tatarskie, Mołdawia i Wołoszczyzna) czy listy polecające. Rkps obejmuje dok. oryginalne oraz dużą ilość odpisów (jak w BK 1398, 1399, 1402 i 1403)].
Nr 26. "Kopia listu P. Tylickiego do Krola (...)" [nadawca: podkanclerzy kor. i bp warmiński Piotr Tylicki (1543-1616); uchwalone przez sejmik Ziemi pruskiej dwa pobory na wyprawę inflancką nie będą wydane przez miasta pomorskie, dopóki nie dojdzie do zniesienia ceł; miasta te nie chcą także przyjąć na siebie obowiązku aprowizacji (amunicja, mundury i inne sprzęty) formowanego wojska; zaliczka dla Samuela Gotarda Łaskiego na podróż do margrabiego brandenburskiego i Lubeki wynosi 2000 złp, a dla starosty hamersztyńskiego na wyjazd do Danii 1400 złp; zamiar wystawienia przez mieszczaństwo dla swej obrony chorągwi jazdy i roty piechoty za kwotę 18000 złp; Malbork, 12 V 1601] k. 89-89v.
Nr 134. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (rozmowy z komornikiem król. Mosińskim, wysłanym do kozaków i wojska z instrukcją; komornik król. Madaliński czeka na dyspozycje w Brześciu z 16 000 złp przywiezionymi z Prus; wiadomość od poborcy poznańskiego Naramowskiego o wysłaniu do skarbu kor. 20 000 złp; wojsko podolskie domaga się wypłaty żołdu za drugi kwartał, a hetman Zamoyski pilnie prosi o zwrot chociażby 20 000 złp ze swej pożyczki, potrzebnych na wesele swej siostry; nie wiadomo, skąd wziąć pieniądze na żołd dla żołnierzy w Inflantach przed najbliższym sejmem, który ma tę kwestię dopiero rozwiązać); Lublin, 25 XI 1602] k. 293-293v.
Nr 40. "Kopia listu Jeremieia Mohiły, do Krola (...)" [nadawca: Jeremi Mohiła (ok. 1555-1606), wojewoda i hospodar mołdawski; treść: przygotowaną dla króla sumę 28 000 złp wojewoda musiał rozdać żołnierzom na żołd, zatrzymując nieopłacone od pół roku wojsko pol. i zabezpieczając własną prowincję przed rewoltą wywołaną przeciwko bratu nadawcy listu, hospodarowi wołoskiemu Szymonowi, przez bojarów braci Buzowskich (Buzescu) w sąsiedniej Wołoszczyźnie; Jassy, 30 VI 1601] k. 116-116v.
Nr 2. [List kard. Henryka Gaetani (1550-1599), byłego nuncjusza pap. w Polsce (niemożność uzyskania pomocy finansowej Stolicy Apostolskiej na wojnę ze Szwecją z powodu pustego skarbu papieskiego po zakończonej niedawno wojnie na Węgrzech oraz zaangażowania pozostałych sił i środków w wojnę o rewindykację Ferrary po śmierci jej księcia); Rzym, 1 I 1598] k. 12-12v.
Nr 30. [List humanisty, historyka i pisarza polit. Łukasza Górnickiego (1527-1603) (oporządzenie, zgodnie z wolą króla, sprowadzonych do Tykocina armat wymaga nie tylko nakładów pieniężnych, ale także sprowadzenia wykwalifikowanych rzemieślników różnych specjalności, których na miejscu brakuje, oraz drewna do budowy; załatwienie tych spraw leży w gestii podskarbiego kor.; w Wilnie takim oporządzaniem zajmował się specjalny majster rodem z Niemiec z grupą kilku innych fachowców, którzy wykonywali tylko tę pracę; przetrzebiona Puszcza Knyszyńska nie przypomina już zupełnie tej z czasów Zygmunta Augusta, a poza tym można do niej dojechać tylko w czasie ostrej zimy; wysłannik hetmana, który dokonał inspekcji dział, nie wskazał armat przeznaczonych do wysłania do Inflant, nie wiadomo więc, które z nich należy poddać naprawie lub unowocześnić); Lipniki pod Tykocinem, 3 VI 1601; list opublikowany w: S. Bodniak, Kartka z bibliotekarskich i starościńskich zajęć Górnickiego 1566-1601, "Silva Rerum", t. 4 (1928), z. 3, s. 72-76 (tu również druk fragm. rkpsu)] k. 96-96v.
Nr 105. [List wojewody bracławskiego ks. Janusza Zbaraskiego (wobec trudności i sprzeciwów w sprawie zbierania funduszy na wojnę inflancką na sejmiku prowincjonalnym doradza zwołanie nowego sejmiku i uchwalenie na nim wydania drugiego poboru); Lublin, 23 IV 1602] k. 239-239v.
"Panowanie Zygmunta III. Skarb N[ume]ro 1mo" [spis dok. w rkpsie z podaniem nr. bieżącego (łącznie 137 poz.), nazwiska nadawcy i odbiorcy, miejsca i daty wystawienia oraz krótkiego regestu] k. 3-9.
"Poborcy do wybierania tych Poborow naznaczeni w tych Woiewodztwach" [wykaz kilkudziesięciu nazwisk z zachowaniem podziału na województwa, ziemie i powiaty; nazwiska 18 sygnatariuszy dok.; rok wydania uniwersału ustalony przez kopistę wobec braku daty na oryg. dok.] k. 22v-24.
Nr 54. [List nadawcy jak wyżej do sekretarza wlk. kor. Szymona Rudnickiego (obecnie nie jest w posiadaniu przywileju na Estonię, który po zakończeniu sejmu oddał podkanclerzemu kor.; sprawa służby piechoty krakowskiej i wojewody lubelskiego na okres 6 miesięcy); Markuszowce k. Lublina, 7 IX 1601] k. 144.
Nr 74. [List księcia kurlandzkiego Wilhelma Kettlera, brata Fryderyka (wspomniany wyżej rotmistrz Mikołaj Korff przedłoży także jego prośby (zob. list nr 73)); Schrunden, 11 I 1602] k. 180.
Nr 47. [List księcia kurlandzkiego Fryderyka Kettlera (prośba o zwrócenie w nagrodę za wierną służbę Rzeczypospolitej podczas wojny z Moskwą powracającemu z niewoli moskiewskiej Jerzemu Tyzenhauzowi, poddanemu króla pol. i weteranowi wojennemu, jego dóbr w powiecie Ber-sonen (Barson) Vesen w Inflantach, zagarniętych przez nieprzyjaciela w czasie ofensywy szwedzkiej ks. Karola Sudermańskiego); obóz pod Ronenburgiem, 27 VII 1601] k. 129.
"Zaymuie przeciąg czasu od 1597 do 1602 Roku (...) Treść tych Rękopismow wyciągał Łukasz Gołębiowski" [krótki komentarz hist. autorstwa Gołębiowskiego na temat sytuacji ekonomicznej Polski, źródeł finansowania skarbu król. oraz kryzysu finansów publicznych w czasie, z którego pochodzą zebrane w rkpsie dok.] k. 2v.
Nr 108. [Kopia współczesna listu jak wyżej, spisana innym charakterem pisma] k. 244-244v.
Nr 121. [List ks. szczecińsko-pomorskiego Barnima X (poprzednik i zm. brat księcia, Jan Fryderyk, ofiarował niegdyś królowi Stefanowi Batoremu 4000 tal., otrzymawszy w zamian przywilej przepędzania z Polski corocznie 400 wołów na użytek własnej kuchni; Barnim prosi o taki sam przywilej także dla siebie, powołując się na bliskie pokrewieństwo); Szczecin, 14 VII 1602] k. 270.
Nr 122. "Kopia listu M. Sobieskiego do P. Tylickiego (...)" [autor: Marek Sobieski (1549/50-1605), wojewoda lubelski, adresat: Piotr Tylicki (1543-1616), bp warmiński i podkanclerzy kor.; treść: wiadomości o niepokojach w Siedmiogrodzie, niepewnej sytuacji w Mołdawii i pilnej prośbie sąsiedniego hospodara wołoskiego Szymona Mohiły o pomoc wojskową w obliczu zagrożenia; rozważania na temat urządzenia zasadzki na wojska chana tatarskiego (Halicz a Śniatyń), który zamierza przejść przez Pokucie lub tzw. czarnym szlakiem; wysłanie do wojewodów mołdawskiego i wołoskiego posła Olbrychta Łysakowskiego z instrukcjami i żądaniem wydania pieniędzy należnych królowi; Złoczów, 18 VII 1602] k. 272-272v.
Nr 16. [List książąt kurlandzkich Fryderyka (1569-1642) i Wilhelma (1574-1640) Kettlerów (prośba o życzliwe przyjęcie specjalnych wysłanników książęcych, radcy Michała Manteuffla i Jakuba ze Szwerina, którzy mają przedłożyć królowi pol. pilne potrzeby samych książąt oraz całej szlachty prowincji Kurlandii); Goldynga, 10 XI 1600] k. 55.
Nr 56. "Kopia listu Stani[sława] Golskiego do Krola (...)" [nadawca: wojewoda podolski i ruski Stanisław Golski (zm. 1612); treść: zachęta do osobistego udziału w wyprawie inflanckiej i obecność wśród pol. wojska; pozyskanie potrzebnych funduszy, czy to pod zastaw klejnotów, czy to "na wiarę publiczną", należy zlecić podskarbiemu kor.; zawiadomienie o powierzeniu dowództwa nad wojskiem kwarcianym wojewodzie lubelskiemu Markowi Sobieskiemu; Mukarów, 13 IX 1601] k. 148-148v.
Nr 7. [List ks. szczecińsko-pomorskiego Barnima X (1549-1603) (ponowienie prośby o zwrot pożyczki 100 000 talarów, pożyczonych przez brata matki króla, Zygmunta Augusta, na wojnę moskiewską; zob. dok. nr 3 o podobnej treści); Szczecin, 23 I 1600] k. 31-32v.
Nr 76. [List bpa chełmińskiego Wawrzyńca Gembickiego (1559-1624) (wojsko pol. w Inflantach trzeba wesprzeć pieniędzmi i nową piechotą; łanowe w Ziemi Chełmińskiej już wybrane; rozważania na temat źródeł finansowania wojny inflanckiej); Lubawa, 23 I 1602] k. 184-185.
Nr 115. [List abpa gnieźnieńskiego Stanisława Karnkowskiego (w odpowiedzi na pismo abpa deputaci rawscy wyrażają zgodę na przeznaczenie kwarty na potrzeby wojny inflanckiej pod warunkiem wydania asekuracji (poręczenia) król.); Grzegorzewo, 9 VI 1602] k. 259.
Nr 112. [List nadawcy jak wyżej (hetman Zamoyski doradza wydzierżawić miastom pruskim akcyzę z tamtych ziem, a za otrzymaną arendę kupić od razu sukna, armaty, proch, kule i pozostały sprzęt wojenny, które miał załatwić podkomorzy malborski Jan Szorc; hetman żąda także pieniędzy i sukna dla wyekwipowania wojska kozackiego, o które podskarbi będzie się starał na świątecznym jarmarku lubelskim; ciągłe problemy z bieżącym wypłacaniem żołdu dla wojska kor. z powodu braku pieniędzy; kasztelan bełski (Piotr Niszczycki) pożyczył 10 000 złp, ale pod warunkiem spłaty na św. Jana, nie dłużej); Markuszowce k. Lublina, 7 VI 1602; zakończenie listu dopisane własnoręcznie przez podskarbiego na doklejonym pasku pap.] k. 252-252v.
Nr 29. [List podkomorzego malborskiego i starosty kiszewskiego Jana Szorca (Schortza) (obietnica otrzymania pieniędzy z Torunia w kwocie 5000 złp w zamian za zniesienie ceł na komorach celnych na Wiśle w Fordonie i Dybowie; mieszczanie elbląscy czekają tylko na mandat król., aby dostarczyć sukno do farbowania; trudności w zakupie lub pożyczeniu armat, ponieważ wszyscy ich potrzebują, a proch i kule dostępne są za zgodą Rady Miejskiej w Gdańsku tylko za gotówkę; kuźnia w dobrach poddanego księcia pruskiego nazwiskiem Borek, położona 7 mil od Elbląga, wyprodukuje potrzebną ilość kul według zamówienia król. po spełnieniu określonych warunków; Szymon Bahra dostał pieniądze na zakup 800 muszkietów; z powodu braku pieniędzy nie zlecono produkcji rydli i motyk, tym bardziej że żelazo i praca rzemieślników gdańskich są dużo droższe niż w Polsce; brak pieniędzy od podskarbiego pruskiego na bieżące wydatki; skarga na rewizję komisarzy wojewody pomorskiego, o której zda szerszą relację kuchmistrz kor., i prośba do króla o osateczne zamknięcie sprawy; podskarbi kor. Jan Firlej przysłał rotm. piechoty Otrębosza dla odebrania z Elbląga sukna na 200 piechurów według ceduły tegoż podskarbiego, którego nie dostał z powodu braku kwitu; w razie decyzji o wysłaniu sukna do Warszawy prosi o wiadomość; poszukiwania mostowniczych i puszkarzy do najęcia zakończyły się niepowodzeniem, a gdyby nawet takich znaleziono, z powodu braku gotówki nie można byłoby ich nająć); Malbork, 1 VI 1601; noty marg. na lewym marginesie inną ręką] k. 94-95.
Nr 27. [Akt ugody wystawiony przez Krzysztofa Mikołaja Dorohostajskiego zw. Moniwidem (1562-1615), marszałka wlk. litewskiego i starostę dunemundzkiego, w sprawie z mieszczanami Rygi dot. sporu o pierwszeństwo kierowania żeglugą portową miasta Dyjament u ujścia Dźwiny (w związku z porządkowaniem ujścia rzeki w swoich włościach jako starosta dynemundzki), tj. prawo do wprowadzania i wyprowadzania statków z portu przez holowniki poddanych grodu dunemundzkiego, zw. pilotami, lub przez mieszczan ryskich podlegających prawu miejskiemu; ugoda miała charakter tymczasowy i została zawarta dla przeciwdziałania powstaniu nowego sporu w związku ze złożeniem apelacji do sądu trybunalskiego od dekretu komisarzy generalnych z 1599 r. w powyższej sprawie, która to apelacja moc prawną owego dekretu zawiesiła; ugoda gwarantowała do czasu wydania przez sąd król. ostatecznego wyroku wolność żeglugi dla ryżan i zakaz blokowania jej przez tych pierwszych dla poddanych starosty, rekompensatę dla starosty w kwocie 200 tal. rocznie oraz możliwość pilotowania statków przez poddanych grodu bez zgody mieszczan ryskich i pod nieobecność ich pilotów; Ryga, 25 V 1601] k. 90-90v.
Nr 94. [List abpa gnieźnieńskiego Stanisława Karnkowskiego (mimo usilnych starań jako przewodniczący komisji celnej w Łęczycy nie doprowadził do wydania poboru z Wielkopolski); Łowicz, 20 II 1602] k. 218-218v.
Nr 55. [List bpa krakowskiego Bernarda Maciejowskiego (gdyby król zadeklarował na sejmie chęć osobistego uczestnictwa w wyprawie do Inflant przeciwko armii szwedzkiej ks. Karola Sudermańskiego, zebrałoby się zapewne sporo pocztów wojskowych, aby mu towarzyszyć, co zwiększyłoby liczebność wojska pol. biorącego udział w kampanii; aktualne wydatki na wojnę inflancką trzeba zaspokoić z pożyczki zabezpieczonej konstytucją sejmową); Nowe Miasto, 9 IX 1601] k. 146-147.
Nr 79. [List podkomorzego krakowskiego i celnika kor. Stanisława Cikowskiego (odesłanie do rąk podskarbiego kor. przez swoje sługi w sumie 34 000 złp łącznie z drugą kwartą; zapewnienie o swojej wiernej służbie dla kraju i prośba o ukaranie oszczerców naruszających dobre imię urzędnika król.); Kraków, 25 I 1602] k. 190-190v.
Nr 59. "Kopia listu Sta[nisława] Karnkowskiego do Jana Zamoyskiego (...)" [nadawca listu: abp metropolita gnieźnieński i prymas Polski Stanisław Karnkowski (1520-1603), adresat: kanclerz i hetman wlk. kor. Jan Zamoyski (1542-1605); treść: wyrażenie radości z powodu zgładzenia przez Jerzego Bastę hospodara wołoskiego Michała Walecznego; prośba o niezwłoczne wstawiennictwo u króla w celu zdecydowanego ukrócenia niesłychanych zdzierstw i samowoli przy pobieraniu ceł (powołuje się na interpelacje mieszczan z Poznania, Gdańska i Elbląga i innych, wspomina też niejakiego pisarza Raczkowskiego jako człowieka wyjątkowo pazernego i nikczemnego); wzmianka (w oryg. akapit napisany odręcznie przez prymasa) o odebraniu listu napisanego własnoręcznie przez siedmioletniego wówczas syna kanclerza, Tomasza Zamoyskiego (1594-1638); Tum pod Łęczycą, 20 IX 1601] k. 153-153v.
Nr 97. [List wojewody poznańskiego Hieronima Gostomskiego z Leżenic (zm. 1609) (usprawiedliwienie zwłoki w odpisaniu na dwa listy król. spowodowane opóźnieniem w ich dostarczeniu; wojna inflancka może być dalej finansowana jedynie z poborów i czopowego; wybieranie podatków będzie opóźniane tak długo, dopóki nie dadzą przykładu abp gnieźnieński, bp poznański i inni senatorowie świeccy, a po nich miasta, choć według słów wojewody Wielkopolska, z której sam się wywodzi, zawsze była lojalną prowincją Korony); Sandomierz, 26 II 1602] k. 224-225v.
Nr 86. [List wojewody podlaskiego ks. Janusza z Ostroga Zasławskiego (uchwalone pobory nie wystarczają na pokrycie kosztów wojny inflanckiej, dlatego trzeba uchwalić kolejne podatki na nowym sejmie); Ostróg, 5 II 1602] k. 203.
Nr 90. [List wojewody kaliskiego Piotra Potulickiego (zm. 1606) (obietnica przeprowadzenia konsultacji z innymi senatorami woj. poznańskiego i kaliskiego w sprawie przyspieszenia wybierania podatków; okazją do rozmowy będzie spotkanie podczas elekcji podsędka ziemskiego kaliskiego); Poznań, 7 II 1602] k. 211-211v.
Nr 120. [Kopia ekstraktu z akt grodzkich łęczyckich laudum sejmiku prowincjonalnego w Łęczycy w sprawie zgody na przeprowadzenie w woj. łęczyckim poboru na wojnę inflancką, uchwalonego na ostatnim sejmie walnym warszawskim; poborcą wybrano Marcina Witkowskiego; termin wybrania łanowego wyznaczono do św. Michała Archanioła (28 IX), a czopowego od wyznaczonego terminu; Łęczyca, 26 VI 1602; kopia z oryg.] k. 269.
Nr 18. [List rajców wrocławskich (skarga na ściąganie od kupców wrocławskich handlujących towarami w Polsce niewiarygodnie wysokich i niesprawiedliwych ceł oraz wprowadzanie nowych podatków i samowolę w ustalaniu ich wysokości; prośba do króla o ukrócenie samowoli celników i wydanie jednego instruktarza na towary, obowiązującej w całym Królestwie); b.m., zap. Wrocław, 20 II 1601] k. 65-66.
Nr 103. [List wojewody kijowskiego ks. Konstantego Konstantynowicza Ostrogskiego (1526-1608) (obietnica dopilnowania jak najszybszego wydania drugiego poboru z Kijowszczyzny); Stepań, 16 IV 1602] k. 235.
Nr 10. [List ks. legnicko-brzeskiego Joachima Fryderyka (1550-1602) (z powodu skargi króla pol. na Ślązaków, którzy odsunęli naturalne koryto rzeki Prosny od dóbr królewskich, a zwłaszcza ziem starostwa bolesławskiego, wywołując tym znaczne szkody i umniejszając dochody, proponuje wysłanie na miejsce wspólnych komisarzy w celu dokonania wizji lokalnej i jak najszybszego zakończenia sprawy); Brzeg, 18 IV 1600] k. 41-42.
Nr 111. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (kupiec warszawski Klos (Kłos?) ma otrzymać ze skarbu zgodnie z mandatem król. gotówką połowę sumy od razu, a połowę za pewien czas za sprzedane suknie dla piechoty chorwackiej; w braku gotówki, wysłanej do Lwowa, podskarbi odesłał go po pieniądze do poborcy Miercińskiego, który winien jest skarbowi kor. 10 000 złp za cło pobrane z Fordonu); Markuszowce k. Lublina, 6 VI 1602] k. 250.
Nr 117. [List sekretarza król. Andrzeja Opalińskiego (sejmik w Środzie obradował nadzwyczaj zgodnie, bez żadnego głosu sprzeciwu, o czym napisał już obszerniej do podkanclerzego; szlachta uchwaliła pobór na wojnę inflancką i wyraziła zgodę na przekazanie go podskarbiemu, wyznaczeni poborcy rozpoczną wybieranie wkrótce); 12 VI 1602] k. 263.
Nr 5. [List abpa lwowskiego Jana Dymitra Solikowskiego (1539-1603) (wiadomość o wyjeździe 5 października z Rygi razem z kanclerzem litewskim Lwem Sapiehą i powrocie do Lwowa przez Brześć i Zamość po załatwieniu w Inflantach najważniejszych spraw i odprawieniu sądów w Wenden i Dorpacie, a także w Malborku oraz innych miastach; rewizję zamków król. i dóbr przygranicznych zlecono współtowarzyszom: kasztelanom dorpackiemu (Holtschur vel Olszer lub Olszura), wendeńskiemu (Wilczek, tj. Felkerzamb?) i ostrowskiemu (Hilchen vel Hilzen), przy których pozostał pisarz skarbowy kor.); Zamość, 28 X 1599] k. 25-26.
Nr 17. "Capita Legationis Curlandicae" [główne punkty poselstwa z Kurlandii do króla pol., sformułowane w 10 obszernych akapitach (m.in. prośba o cofnięcie rozkazu wydanego książętom i szlachcie kurlandzkiej dot. stawienia się dla obrony Inflant przeciwko wojskom szwedzkim ks. Karola Sudermańskiego po aneksji przez niego Estonii, motywowana niebezpieczeństwem grożącym od strony morza, gdzie muszą zachować szczególną czujność; ponadto skargi na spustoszenia dokonywane przez przemarsze wojsk; Nowy Korczyn, 30 XII 1600] k. 58-64.
Nr 92. [List kasztelana gnieźnieńskiego Jana Zborowskiego (zm. 1603) (propozycja zwołania narady wszystkich senatorów, także Wlk. Ks. Litewskiego, w celu omówienia dalszych postępowania w sprawie wojny inflanckiej; Inflanty należy utrzymać za wszelką cenę; wspomnienia dawnej powagi władzy król. oraz subordynacji i poświęcenia wojska za królów Zygmunta Augusta i Stefana Batorego, którym jako żołnierz służył autor listu); Odolanów, 14 II 1602] k. 215-216.
Nr 84. [List kasztelana poznańskiego Jana Ostroroga (zgodnie z wolą króla przyrzeka przeprowadzenie konsultacji z senatorami województw poznańskiego i kaliskiego w sprawie jak najszybszego oddania pieniędzy z poboru w wymienionych województwach podskarbiemu kor. oraz zdobycia ich poparcia co do dalszego prowadzenia wojny inflanckiej); Mruczyn, 29 I 1602] k. 199-199v.
Nr 61. [List wojewody podlaskiego ks. Janusza Zasławskiego-Ostrogskiego (zm. 1629) (konieczność uchwalenia na sejmie dalszego sposobu finansowania wojny inflanckiej); Zasław, 26 IX 1601] k. 156.
Nr 68. [Dyplom (zaświadczenie) wojewody wendeńskiego i hetmana inflanckiego Jerzego Farensbacha, wystawiony w dowód uznania zasług wojennych dla Jerzego Rosena (Rozena), który za króla Stefana Batorego walczył bohatersko z Moskalami, następnie na Podolu przeciw Turkom, a na koniec przeciwko wojskom szwedzkim ks. Karola Sudermańskiego, zwłaszcza w obronie zagrożonej Rygi, a wszystko to własnym kosztem; jego dobra zostały spustoszone przez wroga, a w trakcie służby otrzymywał tylko przez niewiele miesięcy skromny żołd, dlatego wojewoda gorąco poleca go hojności króla; obóz pod Wolmarem, 30 X 1601] k. 169.
Nr 46. [List bpa płockiego Wojciecha Baranowskiego (1548-1615) (obiecaną sumę 20 000 złp może pożyczyć tylko do Bożego Narodzenia, jak to było uzgodnione na samym początku, a nie dłużej, z powodu przeznaczenia gotówki odłożonej na pożyczkę dla skarbu kor. na zakup majętności dla swojej diecezji; chcąc mimo to pożyczyć pieniądze królowi zmuszony był i tak się zapożyczyć); Pułtusk, 23 VII 1601] k. 127-127v.
Nr 87. [List wojewody bracławskiego ks. Janusza Zbaraskiego (zm. 1608) (miejscowa ludność nie zamierza oddawać przyszłego poboru, konieczne jest przysłanie komisarza król. na roczki grodzkie lub wydanie uniwersału); Krzemieniec, 5 II 1602] k. 205-206.
Nr 98. [List wojewody podolskiego Stanisława Golskiego (zm. 1612) (pobór z ziem podolskich będzie wybrany i przekazany terminowo; brakujące fundusze na dalsze prowadzenie wojny można zdobyć zaciągając pożyczki u możnych w Koronie lub na Litwie w gotówce lub dając w zastaw klejnoty); Bar, 26 II 1602] k. 226-227.
Nr 6. "Praescriptum legationis ad Sac[ram] Caes[area]m M[aiestate]m à Sac[ra] Reg[i]a M[aiesta]te G[e]n[er]oso Adriano Rembowski Sac[rae] Reg[i]ae M[aiesta]tis secretario, datum Varsouiae die XXa Mensis Januarÿ Anno D[omi]ni M. D. Co" [instrukcja poselska dla Adriana Rembowskiego (zm. ok. 1601), sekretarza i posła król. do ces. Rudolfa II Habsburga; treść: prośba o interwencję w niezałatwionej od wielu lat sprawie zwrotu posagu po zm. bezdzietnie ciotce króla pol., ks. Zofii Brunszwickiej (1522-1575), prośba o zgodę na zawarcie przymierza militarnego z mieszczanami Lubeki w celu zwiększenia ochrony ich handlu na Bałtyku przeciwko blokowaniu żeglugi i wyrządzaniu szkód przez ks. Karola Sudermańskiego, przypomnienie dawnych próśb: o zakazanie handlu na obszarze cesarstwa dla Szwedów nieposiadających odpowiednich zezwoleń, o zakazanie zaciągu wojsk na obszarze Rzeszy Niemieckiej dla ks. Karola, a zezwolenie na takie zaciągi królowi pol., wyznaczenie bezstronnej komisji w sprawie pol. szlachcica i alchemika król. Michała Sędziwoja (1566-1636), wtrąconego do więzienia w Pradze z powodu nieoddania długu niesłusznie przed terminem jego spłaty, ostrzeżenie pod adresem hospodara wołoskiego Michała Walecznego dot. niewkraczania do Ziemi Wołoskiej i tym samym zabezpieczenie pokojowych rządów propol. wojewody mołdawskiego Jeremiego Mohiły; podpis króla, kontrasygn. Wawrzyniec Gembicki, sekr. wlk. kor., przyłoż. pieczęć mniejszą koronną; Warszawa, 20 I 1600] k. 27-30.
Nr 36. [List Rady Miejskiej Gdańska (ponowne wezwanie król. do wsparcia przez miasto pieniędzmi lub uzbrojeniem wyprawy inflanckiej wskazuje na to, że oficjalna odpowiedź mieszczan, udzielona posłowi król. Janowi Szorcowi podkomorzemu malborskiemu, ustnie i na piśmie 4 VI tr. (zob. dok. nr 31) nie dotarła jeszcze na dwór król.; ponowienie swojej oferty udzielenia pomocy na warunkach wyrażonych w oficjalnym responsie oraz ponowna skarga na zdzierstwa poborców podatkowych wobec mieszczan gdańskich w komorach celnych); Gdańsk, 23 VI 1601] k. 108-108v.
Nr 119. [List wojewody kijowskiego ks. Konstantego Ostrogskiego (wiadomość od wojewody czernihowskiego o zjechaniu sędziów moskiewskich dla rozsądzenia sporów granicznych między Koroną a Wlk. Księstwem Moskiewskim; stawieniu się na czas komisarzy pol. przeszkodziła tuż przed wyjazdem na miejsce śmierć jednego z nich, kniazia (Bohdana?) Sołomireckiego, o czym miał zawiadomić króla wysłany z wieścią syn wojewody Janusz Ostrogski, kasztelan krakowski); Dubno, 18 VI 1602] k. 267.
Nr 12. [Odpowiedź ces. Rudolfa II Habsburga na poselstwo Jana Firleja z Dąbrowicy (zm. 1614), podskarbiego kor. i starosty lubelskiego; treść: przodkowie ces. nigdy nie nadawali królom pol. tytułu władców Inflant, przysięga stanów węgierskich na Traktat będziński odłożona z powodu wojny z Turcją, hospodar wołoski Michał Waleczny nie zamierza wkraczać do Mołdawii, ale musi przeciwdziałać knowaniom Polaków i Mołdawian skupionych wokół Zygmunta Batorego, prośba o zbadanie sprawy krzywdy Stanisława Stadnickiego, przesłanie odpowiedzi ks. brunszwickiego w sprawie zwrotu wiana swej zm. małżonki, ks. Zofii Jagiellonki; podpis. Rudolf Coraducius i Jan Barvitius; Pilzno, 3 VI 1600] k. 46-49.
Nr 48. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (bp płocki nie chce pożyczyć obiecanych 20 000 złp pod zastaw ani z przedłużonym terminem zwrotu pożyczki na św. Jana Chrzciciela przyszłego roku (24 VI), a już na Boże Narodzenie, dlatego potrzeba osobistej interwencji króla w celu przekonania wierzyciela do zastawu lub dłuższego terminu spłaty długu; wysłanie do Wilna tysiąca kamieni saletry i stu siarki, drugi tysiąc kamieni saletry ma być na sprzedaż w Wilnie przed św. Bartłomiejem (24 IX), a trzeci, dopiero co utargowany, przed św. Michałem (29 IX)); Lublin, 28 VII 1601] k. 131-131v.
"Panowanie Zygmunta III. Skarb N[umer]o 1o" k. 1
Nr 89. [List bpa przemyskiego Macieja Pstrokońskiego (w celu zdobycia funduszy na dalsze prowadzenie wojny inflanckiej doradza przyspieszenie wybieranie poboru i zaciągnięcie długów, odradza jednak zwołanie sejmu; poborcy sanocki i przemyski bez problemu wybrali łanowe i po części czopowe, pierwszy oddał już pieniądze podskarbiemu, drugi zapewne wkrótce to uczyni; doradza załatwienie na drodze pozwów sądowych sprawy przetrzymywania pieniędzy przez poborców; propozycja zabrania uprawnień do wybierania przyszłorocznego czopowego poborcom i wydzierżawienia go miastom dla uzyskania większych dochodów); Brzozów, 6 II 1602] k. 209-209v.
Nr 65. "Kopia listu Karnkowskiego do Krola (...)" [autor listu: abp gnieźnieński Stanisław Karnkowski; treść: w Piotrkowie niebezpiecznie z powodu zarazy; jako przewodniczący komisji celnej zamierza w najbliższym czasie zwołać zjazd komisarzy celnych do Łęczycy, którą sam wybrał; prośba o zgodę na cesję starostwa kruszwickiego zasłużonemu dla państwa rotmistrzowi kor. Piotrowi Łaszczowi (zm. 1619), wsławionemu ostatnio w walkach przeciwko hospodarowi wołoskiemu Michałowi Walecznemu u boku magnata węg. Wacława Bekiesza; Tum pod Łęczycą, 4 X 1601; skreślenie kilku wyrazów w tekście i ich powtórzenie] k. 164.
Nr 35. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy do ks. Szymona Rudnickiego (1552-1621), sekretarza wlk. kor., doręczony za pośrednictwem posłańca Załuskowskiego (potrzeba wysłania z kancelarii król. deputatom kwarcianym i lustratorom stosownej instrukcji w sprawach skarbowych, uchwalonych na ostatnim sejmie; zaciągnięcie pewnych długów, stosownie do konstytucji tegoż sejmu, które należy zacząć spłacać według obligacji, co wymaga król. mandatu); Markuszowce k. Lublina, 13 VI 1601] k. 106.
Nr 21. "Kopia Postanowienia Seymiku Srzedzkiego (...)" [instrukcja poselska sejmiku województw poznańskiego i kaliskiego, zwołanego w sprawie zatwierdzenia drugiego poboru, uchwalonego specjalnie na wojnę inflancką przez zakończony w marcu tr. sejm walny warszawski, w Środzie z 3 V 1601; w dok. występuje cały szereg nazwisk szlachty wlkp.; w oryg. podpisy i pieczęcie 17 sygnatariuszy] k. 77-78v.
Nr 80. [List wojewody i generała krakowskiego Mikołaja Zebrzydowskiego (1553-1620) (wyrażenie radości z powodu szczęśliwego powrotu króla z Inflant do Wilna; jeżeli wpływy z drugiego poboru nie wystarczą na wojnę inflancką, wobec braku chętnych do udzielenia skarbowi pożyczki w gotówce nie obędzie się bez zwołania sejmu); Kraków, 28 I 1602] k. 192-192v.
Nr 43. "Szaczunek Kleinotow Coronnich przess Zlotniki w Lublinie, ktore szą tak Je[g]o m[os]czi Xiendsu [!] Biskupowi Ploczkiemu, iako ÿ Je[g]o M[os]czi panu Podskarbiemu Coronnemu w pieniadzach in fidem publicam wziętich zalozone (...)" [oszacowanie klejnotów król. oddanych pod zastaw pożyczek zaciągniętych przez skarb kor. od bpa płockiego Wojciecha Baranowskiego w kwocie 20 000 złp (wycena na sumę 30 000 złp) oraz podskarbiego wlk. kor. Jana Firleja z Dąbrowicy w kwocie 12 000 złp (wycena na sumę 14 093 złp); Grodno, 13 VII 1601] k. 121-121v.
Nr 102. [List Aleksandra Koniecpolskiego (zm. 1610) (podziękowanie za nadanie urzędu sędziego sieradzkiego bratu Mikołajowi; na podstawie uniwersałów król. (listów przypowiednich) ma zebrać oddział piechoty w liczbie 200 żołnierzy oraz chorągiew husarii w liczbie 300 i czym prędzej wyruszyć na wojnę inflancką; z powodu trudności z zaciągami na tę wyprawę zbierze piechotę w żądanej ilości, ale oddziału jazdy sformować nie zdoła); Dobryszyce, 10 IV 1602] k. 233-233v.
Nr 9. [Kopia współczesna (jedna z dwóch) listu przypowiedniego Zygmunta III Wazy wystawiona in blanco dla rotmistrza jazdy na zaciąg najemnej chorągwi rajtarów (jazdy niemieckiej), złożonej z 200 koni w 4 rotach, a przeznaczonej dla obrony granic Rzeczypospolitej w Inflantach; list zawiera 12 szczegółowych warunków dot. miejsca koncentracji wojska, jego organizacji, ekwipunku, warunków służby, wysokości i terminu wypłacenia żołdu oraz traktowania jeńców; podpis. Jan Poradowski; Warszawa, 15 IV 1600] k. 39-39v.
"Wÿdatki Poborowe" k. 80.
"Z Miast i Miasteczek, tym sposobem, Pobor wybierany bydz ma" k. 17v-19.
Nr 130. [List wojewody kijowskiego ks. Konstantego Ostrogskiego (wyraża gotowość wydania drugiego poboru, zwłaszcza po uzyskaniu zgody stanów zgromadzonych na sejmiku deputackim, na który z powodu choroby wydelegował swego syna, wojewodę wołyńskiego ks. Janusza Ostrogskiego); Ostróg, 14 IX 1602] k. 285-285v.
Nr 101. [List podskarbiego pruskiego Stanisława Kostki (podjął starania o zakup sukien, broni i prochu dla piechoty, o nabycie srebra w Gdańsku oraz pożyczenie pieniędzy; więźnia z Mołdawii nie dostawił z powodu jego ucieczki konwojującemu go słudze król. na milę przed Elblągiem); Malbork, 9 IV 1602] k. 231-231v.
Nr 8. [Odpowiedź ces. Rudolfa II Habsburga na poselstwo sekretarza król. Adriana Rembowskiego (zob. dok. nr 6); treść: ks. Henryk Brunszwicki winien poddać się wyrokowi komisji, która wkrótce zostanie powołana, w sprawie zwrotu Polsce posagu po swej zm. bezpotomnie żonie Zofii, ciotce króla pol., uznanie planów przymierza z mieszczanami Lubeki przeciwko ks. Karolowi Sudermańskiemu oraz zakazu handlu dla Szwedów za nieuzasadnione wobec chęci wynagrodzenia przez władcę szwedz. poniesionych szkód i zawarcia pokoju z Polską, prawo Rzeszy Niemieckiej zabrania prowadzenia na jej obszarze zaciągu do obcych armii, wysłanie ponownego zakazu wkraczania na tereny Wołoszczyzny dla hospodara mołdawskiego Michała Walecznego, chociaż największe prawa do tej ziemi ma Polska i Węgry, przy czym cesarz skarży się na intrygi poplecznika Polski, hospodara mołdawskiego Jeremiego Mohyły, m.in. w Konstantynopolu, polecenie wycofania sprawy Michała Sędziwoja z sądu miejskiego w Pradze; podpis. Rudolf Coraducius i Jan Barvitius; Pilzno, 5 III 1600] k. 36-38.
Nr 42. [List Stanisława Cikowskiego (zm. 1617), podkomorzego krakowskiego i administratora ceł kor. (osobista obrona przed szkalowaniem i niesłusznym oskarżeniem: dekret król. znoszący całkowicie obowiązek płacenia przez mieszczan krakowskich cła za towary wywożone za granicę, które zawsze płacili (korzystali ze znacznych przywilejów tylko w granicach kraju), stoi w sprzeczności ze statutami, konstytucjami i instruktarzami celnymi, a więc łamie prawo kor., a przy tym przynosi wielkie uszczuplenie dochodów celnych skarbu kor. i uniemożliwia walkę z przemytem); Kraków, 4 VII 1601] k. 120-121.
Nr 83. [List bpa kamienieckiego Pawła Wołuckiego (1560-1622) (obietnica dopilnowania należytego zebrania i odprowadzenia do skarbu poboru z terenu Podola zaraz po przybyciu na miejsce z Krakowa; prośba o obronę przed przemarszami wojsk wobec wydania już trzech stacji z ubogiego bpstwa); Mogiła, 29 I 1602] k. 197.
Nr 113. "Kopia listu Andrzeia Opalińskiego do Krola (...)" [autor: Andrzej Opaliński (1575-1623), sekretarz król., późn. sekretarz wlk. kor. i bp poznański; treść: zakończona powodzeniem agitacja na sejmiku w sprawie zezwolenia na pobór, a następnie wydania go podskarbiemu kor.; wyjazd do Kalisza na roczki ziemskie w celu sprawdzenia informacji o protestacjach i agitacji przeciwko uchwalaniu poboru na sejmiku, składanych przez poborcę kaliskiego Ryszewskiego; Kalisz, 7 VI 1602] k. 254-254v.
Nr 41. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (odprawienie posłów wojewody wendeńskiego z sumą 10 000 złp, pożyczoną od kasztelana łęczyckiego, które należy spłacić w tym roku z kwarty inflanckiej; pożyczenie 12 000 złp na 10% na rok, brakuje tylko fantów i konsensu król. na obligację, którą w kopii posyła; posłanie żołdu według wcześniejszych rachunków Kozakom zaporoskim; posłanie ponad 4 000 złp do Krakowa na oprawę dział oraz na zakup 500 cetnarów ołowiu; posłanie 3 000 złp pożyczonych od proboszcza warszawskiego podkomorzemu malborskiemu Janowi Szorcowi na zakup sukien dla piechoty, obiecanego przez mieszczan elbląskich; hetman Zamoyski wysłał pieniądze do Tykocina; skupowanie w Lublinie 1000 kamieni saletry i 600 kamieni siarki na prochy; bp płocki zaoferował pożyczkę w kwocie 20 000 złp, nadawca listu uczyniłby to samo, zapisując je na swoich dobrach, w przypadku udzielenia odpowiednich zabezpieczeń finansowych (spłata w terminie roku z kwarty, zastaw klejnotów); spłata wielu długów koronnych w terminie na Boże Narodzenie (hetman Zamoyski 60000 złp, Cetner 10000 złp, Bełżecki 10000 złp i inni); skierowanie posła tatarskiego, który oddał list od chana, z Lublina do Grodna, upominki dla Tatarów przygotowane, trzeba było tylko wydać na zbrojenia zebrane na ten cel pieniądze; prośba przekazana przez hetmana o szybkie zlecenie naprawy stępów na proch stojących w Wilnie, aby można w nich było wyrabiać proch z miejscowej saletry); postulat wprowadzenia zakazu wywozu z kraju saletry, a nawet jej rekwirowania, w związku z trudnościami przy jej skupowaniu (kupcy na własną rękę skupują ją w dużych ilościach w dużych miastach); Lublin, 1 VII 1601] k. 117-118v.
Nr 62. [List abpa gnieźnieńskiego Stanisława Karnkowskiego do hetmana wlk. kor. Jana Zamoyskiego (Wielkopolanie nie zamierzają oddawać drugiego poboru do czasu zniesienia uciążliwości celnych w ich województwie); Tum pod Łęczycą, 29 IX 1601] k. 158-158v.
Nr 70. [List abpa gnieźnieńskiego Stanisława Karnkowskiego (wyrażenie radości z powodu klęski nieprzyjaciela w Inflantach i jego ucieczki do Parnawy; komisja celna, której przewodniczy, zbierze się zaraz po święcie Trzech Króli: obietnica zadbania o nieuszczuplenie skarbu kor., ale i nieuciskanie obywateli; prośba o nadanie jakiegoś tymczasowego beneficjum opatowi sulejowskiemu, który musiał uchodzić przed zarazą); Tum pod Łęczycą, 7 XI 1601; na k. 173v obszerny dopisek nadawcy listu ręką własną na osobnym, doklejonym pasku pap.] k. 172-173v.
Nr 126. [List podskarbiego pruskiego Jerzego Kostki (brak sukien w samym Elblągu, ale jak tylko przybędą tam drogą morską, zaraz będą zakupione, natomiast rusznice w Toruniu i Gdańsku czekają na odbiór, jednak transport jednych i drugich może być niebezpieczny z powodu zarazy; opieszałość w oddawaniu poborów w Prusach, np. z biskupstwa warmińskiego nie oddano nic); Golub, 20 VIII 1602] k. 278-278v.
Nr 124. "Kopia listu Marka Sobieskiego do Krola (...)" [treść: poseł Łysakowski osobiście zda relację królowi ze swej misji do Mołdawii i Wołoszczyzny; wojewoda stanął nad Dniestrem oczekując posiłków, które nie nadchodzą (prócz oddziałów podczaszego kor. Adam Hieronima Sieniawskiego) i zajmując pozycję dogodną do obserwacji ruchów wojsk tatarskich; Skała, 9 VIII 1602; noty marg.] k. 275.
Nr 88. [List abpa lwowskiego Jana Dymitra Solikowskiego (podskarbiowie powinni szukać funduszów na dalsze prowadzenie wojny inflanckiej, w braku ich pozyskania trzeba zwołać sejm); Ostróg, 6 II 1602] k. 207-208.
Nr 106. "Kopia listu Ale[ksandra] X[ięcia] Ostroskiego [!] do Krola (...)" [autor listu: ks. Aleksander Ostrogski (1570-1603), wojewoda wołyński; treść: według relacji z sejmiku deputackiego w Łucku, na którym deputaci zdawali sprawę z czynności poselskich, sejmik prowincjonalny zgodził się tylko na wydanie pierwszego poboru, dlatego trzeba złożyć nowy sejmik dla uchwalenia drugiego poboru; Jarosław, 27 IV 1602] k. 241.
Nr 107. [List ks. szczecińsko-pomorskiego Barnima X (1549-1603) (prośba o zadośćuczynienie dla mieszczanina i kupca szczecińskiego Grzegorza Westphala, domagającego się oddania zabranych mu siłą w wyniku podstępu na terenie Polski towarów); Szczecin, 8 V 1602] k. 242-242v.
Nr 53. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (posłanie 44 000 złp uzbieranych pieniędzy, w tym pożyczki 20 000 złp od bpa płockiego; pobory z poszczególnych województw spływają opieszale lub nie wpływają wcale; ubóstwo miast lub niechęć mieszczan do płacenia podatków z góry; wysłanie upominków tatarskich najdalej za 4 niedziele; wyliczenie długów: na wypłatę żołdu należnego podolskiemu wojsku kwarcianemu na początku grudnia 25 000 złp, na spłatę długów, m.in. hetmanowi Zamoyskiemu 60 000 złp, bpowi płockiemu Wojciechowi Baranowskiemu 20 000 złp, Mikołajowi Kochanowskiemu 12 000 złp i wielu innym; lustratorzy dóbr mają się zjechać dwa tygodnie po św. Marcinie; skargi na celnika kor. Stanisława Cikowskiego i propozycja zrewidowania instruktarza celnego); Markuszowce k. Lublina, 5 IX 1601] k. 140-143.
Nr 118. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (przesyła informację skarbową dla lustratorów królewszczyzn, którzy mają zjechać do Rawy, po informację dot. dóbr leżących w gestii urzędu podkanclerskiego odsyła lustratorów do pieczętarzy tegoż urzędu); Markuszowce k. Lublina, 13 VI 1602] k. 265.
Nr 67. [List ks. Bohdana Ogińskiego (zm. 1625), rotmistrza i pułk. wojsk litewskich (ostatnie armaty tykocińskie odjechały z Janem Sernym w 125 koni do Grodna; Streptowski prowadzi do nadawcy listu 150 dalszych koni z furmanami od podskarbiego kor.; nakaz król. dot. wysłania najpierw dział burzących, ale z powodu braku koni wysłane zostaną ze sługą hetmana Andrzejem Walickim jedynie działa krakowskie, dwa "samsony", "panna" i "jaszczurka", i to tylko z częścią zgromadzonej amunicji, jaką będą mogły uciągnąć konie; niezmiernie trudno w Krakowie o furmanów, którzy są teraz bardzo potrzebni; w zaprzęgach nie można użyć wołów, na których zakup kilka tysięcy złp ofiarował kanclerz litewski, aby wysłać dodatkowe transporty amunicji i sprzętu wojennego; można byłoby wykorzystać Tatarów, ale oni nie potrafią powozić zaprzęgami; kanclerz litewski radzi prowadzić działa ze Skorul prosto do Rygi, a nie na Kokenhauzen, z pominięciem drogi wodnej i okolicznych bagien); Skorule, 19 X 1601] k. 167-167v.
[W rkpsie obie kategorie dok. nie zostały wyodrębnione w oddzielne całości, lecz występują łącznie, są przemieszane].
Nr 51. [List podkomorzego malborskiego Jana Szorca (Schortza) (wiadomość o wysłaniu z Gdańska drogą wodną na wynajętych szkutach pod opieką sługi hetmana kor. Andrzeja Walickiego wraz z innym sprzętem wojennym 12 beczek prochu strzelniczego o wadze 17 cetnarów i 45 funtów i wartości 22 złp za cetnar (razem 382/7/9 fl.), przekazanych przez mieszczan z Elbląga; w związku z tym prośba o wystawienie w kancelarii król. kwitu zgodnie z przesłanym rejestrem; rozrachunek dot. zebranych i wydanych pieniędzy w Gdańsku podkomorzy przesłał już wraz z rejestrem w liście dostarczonym przez komornika Gołkowskiego; brak pomocy materialnej od podskarbiego pruskiego; sprawa transportu armat drogą wodną do Inflant; starania o wyprodukowanie jak największej ilości prochu, którego po św. Michale ma być gotowe 200 lub 300 cetnarów; skargi producentów prochu na celników oraz podskarbiego kor., którzy mieli zaaresztować część saletry, o zwolnienie towaru; wojewoda wendeński Jerzy Farensbach wziął 30 cetnarów prochu od mieszczan toruńskich, do których podkomorzy musiał mu dokupić jeszcze 15 cetnarów; zarówno na proch, jak i na pozostałe rzeczy wojewoda wystawił odpowiednie kwity; Gdańsk, 15 VIII 1601] k. 137-137v.
Nr 19. [List Jana Firleja z Dąbrowicy (zm. 1614), podskarbiego wlk. kor. i starosty lubelskiego (starania o pożyczanie pieniędzy na własną rękę wśród znajomych oraz za pośrednictwem komisarzy w Krakowie i Lublinie, choć przed św. Janem Chrzcicielem, tj. terminem płacenia różnych należności, trudno o gotówkę; hetman kor. obiecał dać 30000 złp uzyskanych od swego przyjaciela, żąda jednak zabezpieczenia tej pożyczki i wyłożonych wcześniej na wyprawę mołdawską 55000 złp w postaci zastawu klejnotów, w czym musi partycypować sam król, którego odpowiedzi w tej sprawie oczekuje; Dębica, 13 IV 1601] k. 67.
Nr 24. [List nadawcy jak wyżej (przyrodnia siostra kanclerza i hetmana kor. Jana Zamoyskiego Zofia, wdowa po podczaszym nadw. kor. Łukaszu Działyńskim (zm. 1583), po długich pertraktacjach zgodziła się pożyczyć sumę 30000 złp zawarowanych kontraktem, którego kopię przesłano w liście, pod warunkiem zatwierdzenia go na piśmie w formie konsensu król., który należy jak najszybciej odesłać do rąk hetmana; brak znaczącej pomocy finansowej od innych; hetman czeka na pieniądze, z którymi musi czym prędzej udać się do Lwowa, gdzie podobno trwa już koncentracja nieopłaconego i zbuntowanego wojska, zamierzającego zawiązać konfederację); Lublin, 7 V 1601] k. 85.
Nr 39. [List podkomorzego malborskiego Jana Szorca (Schortza) (rekapituluje szczegółowo sprawy przedkładane królowi w poprzednich swoich listach (zob. dok. nr 29, 31-32, 36); w Elblągu można kupić 300 centnarów prochu armatniego i 200 centnarów prochu do rusznic w cenie 22 złp za centnar przy płatności gotówką oraz 24,5 złp na roczny kredyt; prosi o decyzję, czy brać towar na kredyt, ale z wyższym procentem, czy też pożyczyć od kogoś gotówkę przy niższej prowizji; wszelkie zakupy broni wymagają płacenia gotówką; gdańszczanie nie zgodzili się na przesunięcie o rok terminu spłaty poprzedniej pożyczki 20 000 złp; przekazał wojsku wojewody pomorskiego Farensbacha 30 centnarów prochu obiecanego przez torunian, a także 400 buntów lontów dla piechoty, a drugie tyle kazał zrobić; wypłacił pieniądze wszystkim 4 rotmistrzom piechoty niemieckiej i szkockiej; zlecił wykonanie innych sprzętów wojennych (siekiery, motyki, rydle, łopaty, kilofy), za które częściowo zapłacił, niemniej wszelkie zakupy broni na Pomorzu wymagają płacenia gotówką; przesłanie supliki mieszcz. gdańskiego Moritza Petwitza w sprawie wykupienia z zastawu przechowywanych u niego sreber król., które trafiły doń po śmierci niejakiego Lewiego, wierzyciela skarbu kor.); Elbląg, 28 VI 1601] k. 114-114v.
Nr 110. [List bpa płockiego Wojciecha Baranowskiego (jeżeli Ukraina jest wolna od zagrożenia najazdami Węgrów, Turków i Tatarów, można tymczasowo na prowadzenie działań wojennych w Inflantach przeznaczyć pieniądze z kwarty, a później oddać je jak najszybciej z poborów, jak tylko będą wybrane); Pułtusk, 5 VI 1602] k. 248.
Nr 13. [List konsyliarzy pruskich, tj. mianowanych przez margrabiego brandenburskiego Jerzego Fryderyka Hohenzollerna (1539-1603) zarządców Księstwa Pruskiego (odpowiedź na dwa listy króla pol., skierowane do tegoż margrabiego, dana w jego imieniu w sprawie udzielenia pomocy finansowej na wojnę inflancką oraz udziału w tej wojnie pod rozkazami wojewody wendeńskiego Jerzego Farensbacha szlachty kurlandzkiej i innych poddanych biskupstwa piltyńskiego; uczestnictwo szlachty wymienionej prowincji w konflikcie zbrojnym poza granicami własnego kraju stoi w sprzeczności z prawami przodków, dawnym obyczajem i przywilejami tejże szlachty; Królewiec, 8 VII 1600] k. 51-52.
Nr 28. [List podskarbiego pruskiego Stanisława Kostki (obietnica wysłania armat, zgodnie z sugestią króla, lądem zamiast na szkutach, w porozumieniu z podkomorzym malborskim Janem Szorcem; na temat kalibru i rozmiarów armat przechowywanych w zbrojowni w Malborku napisał już do króla p. Ostromęcki, który osobiście dokonał inwentaryzacji; pustoszenie królewszczyzn na Żuławach, których dzierżawcą jest nadawca listu, najechanych przez kapitana Aleksandra Hetwana, stacjonującego z wojskiem we wsiach koło Elbląga; Malbork, 1 VI 1601; jedno zdanie w jęz. niem., wpisane inną ręką na wolnym miejscu] k. 92-92v.
Nr 136. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (odpowiedzialny za produkcję mennicy krakowskiej jest marszałek nadworny (Mikołaj Wolski), a nie autor listu, jeżeli więc wybija się w niej 85-86 dutków z grzywny srebra, to z pewnością nie za jego zgodą, jak twierdzi marszałek, której nigdy by nie wydał, tym bardziej że pracę mennic regulują ordynacje i kontrakty; podskarbi kilkakrotnie zwracał uwagę marszałkowi na nieprawidłowości w pracy menicy krakowskiej); Dąbrowica, 20 XII 1602] k. 299-299v.
Nr 33. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (wiadomość otrzymana od hetmana i referendarza kor. o trudnościach z zebraniem poboru z Ziemi Przemyskiej i Sanockiej; na miejsce niepewnego poborcy Fredry, który stracił swój majątek, a do tego razem z wojewodą wołyńskim brał udział w organizowaniu zaciągów, należałoby wyznaczyć innego, bardziej zaufanego celnika, którego gotowy jest zaproponować starosta przemyski wraz z obietnicą pewnych dochodów na poczet podatków czopowego (8000 złp) i łanowego (do 4000 złp)); Markuszowce k. Lublina, 6 VI 1601] k. 102.
Nr 31. "Responsum S[acr]ae R[egi]ae M[aiesta]tis Poloniae Sueciaeq[ue] D[omi]ni n[ost]ri clem[entissi]mi Legato, Gen[e]roso d[omi]no Ioanni Schortz, Succamerario Mariaeburgen[si] et Capitaneo Kiszouien[si], â Sp[ectabili] Senatu Gedanen[si] suo, o[mn]iumq[ue] Ordinum no[m]i[n]e datum IV. Iunÿ Anno 1601" [odpowiedź miasta Gdańska udzielona posłowi król. Janowi Szorcowi, podkomorzemu malborskiemu i staroście kiszewskiemu; treść: ponawiana prośba o zniesienie ceł w Fordonie i Dybowie, udzielenie gwarancji kredytowania z prywatnych pieniędzy patrycjatu miejskiego sprzętu wojennego gromadzonego przez Szorca na wyprawę inflancką do kwoty 10000 złp, pod warunkiem zgody na odliczenie tej i poprzedniej pożyczki 20000 złp od podatku i akcyzy Gdańska i innych miast pomorskich, uchwalonych na sejmiku ziemskim w Malborku 8 V tr., aż do całkowitego spłacenia długu; Gdańsk, 4 VI 1601] k. 98-98v.
Nr 64. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (trzy niedziele temu wyprawił do Tykocina po armaty i pozostały sprzęt p. Streptowskiego ze 150 koni, teraz zaś wysyła tylko 135 koni z furmanami zwerbowanymi z trudem przez komorników król. Napiórkowskiego na Rusi i Kaczkowskiego na Mazowszu, oraz samego podskarbiego w okolicach Lublina; wybieraniu poborów coraz bardziej przeszkadza rozszerzająca się zaraza); Markuszowce k. Lublina, 2 X 1601] k. 162-162v.
Nr 109. [List podskarbiego pruskiego i wojewody malborskiego Jerzego Kostki (ok. 1555-1611) do bpa warmińskiego i podkanclerzego kor. Piotra Tylickiego (1543-1616) (prośba o nominację na ekonomię malborską po niedawnej śmierci swego brata Stanisława i rozesłanie w związku z tym uniwersałów do województw z wiadomością o mianowaniu go nowym poborcą oraz prośba o pieniądze na wykupienie od kupców 1500 gotowych sukien dla piechoty i blisko 600 rusznic, oferowanych do sprzedania w Toruniu); Malbork, 23 V 1602] k. 246-246v.
"Warunek, czas, i mieysce, oddawania Poborow" k. 21v-22v.
Nr 95. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (posyła gotówką 30 000 złp z informacją o sytuacji z wybieraniem poborów, ale ze względu na stan zdrowia nie może osobiście przyjechać do Wilna; prosi o zapewnienie bezpieczeństwa swoim sługom wiozącym pieniądze; posyła również dokumenty komisji celnej z Łęczycy oraz rejestr dla hetmana kor.); Kębło, 22 II 1602; brak własnoręcznego podpisu nadawcy z powodu poważnej choroby wymienionej w liście (chirogra i podagra), list podpisał na jego polecenie pisarz skarbowy Szomowski] k. 220-220v.
Nr 125. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy do podkanclerzego kor., bpa Piotra Tylickiego (nominacja na poborcę przemyskiego dla Eremiana Orzechowskiego, człowieka sprawdzonego i biegłego w finansach, w miejsce dawnego poborcy Fredry, awanturnika i defraudatora publ. pieniędzy oskarżonego już przed trybunałem, który nielegalnie pozostaje na urzędzie i nadal wybiera podatki; prośba o napisanie w imieniu króla listu do Orzechowskiego o sumienne zbieranie pieniędzy, a do szlachty i miast uniwersału nakazującego uznanie go za jedynego prawowitego urzędnika, tak aby Fredro, który zdążył już bezprawnie wybrać łanowe na sumę 12 000 złp, nie wybrał jeszcze wartego więcej, bo 15 000 złp czopowego); Dębica, 16 VIII 1602; ostatnie zdanie dopisane własnoręcznie przez nadawcę] k. 276.
Nr 22. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (obliczenie prognozowanych kosztów wojennych na najbliższe 3 kwartały roku wynosi ponad 1 200 000 złp, co stanowi sumę trudną do zebrania, przy czym w pierwszym roku trzeba przynajmniej 500 000 złp, a czas potrzebny do należytego wybrania dwóch uchwalonych poborów to dwa lata; niepewność przekazania pieniędzy przez wojewodów wołoskiego i mołdawskiego; jedynym pewnym źródłem dochodów państw. jest kwarta, ale ta obciążona różnymi pożyczkami; nie należy słuchać fałszywych doradców, którzy nie zdają sobie sprawy z opłakanego stanu finansów państwa i składają obietnice bez pokrycia; załączenie szczegółowego sumariusza wydatków (k. 80-80v) dla informacji pisarza skarb. Młodeckiego); Lublin, 6 V 1601] k. 79-82.
Nr 37. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (z sumy uzbieranej na żołd dla Kozaków zaporoskich wypłacił na rozkaz króla miesięczny żołd dla piechoty chorwackiej; trzy tys. i kilkaset złp posyła do Krakowa przez Piaskowskiego na zakup 500 centnarów ołowiu i na naprawę armat; sumę 3000 złp, pożyczoną od proboszcza warszawskiego, posyła za pośrednictwem wysłanego przez hetmana Zamoyskiego cajgmistrza (zap. nadzorcy cekauzu) Walickiego podkomorzemu malborskiemu Janowi Szorcowi do Gdańska na sprowadzenie sukna dla piechoty, przyobiecanego przez mieszczan elbląskich; hetman posłał także kilkaset złp do Tykocina jako zapłatę za naprawę dział; w Lublinie targuje z kupcami zakup 500 kamieni saletry, choć być może uda mu się kupić jej więcej; załatwienie pożyczki dla skarbu w kwocie 12 000 złp na 10% za kwitem podskarbiego ze spłatą za rok, do finalizacji której potrzeba jednak poręczenia król. i zastawu; podskarbi pożyczyłby także sumę 20 000 złp od bpa płockiego, o czym wcześniej pertraktowano, zapisując je nawet na własnych dobrach i zastawiając klejnoty rodowe, gdyby wierzyciel nie wymagał spłaty w terminie półrocznym, a nie rocznym, co wobec braku innych dochodów jest nie do przyjęcia; prośba wojewody wendeńskiego Jerzego Farensbacha o przysłanie 400 rajtarów (2 chorągwi), o czym podskarbi rozmawiał z hetmanem Zamoyskim; propozycja przekazania posłańcowi wojewody, p. Korfowi, 10 000 tys. złp z pożyczki, o której wyżej, na zaciągnięcie choćby jednej chorągwi rajtarii; zamiar przesłania Kozakom zaporoskim żołdu na ćwierć lata według uzgodnień Sierakowskiego; doniesienia o stratach mieszczan toruńskich z powodu ceł na Fordonie od ich posłańca Miercińskiego); Lublin, 24 VI 1601] k. 110-111v.
Nr 99. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (na jarmarku lubelskim zakupił zgodnie z mandatem król. sukna oraz broń dla piechoty: 450 karazji (samodziałów) po 16 i pół zł za szt. oraz 167 półhaków (bandoletów) po 5 zł za szt., a na święta Wielkiejnocy do Krakowa jeden z kupców obiecał wysłać transport dalszych 1000 półhaków; rozesłanie mandatów do mennic w Malborku, Bydgoszczy, Lublinie, Poznaniu i Wschowie w sprawie natychmiastowego wstrzymania bicia monety i przekazania zgromadzonego w nich kruszcu, tj. srebra do skarbu; pozwanie generała wlkp. do Trybunału kor. w związku z omyłkowym niepodporządkowaniem się mandatowi król. w mennicy poznańskiej i kontynuowaniem produkcji; arendowanie na mocy kontraktu przyszłorocznego poboru w Fordonie szl. Mircińskiemu wobec sprzeciwu szlachty woj. brzesko-kujawskiego dla kandydatury Ostromęckiego jako szl. nieosiadłego, dlatego król nie powinien dawać mu więcej posłuchania); Lublin, 8 III 1602] k. 228-228v.
Nr 4. "Kopia Uniwersału Poborowego, pisanego na Seymie, R[oku] 1598 [sejm walny w Warszawie, II-III 1598 r.] (...)" [dokładne opodatkowanie wszystkich stanów i grup zawodowych z podaniem rodzajów i stawek poszczególnych podatków oraz miejsca i terminu ich uiszczenia; skreślenia na k. 22-23v informujące o korektach w oryg., zaznaczone z odpowiednimi uwagami w tekście (ujętymi w nawiasach) przez kopistę Ł. Gołębiowskiego] k. 16-24.
Nr 73. [List księcia kurlandzkiego Fryderyka Kettlera (rotmistrz jazdy i specjalny wysłannik książęcy Mikołaj Korff zda sprawę z wielkich krzywd, jakie wycierpieli mieszkańcy Inflant wskutek przemarszów wojsk); Bowsk, 9 I 1602] k. 178.
Nr 78. [List konsyliarzy pruskich: marszałka dworu książęcego Wojciecha Kietlicza, burgrabiego Jana Rauttera, marszałka Jerzego Pudewelsa i Krzysztofa Rappe, występujących w imieniu margrabiego brandenburskiego i księcia pruskiego Jerzego Fryderyka (prośba do króla o wydanie atestacji subsydium wojennego (wystawienia posiłków) Księstwa Pruskiego na wojnę inflancką, oraz listu inhibicyjnego (zapowiedniego) w sprawie ukrócenia swawoli żołnierskiej podczas przemarszów przez terytorium księstwa; zlecenie załatwienia dokumentów otrzymał Daniel Nepffelius, agent pruski działający na dworze król.; Królewiec, 24 I 1602] k. 188-188v.
Nr 93. "Kopia listu Karnkowskiego do Krola (...) Ceduła (...)" [autor: abp gnieźnieński Stanisław Karnkowski; treść: prośba o nadanie bpowi wendeńskiemu Otto Schenkingowi (zm. 1637), wygnanemu ze swej diecezji przez wojnę inflancką, godnego tymczasowego beneficjum, którym miało być opactwo cystersów w Sulejowie, jednakże wobec informacji opata lędzkiego jako komisarza opactwa o sporym zadłużeniu klasztornego majątku przez ostatniego, nieżyjącego już tamtejszego opata na kwotę niemal 60 000 złp, prosi o inne beneficjum; elekcja opata planowana na 28 III 1602 r.; z powodu ceny sukna dla żołnierzy lepiej kupować w Lublinie niż w Elblągu (koszty transportu podwyższają koszty); pomimo posłania królowi wymiarów dział elbląskich przez Ostromęckiego na zlecenie króla wysyła je ponownie przez swego sługę Sierakowskiego; prośba o wysłanie komisarzy król. celem przeciwdziałania żołnierskiej samowoli; Łowicz, 18 II 1602] k. 217-217v.
Nr 15. "Kopia Responsu, od Krola, danego Zaporozcom (...) Respons Je[go] Kro[lewskiey] M[oś]ci, Starszemu, i wszem Mołoicom, Woyska Zaporoskiego, przez JX. Podkanclerzego [Piotra Tylickiego], dany: w Korczynie, 25 [octo]bra, 1600" [w sprawie żołdu i umundurowania dla Kozaków chcących służyć w wojsku pol.; nie można podjąć wiążących postanowień w kwestii wcielenia oddziałów kozackich do wojska kor. bez zwołania i decyzji sejmu, który już został zwołany, niemniej król poleca hetmanowi wypłacić ze skarbu 6000 złp na ich potrzeby; zawieszenie banicji do czasu sejmu; Trechtymirów pozostaje natenczas w posiadaniu obecnego właściciela; Nowy Korczyn, 25 X 1600] k. 54.
Nr 137. [List nadawcy jak wyżej (hetman Zamoyski zgadza się poczekać na oddanie swego długu, prosi tylko o wypłacenie jego siostrze 16 000 złp tytułem wiana; furmani, którzy dotąd służyli w Inflantach, powinni otrzymać zapłatę, podobnie jak ci, którym należy się 10 000 złp, tym bardziej że wielu z nich poniosło duże straty na wyprawie inflanckiej bądź też zginęło lub odniosło rany; pieniądze te trzeba będzie wziąć z poborów wielkopolskich; przeniesienie przez króla najbliższego sejmu z Warszawy do Krakowa); Dąbrowica, 29 XII 1602] k. 301-301v.
Nr 100. "Kopia listu Łaskiego W[ojewo]dy Sieradzkiego do Krola (...)" [autor: wojewoda sieradzki Olbracht Łaski (1536-1605); treść: wezwanie do jak najszybszego oddania drugiego poboru przez województwo sieradzkie na sejmiku podczas wyboru sędziego sieradzkiego; wysłanie w tej samej sprawie pism do województw poznańskiego i kaliskiego; prośba o ponowne wydzierżawienie zamków król. w Inflantach, arendowanych niegdyś Łaskiemu dożywotnio przez króla, a później puszczonych przez wojewodę w dzierżawę Gotardowi Tyzenhauzowi, którego brat Fabian poddał je Szwedom podczas wojny inflanckiej, wobec starań Gotarda o ich odzyskanie; Łask, 6 IV 1602] k. 230-230v.
Nr 116. "Kopia Postanowienia Seymiku Srzedzkiego (...)" [instrukcja poselska sejmiku województw poznańskiego i kaliskiego w Środzie z dn. 11 VI 1602; treść: różne sprawy, m.in. zgoda na przeprowadzenie poboru, uchwalonego na ostatnim sejmie koronnym, z przeznaczeniem środków wyłącznie na wojnę inflancką oraz mianowanie poborców: Adama Naramowskiego dla woj. poznańskiego i Wacława Lipskiego dla woj. kaliskiego; postulaty w następujących sprawach: rewizja mennicy w Olkuszu psującej monetę, przyznanie potomkom rodziny Toszów jurgieltu na sumę 200 tal., zapisanych na cle wschowskim, za wierną służbę królowi, zwolnienie miasta Wschowy, niedawno częściowo pogorzałego, od podatków w celu naprawienia starych obwarowań; podpis. w oryg. bp poznański Wawrzyniec Goślicki, woj. kaliski Piotr Potulicki, kaszt. kaliski i star. inowrocławski Andrzej Czarnkowski, kaszt. śremski Kasper Rozdrażewski, kaszt. santocki Jan z Górki Roszkowski, starosta gen. Wlkp. Adam Czarnkowski i Jan Izdbieński, podsędek kaliski, surogator poznański i marszałek koła rycerskiego] k. 261-262v.
Nr 58. [List nadawców jak wyżej, pisany w tej samej sprawie i pod tą samą datą] k. 151-152.
Nr 52 "Kopia listu Ostroroga; do Krola (...)" [nadawca: Jan Ostroróg, kasztelan poznański (1565-1622); treść: odpowiadając na pytania króla, odradza mu osobisty udział w wyprawie inflanckiej i doradza zaciągnięcie pożyczki w sytuacji, gdy dwa pobory nie wystarczają na sfinansowanie kampanii, a bez zgody sejmu nie można nałożyć nowych podatków; Chłopy, 2 IX 1601] k. 139.
Nr 114. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (ekwipowanie rotmistrzów i związane z tym trudności; charakterystyka poborców wielkopolskich - Adama Naramowskiego i Jana Ryszewskiego; ilość rot pieszych dotąd wysłanych na wojnę; sprawa zakupu sukien z Lublina akualna mimo śmierci ekonoma malborskiego Stanisława Kostki za sprawą jego brata Jerzego, starosty golubskiego; formowanie rot husarskich i innych oddziałów wojska; pobory nakazane uniwersałem sejmowym ze spłatą do św. Jana spływają powoli albo nie ma ich wcale, a o pożyczkę bardzo trudno, gdyż nikt nie chce pożyczyć ani nawet przedłużyć terminu oddania pożyczki już udzielonej, dlatego już za dwa tygodnie podskarbi ma do spłaty 50 000 złp długów publ., w tym część zapisanych na jego własnych dobrach (wykaz posyła do wiadomości podkanclerzego), których to pieniędzy właściwie nie ma skąd wziąć; wyprawienie Burbacha po żywność do Gdańska i rozeznianie w sprawie dostarczenia jej do Rygi; król musi zapewnić własnych furmanów i służebnych do transportu artylerii; rotmistrzowi Korffowi wypłacił 2000 złp i trzeci tys. na kredyt w towarach tytułem pokrycia jego kosztów misji wojsk.); Markuszowce k. Lublina, 8 VI 1602] k. 256-258.
Nr 123. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (zawiadomienie o zebraniu w skarbie kor., po opłaceniu części długów i wysłaniu żołdu dla wojska, ponad 40 000 złp z poboru (łanowe i czopowe) kilku województw do dyspozycji króla; omówienie sytuacji z wydawaniem poborów w pozostałych województwach z uwzględnieniem panującej na pewnych obszarach morowego powietrza; zawarcie umowy z podstolim nadw. Niemojowskim w sprawie zastawienia klejnotów podczaszyny, siostry hetmanowej Zamoyskiej; wysłanie do Prus agenta w sprawie pertraktacji z Burbachem dot. wysłania żywności dla wojska w Inflantach; opóźnienia w dostawach sprzętu wojennego tamże; hetman domaga się spłaty długu 10 000 złp zapisanego Cetnerowi, podobnie inni wierzyciele, jak Farensbach, Korff, proboszcz warszawski, kasztelan biecki; Markuszowce k. Lublina, 29 VII 1602] k. 273-274.
Nr 44. [List podskarbiego pruskiego Stanisława Kostki (wypłacił żołnierzom piechoty niemieckiej i szkockiej żołdu za półtora miesiąca, pieniądze za następne półtora miesiąca zostawił z pewnych względów wojewodzie wendeńskiemu Jerzemu Farensbachowi; posłaniec hetmana Zamoyskiego Andrzej Walicki obejrzał według zlecenia cekauz w Malborku i wybrał 4 armaty, które zamierza transportować drogą wodną rzekami Wisłą i Narwią do Inflant, choć według autora listu lepiej byłoby to uczynić przez Zatokę Świeżą i Niemen); Malbork, 15 VII 1601] k. 123-123v.
Nr 34. [List bpa krakowskiego Bernarda Maciejowskiego (1548-1608), późn. kardynała i abpa gnieźnieńskiego (skoro brak pieniędzy opóźnia wyprawę inflancką, na którą król nie powinien udawać się osobiście, to po zebraniu poborów i kwarty może ona już wyruszyć); Kraków, 12 VI 1601] k. 104-104v.
Nr 14. "Kopia listu Jerzego Mniszcha [(ok. 1548-1613)], W[oiewo]dy Sandomirskiego, do Krola (...)" [prośba o niepozywanie do sądu za niezapłacenie w terminie raty długu na św. Jana Chrzciciela, która zostanie uiszczona niebawem, oraz prolongatę spłaty kilku innych rat, m.in. z żup solnych, i dawnych zaległości; zastosowanie się do mandatu król. dot. nieprzepuszczania przez Samborszczyznę potencjalnych najemników w służbie obcych władców; hospodar wołoski Michał Waleczny na wieść o rzekomym przewrocie w Siedmiogrodzie wyruszył tam na czele kilkunastu sotni konnicy, pozostawiając całe wojsko na Wołoszczyźnie; Sambor, 11 VII 1600] k. 53-53v.
Nr 72. [List kasztelana warszawskiego Stanisława Warszyckiego (zm. 1617) (na wstępie dementuje informację o śmierci niejakiego Gabryela Manowskiego, ożenionego z Wąsowiczówną (obecnie osobą w podeszłym wieku), która była dwórką śp. królowej matki, dlatego prosi o przywrócenie połowy wioski do Osiecka; prosi o nominację, popartą autorytetem wojewody podolskiego i hetmana kor., na urząd podsędka podolskiego dla brata swej żony, Andrzeja Górskiego z Zalesia, w ostatnich dwóch latach deputata z woj. podolskiego, człowieka dużej odwagi i waleczności, który kruszył kopię na weselu królewskim i mężnie walczył z Tatarami pod Baworowem i Cecorą, za którego lojalność ręczy; Kobryń, 20 XII 1601] k. 176.
Nr 69. [List Jana Sernego (sługa kor. Streptowski, wysłany z furmanami w 150 koni przez podskarbiego, dotarł do Wiłkomierza dopiero 26 października, podobno specjalnie opóźniając przyjazd, aby nie spotkać się z autorem listu, a następnie przez Grodno udał się do Wilna, prowadząc ze sobą 95 furmanów, gdzie przyjął Tatarów i wypłacił im żołd; dotarł także z furmanami sługa Napiórkowski; łącznie zebrano 135 furmanów na 140 przewidzianych (z powodu zarazy nie odbywały się jarmarki i stąd nie można było nająć ich więcej); Serny prowadzi do Nowej Rygi, a stamtąd drogą wodną do Rygi trzy wielkie działa burzące: "Szarfmeca" z Tykocina, "Samsona" z Krakowa i "Wołka" z Wilna, a także kolubrynę lub smoka zw. "Jaszczurką", reszta dział stoi na brzegu rzeki w Skorulu, specjalnie zadaszona i strzeżona przez wybrańców z ciwuństwa wileńskiego; prośba o wyznaczenie dalszej drogi prowadzenia dział z Rygi oraz o pieniądze na transport i opłacenie puszkarzy i pozostałych rzemieślników zatrudnionych przy armatach, którzy nieopłaceni chcieli już się rozejść, tak że z trudem udało się ich zatrzymać obietnicą zapłaty po dotarciu do Rygi; podskarbi litewski nie chciał dać pieniędzy na transport, zaś autor listu wyłożył tylko pewną sumę; potrzeba finansowania ze skarbu, tym bardziej że termin zapłaty furmanom upływa już niedługo, bo 2 grudnia); Wiłkomierz, 6 XI 1601] k. 170-171.
Nr 63. [List bpa przemyskiego Macieja Pstrokońskiego (zadowolenie na wieść o wyjeździe króla do Inflant; uzyskanie w szybkim czasie środków na dalsze prowadzenie wojny wobec pustego skarbu można osiągnąć tylko przez zaciągnięcie pożyczki, np. pod zastaw klejnotów król.; proponuje również puścić w przyszłym roku w arendę podatek czopowego, ale tylko miastom, bo od mieszczan łatwiej uzyskać pożyczkę); Książ, (data dzienna niewpisana) X 1601] k. 160-160v.
Nr 127. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy do podkanclerzego kor., bpa Piotra Tylickiego (wkrótce wyśle przez swoje sługi pieniądze w kwocie 40000 złp dla wojska; Napiórkowski ponownie wynajął furmanów z 250 końmi, koszt ich najęcia na 4-miesięczną wyprawę to suma ok. 10000 złp; wysłanie listu do podkomorzego trockiego z prośbą o dołączenie swojego taboru wojskowego w trakcie przemarszu tej wyprawy; po zapłaceniu wszystkich zaległych długów z drugiego poboru pozostało niewiele, dlatego opłaciwszy żołd wojsku inflanckiemu trudno będzie znaleźć pieniądze dla żołnierzy na Podolu); Markuszowce k. Lublina, 22 VIII 1602] k. 280-280v.
Nr 23. [List nadawcy jak wyżej (prośba o przysłanie do Lublina złotnika król. w celu oszacowania klejnotów koronnych przeznaczonych pod zastaw, czego dotychczas nie uczyniono; zapytanie, czy należy wybrać obie kwarty, jakie hetman kor. Jan Zamoyski i inni chcą oddać przed terminem na najbliższe święta w Rawie?); Lublin, 6 V 1601] k. 83.
Nr 50. [List wojewody sandomierskiego Jerzego Mniszcha (ok. 1548-1613) (posłanie królowi 10 000 złp zaległych długów i prośba o przysłanie komisji rewizorów do folwarków ekonomii samborskiej w celu oszacowania poniesionych szkód wywołanych powodzią i zatonięciem soli; zamiast wysyłania swoich synów z pocztem żołnierzy do króla, dołącza ich zastęp do wojska kwarcianego zbieranego przez wojewodę lubelskiego Marka Sobieskiego); Szkło pod Jaworowem, 13 VIII 1601] k. 135-135v.
Nr 81. [List kasztelana sandomierskiego Stanisława Tarnowskiego (a. 1541-1618) (bez zwołania sejmu trudno będzie dalej prowadzić i finansować wojnę inflancką); Wielowieś, 28 I 1602] k. 194-195.
Nr 45. [List podskarbiego kor. Jana Firleja z Dąbrowicy (wysłanie do sekretarza król. Młodeckiego sumariuszy z rozchodami kosztów wojny inflanckiej poniesionych przez skarb kor., zaciągniętymi długami, prognozami dodatkowych wpływów z ceł i pożyczek od osób prywatnych oraz deficytem finansów państwa; obietnica uchronienia, zgodnie z wolą króla, niektórych królewszczyzn, a zwłaszcza Kozienic i ekonomii sochaczewskiej, od lustracji, co wszakże nie zależy tylko od woli podskarbiego, który poza tym przekazał już stosowne spisy lustracyjne deputatom w Rawie, potwierdzone w kancelarii kor. w Warszawie; być może jednak do lustracji w ogóle nie dojdzie, a zatem uda się wspomniane dobra ochronić; przypomnienie o gotowych do wysłania upominkach tatarskich z wyjątkiem brakującej gotówki w kwocie 20 000 złp, których w braku innych źródeł nie można wziąć z poborów uchwalonych przez sejm kor. wyłącznie na prowadzenie wojny inflanckiej); Markuszowce k. Lublina, 17 VII 1601] k. 125-126.
Nr 133. [List nadawcy jak wyżej (posyła przez komornika król. Madalińskiego pieniądze w kwocie 16390/26 złp zebrane z poborów, m.in. z bpstwa warmińskiego i chełmińskiego; zebraniu większej sumy przeszkodził wybuch zarazy; agent pruski Burbach zgromadził już sporo żywności i miał przygotować ją do załadunku na statek i wysyłkę); Śmiełowice, 27 X 1602] k. 291-291v.
Nr 3. [List ks. szczecińsko-pomorskiego Jana Fryderyka Gryfity (1542-1600), starosty lęborsko-bytowskiego (ponowienie wezwania do oddania sumy 100 000 talarów pożyczonych przez brata matki króla, Zygmunta Augusta, na potrzeby wojny moskiewskiej); Szczecin, 6 III 1598] k. 14-15.
Nr 32. "Responsum Sacrae M[aiesta]tis REgiae Legato, Generoso D[omi]no Joanni Schurcz [!] Succamerario Mariaeburgen[si], Capitaneo Kissovien[si] datum à Magistratu Thorunen[si], die quinta junii, A[nn]o D[omi]ni 1601" [odpowiedź miasta Torunia udzielona posłowi król. Janowi Szorcowi, podkomorzemu malborskiemu i staroście kiszewskiemu; treść: odpowiadając na ponowne wezwanie króla, miasto przekazuje 30 centnarów prochu armatniego; dużych dział burzących aktualnie miasto nie posiada; Toruń, 5 VI 1601] k. 100.
Nr 60. [List podwojewodziego pomorskiego i podskarbiego pruskiego Stanisława Kostki (posyła sumariusz wydatków na różne potrzeby, stanowiących większą część zebranej na swoim terenie sumy na rzecz skarbu, oraz pozostałą z tej sumy gotówkę w kwocie 23 014/16,50; zaraza na Pomorzu; z powodu zawrócenia z drogi do Inflant transportu armat z Krakowa i Malborka ze względu na niski poziom wody na rz. Narwi, musiał bez uzgodnienia z królem dla sprawnego przeprowadzenia operacji wynająć statki w Elblągu i skierować transport innym szlakiem przez Zatokę Świeżą, co kosztowało 700 fl. zapłaty dla ludzi hetmana kor.); Mrocza, 24 IX 1601] k. 154.
Nr 49. [List ces. Rudolfa II Habsburga (skarga skierowana do cesarza przez Radę Miejską Głogowa z powodu krzywd wyrządzanych kupcom wschowskim przez bezprawne nałożenie aresztu podczas ostatniego jarmarku w Poznaniu przez Wojciecha Gajowskiego i magistrat z powodu długu przelanego na tego pierwszego przez dziedziców Braunera; prośba o zapewnienie wolności i bezpieczeństwa handlu dla kupców śląskich na obszarze Korony); podpis. kanclerz czes. Zdenco Ad Poppl de Lobkowitz i Jan Myllner; Praga, 1 VIII 1601] k. 133-134v.
Nr 85. [List bpa poznańskiego Wawrzyńca Goślickiego (ok. 1530-1607) (w celu zdobycia funduszy na dalsze prowadzenie działań wojennych w Inflantach konieczny będzie sejm, którego zwołanie mogłoby skądinąd podziałać odstraszająco na wroga; obawa o nastroje społ. wobec niedawnego zakończenia poprzedniego sejmu, który już uchwalił podatki na dwa lata); Ciążeń, 3 II 1602; list napisany odręcznie przez bpa] k. 201-202v.
Nr 132. [List podskarbiego pruskiego Jerzego Kostki (wobec król. oskarżenia o niedbalstwo w związku z ucieczką słabo strzeżonych więźniów usprawiedliwia się, że jako przełożony urzędników skarbowych, a nie straży zamkowej czy wojska nie mógł ich dozorować; zresztą zwracał uwagę na zbyt liberalne ich traktowanie, o czym też rozmawiał w Krakowie osobiście z podkanclerzym i marszałkiem; więźniowie zbiegli do Gdańska, gdzie są chronieni, mimo podjęcia natychmiastowych poszukiwań po wykryciu ich ucieczki); Śmiełowice, 25 IX 1602] k. 289.
"Na tho wziętÿch" k. 80-80v.
"Czopowe w Miastach i Miasteczkach, takim sposobem, ma bydz wybierano, w Koronie, i w Inflanciech" k. 19-20v.
Nr 135. [List Rady Miejskiej Gdańska z dołączonymi wykazami pobranego cła i akcyzy w układzie tabelarycznym (wyjaśnienie, iż od żywności (łaszty jęczmienia, mąki i grochu oraz połcie sadła) wysłanej drogą morską do Inflant w 10 transportach na statkach przeważnie cudzoziemskich przewoźników, których nazwiska i pochodzenie podano, naliczono jedynie zwykłe cło i akcyzę od mąki przewidziane prawem i pobierane przez miasto od dawna); Gdańsk, 6 XII 1602] k. 295-297.
Nr 57. [Odpowiedź konsyliarzy pruskich w imieniu elektora brandenburskiego oraz księcia pruskiego Jerzego Fryderyka Hohenzollerna (1539-1603) dana posłowi król. Eliaszowi Pielgrzymowskiemu (zm. 1604), pisarzowi wlk. litewskiemu i zarządcy puszczy jurborskiej na Żmudzi; treść: żądanie króla pol. dot. dostarczenia prochu armatniego oraz kilku podwód na wyprawę inflancką przesłano elektorowi, oczekując odpowiedzi; skargi na przemarsze wojsk pol. idących do Inflant i pustoszących ziemie Księstwa Pruskiego; Królewiec, 17 IX 1601] k. 149-150.
Nr 11. [Kopia współczesna mandatu król. Zygmunta III Wazy dla wojewody wendeńskiego i hetmana inflanckiego Jerzego Farensbacha (1551-1602) z ponowną nominacją na dowódcę obrony Inflant, tj. przekazaniem w jego ręce naczelnej komendy nad szlachtą inflancką wszystkich 3 województw, nad mieszkańcami Księstwa i biskupstwa kurlandzkiego oraz nad całym wojskiem, z wyznaczeniem miesięcznej pensji w wysokości 1000 talarów; podpis. Jan Poradowski; 1 VI 1600] k. 43.
Nr 38. [List abpa gnieźnieńskiego Stanisława Karnkowskiego (wyjazd króla do Inflant wobec zgromadzenia tam niedostatecznych sił kor. oraz zagrożenia uderzeniem nieprzyjaciela w innych rejonach kraju winien być krótki i zakończyć się szybkim powrotem monarchy; sprawa obsadzenia stanowiska opata klasztoru w Witowie); Gniezno, 25 VI 1601] k. 112-112v.
[Rkps opracował po raz pierwszy już pod koniec 18 w. (zob. sygn. BK 1402), bibliotekarz i uczony Łukasz Gołębiowski (1773-1849), który zredagował na wstępie krótkie omówienie jego zawartości, a następnie numerowany spis dok. wraz z krótkimi regestami. Ponadto sporządził liczne kopie dok. znajdujące się w rkpsie. W latach pięćdziesiątych XX w. Janina Studnicka uzupełniła opracowanie o indeks nadawców i odbiorców].
Nr 1. [List ces. Rudolfa II Habsburga (1552-1612), arcyks. austriackiego i króla Czech i Węgier (ponowna skarga na zdzierstwa polskich celników wobec kupców wrocławskich i śląskich z prośbą o niezwłoczne wydanie mandatów król. w sprawie surowego karania nieuczciwych i łamiących prawo koronne celników); kontrasygn. kanclerz czeski Jerzy z Martinic oraz Krzysztof A Sebusynac (?) i Jan Millner; Praga, 27 II 1597] k. 10-11.
Nr 20. [List sekretarza król. i dyplomaty Samuela Gotarda Łaskiego (po 1553-1611) (propozycja zmiany planów działań dyplomatycznych w stosunku do otrzymanej instrukcji król.: planowane poselstwo do elektora brandenburskiego w celu uzyskania pożyczki na budowę floty wojennej w Polsce (wymienia się sumę 200 000 tal.), a następnie zamiast niezwłocznego powrotu do kraju z pieniędzmi wyjazd do Meklemburgii celem uzyskania zgody elektora na dokonanie tam zaciągów żołnierza, a dalej podróż do Lubeki dla zawarcia tamże przymierza przeciwko królowi szwedzkiemu Karolowi Sudermańskiemu, zafrachtownia jak największej liczby statków (mowa o ok. 40 różnego rodzaju jednostkach), także przy udziale kapitału Lubeki, oraz uzyskania wieści o losie i stanie pol. statków, jakie pozostały tam po wyprawie do Szwecji; plany zarekwirowania i przebudowy na okręty wojenne kilku statków w Gdańsku oraz oczekiwanie na dostarczenie kilku jednostek przez mieszczan Gdańska i Elbląga; zafrachtowanie przynajmniej 2 okrętów u króla Danii, wyjednanie zakazu dostarczania amunicji królowi szwedzkiemu oraz pozwolenia na zawijanie do duńskich portów pol. okrętów; dyplomata chciałby zabrać ze sobą w poselstwie znawców stosunków szwedzkich: sekretarza król. Reinholda Heidensteina, Palmeriusa oraz Feldermana); Szynwałd w ekonomii malborskiej, 28 IV 1601; noty marg. inną ręką) k. 69-75v.
NK
Przykład kaligraficznego pisma kancelaryjnego przypominającego pismo drukowane w dok. nr 14 na k. 119-120; podobnie wypracowane są dok. z kancelarii abpa Stanisława Karnkowskiego (kk. 158-158v, 218, 222, 242-242v, 259).
Na wieku k. rkpsu występują znaki wodne: 1. Napis majuskułą "SWIDNIZ" (f. papierni miejskiej w Świdnicy na Śląsku), f. odwrócony k. 1 - 2. Napis kapitalikami (mały moduł liter) "J HONIG & ZOONEN" (prwdp. pap. importowany pochodzenia holenderskiego), f. odwrócony k. 2; jak wyżej (duży moduł liter) k. 5, 19, 21-22, 78, 89, 254, f. odwrócony k. 3, 23; jak wyżej, przy czym nad napisem róg pocztowy na zawieszce w stylizowanym kartuszu zwieńczonym koroną k. 6-8, 24, f. odwrócony k. 4; jak wyżej (mały moduł liter napisu), f. odwrócony k. 9; jak wyżej, przy czym pod rogiem w kartuszu napis kapitalikami "C & I HONIG" k. 17-18, 20, 77, 241, 282, f. odwrócony k. 16, 261, 269; tylko napis jak wyżej, f. odwrócony k. 262 - 3. W owalnym, ząbkowanym kartuszu zwieńczonym małą koroną 6 okrągłych ziarenek, f. odwrócony k. 13 - 4. Koło drewniane z 8 szprychami k. 15, 270 - 5. Herb Ravensburga nad rz. Schussen w Wirtembergii (dwie baszty z pojedynczymi oknami, zwieńczone blankami i połączone bramą ze szczytem na profilowanej wklęsłołukowej konsoli z literą "M") k. 25, 48-49, 152, 177, f. odwrócony k. 50, 150; jak wyżej, przy czym inny rysunek bramy (wolnostojąca z wypustkami i małym szczytem) k. 180, 189, f. odwrócony k. 56; jak wyżej, przy czym w konsoli litera "N", f. odwrócony k. 51; jak wyżej, przy czym w konsoli pętelka lub średniow. cyfra "4", f. odwrócony k. 108, 166 - 6. Mały róg w małej profilowanej tarczy, drobny f. (niezident. pap.) k. 28, f. odwrócony k. 30; jak wyżej, przy czym tarcza od góry rozdarta (zwieńczenie w kształcie litery "V") k. 237, 291, f. odwrócony k. 246 - 7. Orzeł dwugłowy z położoną na piersi tarczą z herbem przedstawiającym mur z trzema blankami, f. odwrócony k. 31, 33 - 8. Orzeł dwugłowy w koronie na szerokiej tarczy herb., z literą "S" na piersi, nad tarczą sygla "VB" k. 264 - 9. Orzeł dwugłowy w koronie bez tarczy z literą "X" na piersi, f. odwrócony k. 284 - 10. Niezident. f. (prwdp. pochodzący z krajów habsburskich): w tarczy herb. dwudzielnej w słup w jednym polu wydłużony krzyż grecki, w drugim pół orła k. 37 - 11. Prwdp. herb Księstwa legnicko-brzeskiego: w czwórdzielnej tarczy zwieńczonej książęcą koroną w polu 1. orzeł, w polu 2. i 3. szachownice, w polu 4. gryf lub lew wspięty, f. odwrócony k. 41 - 12. Napis kaligraficzną kursywną majuskułą (kapitaliki) "JAN KOOL" (zap. nazwisko papiernika) k. 116, 153, f. odwrócony k. 53-54, 139, 148, 196, 275; jak wyżej, przy czym nad napisem róg pocztowy na zawieszce w stylizowanej tarczy zwieńczonej koroną, duży f. k. 164, 217, 230, 272 - 13. Herb Ślepowron w stylizowanym kartuszu zwieńczonym dużą koroną (f. pap. w Młodziejowicach p. Krakowem nad rz. Dłubnią) k. 57, 60, 63, 87, f. odwrócony k. 62, 122, 155; jak wyżej, przy czym inny rysunek kartusza i brak korony, f. odwrócony k. 156; jak wyżej, przy czym inny rysunek kartusza i mniejsza korona, f. odwrócony k. 268 - 14. Herb Lewart (f. papierni Firlejów w Kocku lub pod Lublinem) w stylizowanym kartuszu zwieńczonym koroną k. 68; jak wyżej, przy czym nieco inny w rysunku i bardziej okrągły kartusz k. 83, 86, 102, 110, 118, 126, 131, 141, 145, 175, 182, 221, 228, 250, 255, 257, 258 (na prostokątnym kawałku pap. z przyłożoną pieczęcią), 273, 277, 281, 287, 293, 300, f. odwrócony k. 82, 107, 163, 252, 266, 302 - 15. Orzeł w koronie z wydatnym ogonem k. 69, 161, 173, 218, f. odwrócony k. 73-75, 259; jak wyżej, przy czym godło o innym rysunku w tarczy, nad nią sygla "VB" rozdzielone gmerkiem (złamana i przekrzyżowana strzała) k. 133 - 16. Dwugłowy orzeł w koronie z tarczą herb. na piersi, na której krzyż łaciński stojący na trzech pagórkach k. 184, f. odwrócony k. 93 - 17. Mały orzeł z literą "K" na piersi k. 279, f. odwrócony k. 104 - 18. Orzeł wpisany w owal zwieńczony wolutami lub krzyżowym zwieńczeniem k. 113, 222 - 19. Mały orzeł z tarczą z herbem przedstawiającym mur obronny z trzema blankami na piersi k. 159 - 20. Mały orzeł w koronie k. 200, 213 - 21. Mały orzeł z nieczytelnym rysunkiem (literą?) na piersi k. 210, 232 - 22. Ryba w okręgu (f. jednej z pap. pomorskich w Zatoce Gdańskiej) k. 115, f. odwrócony k. 81, 95; jak wyżej, ale ryba o nieco odmiennym rysunku k. 91; jak wyżej, przy czym bardziej skomplikowany rysunek ryby wpisanej w dwa okręgi połączone ze sobą ośmioma literami "S" pełniącymi zapewne funkcję ozdobników, f. odwrócony k. 97, 168 - 23. Głowa jednorożca w małej stylizowanej tarczy k. 100 - 24. Herb Jelita w tarczy zwieńczonej dużą koroną (być może f. papierni w Wilczkowicach pod Krakowem) k. 119, 191, f. odwrócony k. 193-194; jak wyżej, przy czym herb umieszczony w ozdobnym owalnym kartuszu, f. odwrócony k. 240 - 25. Herb Lubicz w stylizowanej tarczy z klejnotem nad hełmem w koronie, duży f. (prwdp. pap. w Grembienicach p. Krakowem) k. 124, 204, f. odwrócony k. 171 - 26. Herb Norymbergi na tarczy, nad którą pod łukiem sygla "SA" k. 130; jak wyżej, przy czym herb na tarczy w koronie k. 234 - 27. Kiść winogron w małej nieregularnej tarczy zwieńczonej czepkiem (?) k. 127, 215, 248; jak wyżej, przy czym winne grono podwieszone pod banderolą, może z syglami (?), f. odwrócony k. 179 - 28. Herb Łabędź w stylizowanej tarczy zwieńczonej klejnotem nad hełmem w koronie (f. z nieznanej pap., dość rozpowszechniony na obszarze Rzeczypospolitej) k. 146 - 29. Dwie tarcze herb. jedna pod drugą, w górnej herb złożony 3-polowy (1. szachownica, 2. orzeł, 3. lew lub gryf), w dolnej herb przedstawiający popiersie murzyna w kryzie i z koroną na głowie, po bokach obu tarcz duże sygla "HS" k. 169, f. odwrócony k. 245 - 30. W stylizowanym kartuszu zwieńczonym koroną podkowa ocelami w dół z dużym krzyżem kawalerskim pośrodku, na środku lica barku podkowy położona esownica (f. podobny do herbu Jastrzębiec), f. odwrócony k. 187 - 31. Herb Grzymała, nad którym mitra bpia ze wstążkami (f. pap. w Mogile pod Krakowem za rządów opata Wawrzyńca Goślickiego 1586-1601) k. 197, 235, f. odwrócony k. 202 - 32. Herb Topór w stylizowanym kartuszu z ukoronowanym orłem w klejnocie nad tarczą (pap. Tęczyńskich w Krzeszowicach), f. odwrócony k. 205, 285 - 33. Krzyż podwójny - herb zakonu Duchaków - w tarczy zwieńczonej koroną (pap. klasztorna w Prądniku Wlk. pod Krakowem) k. 208 - 34. Prwdp. włochate koło z nieczytelnym napisem (kilka liter) w środku k. 211 - 35. Herb Pobóg w stylizowanym kartuszu zwieńczonym koroną, f. odwrócony k. 224 - 36. Prwdp. sygla "GB", f. odwrócony k. 227 - 37. Roślina z siedmioma listkami i trzema korzonkami w tarczy, po której bokach sygla "MS" k. 295, f. odwrócony k. 297 - 38. Głowa św. Jana Chrzciciela, patrona miasta Wrocławia, w lekko profilowanej tarczy (f. pap. miejskiej Wrocławia) k. 66 - 39. Niezidentyfikowany f.: w okręgu stojący na trzech pagórkach krzyż grecki, z którego ramion wychodzą 4 łuki, tworzące zarys czterolistnej koniczyny, f. odwrócony k. 138 - 40. Nierozpoznany f.: zap. przedstawienie figuralne (prwdp. dwie smukłe wieże połączone bramą z opuszczoną kratą, na bramie ptak, u dołu stojący smok ze skrzydłami i długim ogonem k. 39, 43, 99 - 41. Nierozpoznany f.: prwdp. ryba z napisem "(...) SAPIEHA" biegnącym dookoła, wpisanym w okrąg k. 242 - 42. Nierozpoznany f. k. 289.
Kk. 33, 40, 44, 50, 57, 81, 99, 101, 122 czyste (pomijając dawną paginację w prawym górnym rogu k.)
Kk. 64, 69-75, 191, 219, 223, 245, 247 z ubytkami pap.; k. 76 i 95, 231-232 znacznie uszkodzone (duże ubytki pap.); kk. 93-94, 143, 190, 200 uszkodzone.
Boras Z., |Związki Śląska i Pomorza Zachodniego z Polską w XVI w., Poznań 1981
Keywords: Gdańsk -- 17 w; Podole -- 17 w; Śniatyń -- położenie militarne -- 17 w; Zaporoże Kozacy 16 w; Bydgoszcz 17 w. -- mennica; Prosna (rzeka) -- regulacja (zmiana biegu koryta) -- 16 w; Bahr, Szymon -- agent król. Zygmunta III Wazy na Pomorzu Gdańskim -- (1543-1606); Baranowski, Wojciech -- (prymas Polski ; -- 1548-1615); Barvitius, Johann Anton -- sekr. kancelarii ces. Rudolfa II Habsburga w Pradze -- (1555-1620); Batory Zygmunt -- ks. Siedmiogrodu -- (1572-1613); Burbach -- agent król. w Prusach -- 17 w; Chodkiewicz Jan Karol -- hetman w. lit. wda wileński -- (1560-1621); Cikowski Stanisław -- podkomorzy krakowski -- (?-1617); Coraducius Rudolf -- kanclerz czes. kancelarii ces. Rudolfa w Pradze -- 17 w; Działyński Mikołaj -- wda chełmiński -- (ca 1540-1604); Felderman -- poseł -- znawca spraw szwedzkich -- 17 w; Firlej, Jan -- (podskarbi kor. ; -- ?-1614); Fredro -- poborca podatkowy w ziemi przemyskiej i sanockiej; Fryderyk Kettler -- (książę Kurlandii i Semigalii ; -- 1569-1642); Gembicki Wawrzyniec -- (prymas Polski ; -- (1559-1624); Gołębiowski Łukasz -- historyk -- (1773-1849); Górnicki Łukasz -- (1527-1603); Goślicki Wawrzyniec bp kamieniecki przemyski poznański -- (ca 1530-1607); Heidenstein Reinhold -- sekr. król. -- (1553-1620); Holtschur v. |Olszura -- kaszt. dorpacki (inflancki) -- 16 w; Izdbieński Jan -- sędzia kaliski -- (?-1612); Jan Fryderyk Gryfita -- książę szczecińsko-pomorski -- (1542-1600); Jan Fryderyk Gryfita -- książę szczecińsko-pomorski -- (1542-1600); Jerzy Fryderyk -- (książę pruski ; -- 1539-1603); Joachim Fryderyk -- (książę legnicko-brzeski ; -- 1550-1602); Kaczkowski -- komornik król. Zygmunta III Wazy -- 17 w; Kietlicz Wojciech Liber Baro -- marszałek dworu margrabiego brandenburskiego i księcia pruskiego Jerzego Fryderyka -- 17 w; Koniecpolski Mikołaj h. Pobóg -- sędzia ziem. sieradzki -- (?-1624); Korff Mikołaj -- rotmistrz jazdy księcia kurlandzkiego -- 17 w; Kos Stanisław -- dworzanin król. -- 17 w; Łaski Samuel Gotard -- sekr. król., poseł -- (po 1553-1611); Łaszcz Piotr -- rotmistrz król. -- (?-1619); Lobkowitz Zdenko Ad Poppl de -- kanclerz czeski; Maciejowski Bernard -- prymas -- (1548-1608); Madaliński -- komornik król. -- 17 w; Michał Waleczny -- (hospodar wołoski ; -- 1557-1601); Mierciński -- arendarz poboru ceł na Fordonie -- agent król. w Prusach -- (1601-1602); Millner Jan -- 16 w; Młodecki -- sekr. król. -- 17 w; Mohiła Jeremi -- wojewoda i hospodar mołdawski -- (ca 1555-1606); Mohiła Szymon -- hospodar wołoski -- (ca 1560-1607); Napiórkowski -- komornik król. Zygmunta III Wazy -- 17 w; Nepffelius Daniel -- agent pruski na dworze król. Zygmunta III Wazy -- 17 w; Ogiński Bogdan Marcjan -- podkomorzy trocki -- (?-1625); Opaliński Andrzej -- bp poznański -- (1576-1623); Ostrogski Konstanty Wasyl -- wda kijowski -- (1526-1608); Ostroróg Jan -- wda poznański pisarz -- 1565-1622; Petwitz Moritz -- mieszcz. gdański, zastawnik król. -- 17 w; Piasecki Paweł -- bp kamieniecki chełmski przemyski -- (1579-1649); Poradowski Jan -- 17 w; Potulicki Piotr -- wda płocki brzeski kujawski kaliski -- (?-1606); Przyłęcki -- rotm. kor. -- 17 w; Pudłowski Wojciech h. Kościesza -- wojski zakroczymski -- 17 w; Roszkowski Jan -- klan santocki, przemęcki, poznański -- (ca 1575-1613); Rudnicki Szymon -- sekr. wlk. kor. -- sekr. król. Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy -- (1552-1621)