Strona wykorzystuje pliki cookies (ciasteczka). Są to dane tekstowe, zapisywane przez przeglądarkę na urządzeniu użytkownika. Wykorzystywane są one do prawidłowego funkcjonowania serwisu, gromadzenia informacji statystycznych o odwiedzających oraz obsługi udogodnień dla zalogowanych użytkowników. Korzystanie z serwisu oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookies. Ustawienia obsługi plików cookies można zmienić w swojej przeglądarce. Brak zmian tych ustawień oznacza akceptację dla stosowanych na stronie cookies.

Pokaż/Ukryj panel boczny
×
  • Opis
  • Notatki
  • Sygnatura: BK 30
  • Kopie: Mf 1462
  • Tytuł: Hortulus animae variarum precum [et] officiorum Deo Deiparae V: ac sanctis consecratus dicatusq[ue].
  • Miejsce i czas powstania: 15?-16? w.
  • Opis fizyczny: 154 k. 17x11,5 cm
  • Oprawa: deski, sk. ciemna, 19 w.
  • Język: Łac., franc.
  • Zawartość:
    • Kalendarz w języku francuskim k. 3-14
    • Ewangelie k. 15-19
    • "Inicium sancti Ewangelii Secundum Johannem. Gloria tibi domine" k. 15-19v.
    • In principio erat verbum [...] [Joh. I. 1-14]. et veritas deo gracias k. 16
    • "Sequencia sancti ewangelii secundum Lucam". [Luc. 26-38] k. 16-17
    • "Sequencia sancti ewangelii secundum Matheum". [Mat. II 1-12] k. 17-18v.
    • "Sequencia sancti ewangelii secundum Marcum". [Marc. XVI, 14-20] k. 18v.-19
    • Orationes k. 19v.-22v.
    • Devota oratio de beata Maria k. 19v.
    • [...] in quibus ego sum facturus, locuturus [...] et michi famulo k. 2[...]?
    • Ave regina celorum, ave domina angelorum [...] k. 23
    • Salve regina misericordie vita dulcedo [...] k. 23-23v.
    • "De beata Maria" k. 23v.-27
    • Officium de beata Maria Virgine. "Ad Matutinum" k. 28-80v.; dodano karty: 28-31v.
    • Venite exultemus [...] k. 28v.
    • Quem terra pontus ethera [...] [hymn] k. 29v.
    • "Psalmus David" [8, 1-20] k. 30-31
    • Coeli enarant gloriam dei [...] k. 31-32
    • Lex Domini immaculata convertans animas testimonium [...] [Ps. 18, 2-15] k. 31 v.
    • "Psalmus David" [23, 1-10] k. 32v.
    • [Z godzinek paryskich] "Ant". Exultata es sancta dei genetrix k. 33v.
    • 1 [I] "Ant". Surge beatissima virgo k. 33v.
    • "Lectio secunda" k. 34
    • "Lectio tertia". O sacratissima virgo maria k. 34v.
    • P[salm 44, 2-44, 18] k. 35
    • Psalmus David [45. 2-12] k. 36v.
    • "Psalmus David" [86, 1-7] k. 37
    • "Responsorium". Beata es virgo Maria que dominum portasti k. 38
    • "Lectio quinta" k. 38-39v.
    • "Responsorium". Ad nutum Domini nostrum ditantis honorem k. 38v.
    • "Versus". Ut vicium virtus operitet k. 38v.
    • "Lectio VI" k. 38v.
    • "Psalmus" [95, 1-13] k. 39
    • "Psalmus" [96, 1-12] k. 40v.
    • "Psalmus David" [97, 1-9] k. 41v.
    • "Lectio VII" k. 42v.
    • "Lectio octava" k. 43
    • "Lectio IX" k. 44
    • "Responsorium" k. 44
    • "Versus". Gabrielem archangelum scimus divinitus te esse affatum k. 44
    • "Laus angelorum" k. 44v.
    • Te deum laudamus te dominum confitemur k. 45-46v.
    • "Versiculus" k. 46v.
    • "In laudibus". Gloria patri [Psalm. 69, 2] k. 46v-56
    • "Psalmus" [92, 1-5] k. 47
    • "Psalmus" [99, 1-5] k. 47v.
    • "Psalmus Davis" [62, 2-12] k. 48
    • "Psalmus" [66, 2-8] k. 49
    • "Psalmus David" [!!] [Daniel 3, 57-88] k. 49v.
    • [Psalmus 148, 1-14] k. 51
    • "Psalmus David" [149, 1-9] k. 52
    • "Psalmus " [150, 1-6] k. 53
    • "Capitulum" k. 53v.
    • "Ymnus" k. 54
    • "Psalmus David" [!!] [Luc. 1, 68-79]k. 54
    • "Antiphona" k. 55v.
    • "Oratio" k. 55v.
    • "Oratio" k. 55v.
    • "Oratio" k. 56
    • "Ad primam" k. 56-60v.
    • Veni Creator Spiritus mentes tuorum visita k. 56v.
    • "Psalmus" [1, 1-6] k. 56v.
    • "Psalmus David" [2, 1-13] k. 57v.
    • "Psalmus David" [5, 2-13] k. 58v.
    • "Capitulum David" k. 60
    • "Oratio". Deus qui apostolis tuis sanctum dedisti spiritum k. 60v.
    • "Alia oratio" k. 60v.
    • "Oratio". Eccliesiam tuam quesumus donie benignus illustra ut beati Johannis apostoli k. 60v.
    • "Ad terciam" k. 61-64
    • "Ymnus" k. 61
    • "Psalmus David" [119, 1] k. 61v.
    • "Psalmus David" [120] k. 62
    • "Psalmus David" [121, 1-9] k. 62v.
    • "Capitulum" k. 63
    • "Oratio" k. 63v.
    • "Oratio" k. 64
    • "Ad sextam beate marie" k. 64-67
    • Veni creator spiritus mentes k k. 64v.
    • "Psalmus David" [122, 1-4] k. 64v.
    • "Psalmus David' [123, 1-8] k. 65
    • "psalmus" [124, 1-5] k. 66
    • "Capitulum" k. 66v.
    • Mentes nostras quesumus domine spiritus paraclitus k. 66v.
    • "Oratio oratio" k. 67
    • Concede misericors deus fragilitati nostre k. 67
    • "Ad nonam" k. 67-70v.
    • "ymnus" k. 67-70v.
    • "Antiphona". Sicut lilium k. 68
    • "Psalmus" [125, 1-6] k. 68
    • "Psalmus David" [126, 1-5] k. 68v.
    • "Psalmus David" [127, 1-6] k. 69
    • "Capitulum" k. 69v-70
    • "Oratio" k. 70
    • "Oratio" k. 70v.
    • Ecclesiam tuam quesumus k. 70v.
    • "Ad vesperas" k. 70v-76v.
    • "p[salmus] [1 2, 1-9] k. 71
    • "Psalmus david" [122, 1-4] k. 71v.
    • "Psalmus david" [123, 1-8] k. 72
    • "Psalmus david" [124, 2-5] k. 72
    • "Psalmus" [125, 1-6] k. 72
    • "Antiphona" k. 74
    • Beata es virgo Maria que dominum portasti k. 74
    • "Hympnus" k. 74
    • "Antiphona" k. 74v.
    • "Psalmus" [!! Luc. 1, 46-55]
    • "Oratio, Oratio" k. 75v.
    • "Oratio" k. 76
    • Ecclesiam tuam quesumus domine k. 76-76v.
    • "A[d] complectorium" k. 76v-80v
    • "Antiphona" k. 76v.
    • "Psalmus" [12, 1-6] k. 76v.
    • "Psalmus dauid" [42, 1-5] k. 77-77v.
    • "Psalmus dauid" [128, 1-8] k. 78
    • "Psalmus david" [129, 1-3] k. 78v.
    • "Ymnus" k. 79
    • Sicut cynamonium et balsamum aromatum k. 79v.
    • "Psalmus david" [!! Luc. 2, 29, 32] k. 79v.
    • "Antiphona". Cum iocunditate k. 80
    • "Oratio" k. 80
    • "Psalmus" [!] k. 80v.
    • Septem psalmi penitentiales k. 81-92
    • "Ne reminesceris" [Job. III 3] k. 81-82
    • "Psalmus david Psalmus" [31, 1-11] k. 82
    • "Psalmus david Psalmus" [37, 2-23] k. 83-85v.
    • "Psalmus David" [50, 3-21] k. 85v-87v.
    • "Psalmus David Psalmus" [101, 2-29] k. 87v.-90
    • "Psalmus David" [129, 1-8] k. 90-90v.
    • "Psalmus David [142, 1-112] k. 90v-92
    • "Antiphona" [Job. III, 3] k. 92
    • Letania k. 92-96
    • Orationes k. 96
    • Officium crucis "Ad matutinum" k. 97-100v.
    • "Oratio" k. 97v.
    • "Ad primam" k. 98
    • "Ad terciam" k. 98v.
    • "Ad sextam" k. 99
    • "Ad nonam" k. 99
    • "Ad vesperas" k. 99v.
    • "Ad complectorium" k. 99v.
    • "Oratio" k. 100-100v.
    • Officum sancti spiritus k. 101-103v.
    • "Ad matutinam" k. 101
    • [dodana] k. 101
    • Veni sancte spiritus reple tuorum corda fidelium k. 101
    • Nobis sancti spiritus gratia sit data k. 101-101v.
    • Deus in adiutorium k. 102
    • "Antiphona" k. 102
    • "Ad primam" k. 102
    • "ad terciam" k. 102
    • "Ad sextam" k. 102v.
    • "Ad nonam" k. 102v.
    • "Ad vesperas" k. 103
    • "Ad complectorium de spiritu sancto" k. 103
    • Conuerte nos deus salutaris noster et cetera k. 103v.
    • "ad complectorium" k. 103v.
    • [dodana później] k. 104-104v.
    • Officium in agenda mortuorum. [Ad vesperas]. "Antiphona". "Placebo domino". Psalmus david [114, 1-9] k. 104v-111
    • [dodana później] k. 104
    • // et liberauit me k. 105
    • "Psalmus david" [119, 1-7] k. 105
    • "Psalmus david" [120, 1-8] k. 105v.
    • Leuavi oculos in montes unde veniet auxilium michi k. 106-106v.
    • [Ps. 129, 1-8]
    • "Psalmus David" [137, 1-8] k. 107
    • "Psalmus david" [!! Luc. 1, 46-55] k. 108
    • 'Psalmus" [145, 2-10] k. 109-110
    • "Oratio" k. 110
    • "Oratio" k. 110v.
    • "Ad matutinas antiphona" k. 111-131v.
    • Dirige domine. [In primo nocturno]. "Psalmus David" [5, 2-33] k. 111-112v.
    • [Ps. 6, 2-11] k. 112-113
    • "Psalmus David" [7, 2-18] k. 113v-115
    • Lectio prima [Job. 7, 16-21] k. 115-115v.
    • "Lectio secunda" [Job. 10, 1-7] k. 116-116v.
    • "Lectio III" [Job. 10, 8-12] [In secundo nocturno] k. 116v-117
    • "Psalmus David" [22, 1-7] k. 117-118
    • "Psalmus" [24, 1-22] k. 118-120
    • "Psalmus David Psalmus" [26, 1-14] k. 120-121v.
    • "Lectio IIII" [Job. 13, 23-28]
    • Quantas habeo iniquitates k. 122-122v.
    • "Lectio quinta" [Job. 14, 1-6] k. 122v-123
    • "Lectio sexta" [Job. 14, 13-16] k. 123-123v.
    • "Responsorium" k. 123v.
    • "In III II~6 Psalmo" [29, 2-13] [In III nocturno] k. 123v.-125
    • "Psalmus David" [30, 1-18] k. 125-127
    • Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum [Ps. 44] k. 127-128v.
    • "Lectio VII" [Job. 17, 2-15] k. 129-129v.
    • "Lectio septima" [!! VIII, Job. 19, 20-27] k. 129-130
    • "Lectio IX" [Job. 10, 18-22] k. 130v-131
    • "Responsorium" k. 131
    • In laudibus k. 131v-143v.
    • Antiphona Requiem eternam. "Psalmus" [50, 3-21] k. 131v-133v.
    • "Psalmus" [Ps. 64, 2-14] k. 133v.
    • "Psalmus David" [Ps. 62, 2-12] k. 135-136
    • "Psalmus David" [66,2] k. 136-136v.
    • "Psalmus" [! Isayae 38, 10-38 Canticum ezechiae] k. 136v-138
    • "Psalmus" [148, 1-14] k. 138-139
    • "Psalmus David" [149, 1-9] k. 139-140
    • "Psalmus David" [150, 1-6] k. 140
    • "Psalmus" [! Luc. 1, 68-80] k. 140v-141v.
    • "psalmus David Ps." [129, 1-8]
    • "Oratio" k. 142v.
    • Deus qui nos patrem et matrem honorare precipisti miserere clementer animabus partis et matris mee k. 143
    • "Oratio" k. 143
    • Fidelium deus omnium conditor et redemptor k. 143v.
    • De 15 gaudis b. Mariae Virginis [Brak początku. Les quinze joies de la vierge] // aporta la nouvelle que le sauer de tout le monde vendroit en vous k. 144-147v.
    • Les cing plaies k. 147v-150
    • "Memoria de sancto Johanne baptista. Antiphona" k. 150-151
    • "Oratio" k. 150v-151
    • Orationes k. 150-152v.
    • "De sancto Johanne apostolo et euangelista oratio"
  • Grafika:
    • Strzemię herb 2v.
    • Łabędź herb 27v.
  • Proweniencja:
    • Kupione od Kwiatkowskiego 1821
    • Na k. 2 pocz. dedykacji na papierze nalepionym na perg. zniszczono przez wytarcie. Pozostało: "cancellario M. D. "Lit." offert [dolne laski słów odnoszących się prawdopodobnie do Karola Stanisława Radziwiłła] in signum nunquam delebilis characteris servitutis suae [skreślone: offert] in Werki loco non amplius fletus, sed solacii et praesencia suae Celsitudinis. 9 May 1713. Constantinus Casimirus Brzostowski Episcopus Vilnensis, perpetuus commendatarius Abbatiae Clarae Tumbae"
    • "Ec. IIImo Gabriele Kolenda d[ono] d[edit?] [...]" - [rkps 17 w.?]
    • "X. Biskup Wileński" - [rkps 17-w w.]
    • "Gabriel Arcybiskup metropolita Rusi darował Cyprianowi Pawłowi Brzostowskiemu referendariuszowi i notariuszowi W. X. Litewskiego" - [rkps 17 w.]
  • Hasła przedmiotowe:
    • Godzinki (księgi) 15 w. Francja
    • Modlitewniki 15 w. Francja
    • Brewiarze 15 w. Francja
    • Rękopisy iluminowane francuskie 15 w.
  • Uwagi:
    • Pergamin dobrze po obydwu stronach gładzony, cienki i miękki, tylko na dodanych później kartach grubszy i sztywniejszy, i lepiej dobrany: k. 2, 28, 29, 30, 31, 81, 97, 101, 104.
    • Pismo głównie 1 ręki, książkowe, minuskuła gotycka (tekstura), francuskie, na dodanych kartach imitowane prawdopodobnie z początkiem XIX w. (ale może jeszcze wcześniej w XVII w.).
    • Dodana w XVII w. k. tytułowa wykonana w Polsce, w ramie imitującej ramę drewnianą, ozdobionej kolumienkami, ptaszkami, wstążeczkami itp., mieści się czerwony tytuł: "Hortulus animae Variarum Precum et officiorum Deo Dei parae V[irginis] ac Sanctis Consecratus Dictatusque". Pięknie zdobiony na marginesach na sposób francuski złotymi listeczkami i włoskimi pączkami umieszczonymi na włoskowatych łodyżkach, obok różnobarwne kwiatki, złote kulki przy kwiatkach i łodyżkach. Na bardziej ozdobnych stronach ornament zajmujący 3 marginesy. Wiele stron jest w ogóle bez ozdób. Częste drobne inicjałki czerwone, złoto-niebieskie z białą floraturą, takie też wstążki wypełniające linie na końcach wersetów i przy litaniach. Zdobniejsze większe inicjały są przy k. 46v., 56, 61, 64, 67v., 70v., 147v. Użyto tu więcej złota na tło, a tekst od marginesu odgraniczaja proste wypustki. Litera barwna, wewnątrz ozdobna różnokolorowymi listkami akantu. Litery są na przemian poziomkowe i niebieskie. Liście znajdujące się wewnątrz litery na spiralnie zwiniętych łodyżkach wykonane artystycznie.
    • Całość ozdób pozwala zaliczyć rękopis do wykonanych w dobrej szkole. Prawdopodobnie piękniejsze inicjały i miniatury stanowiące pierwotną ozdobę rękopisu zostały usunięte lub nie zostały wykonane. Luki w tekście odnoszące się do początkowych kart poszczególnych części wypełnione ręką późniejszą przy użyciu innych farb i innego złota. Imitacja mniejszych inicjałów nie całkiem wierna, lecz lepiej naśladująca niż pismo, a o wiele lepiej niż imitacja wielkich inicjałów i ozdób marginesów. Ornament na marginesie jest o wiele drobniejszy i stosuje inne formy kwiatków (róża z kielichem). Większość innych (k. 28, 81, 97, 101, 104) znacznie się różni stylem wykonania od imitowanych
    • Największą odrębność wykazują ozdoby inicjału przy k. 81. Górną połowę karty zajmuje tarcza herbowa barokowa (rokokowa) wielobarwna (niebieski, złoty, gołąbkowy, czerwony), ozdobna owocami i kwiatami w jajkowatym wnętrzu na niebieskim tle, na sposób polskich tarcz rozdwojonych u góry. Mniejsza tarcza z klejnotem z pawich piór, tarcza hiszpańska przedzielona na 2 części, w górnej niebieska, w dolnej czerwona (być może miała to być Janina, herb Sobieskich).
    • Notatki prowieniencyjne znajdują się na k. I, 1, 2, 27v. i II. Na k. I są dawne sygnatury: N. 23 arm. E. Tabl. 2, No 7. 49/18. Notatka "Gabriel Arcybiskup metropolita Rusi darował Cyprianowi Pawłowi Brzostowskiemu referendariuszowi i notariuszowi W. X. Litewskiego" odnosi się do Gabriela Jerzego Kolendy herbu Bełty, arcybiskupa połockiego 1655-1657, arcybiskupa kijowskiego od r. 1657, zmarłego w r. 1674, i do Cypriana Brzostowskiego, do r. 1672 pisarza w. litewskiego, zmarłego w r. 1689. Poniżej umieszczona notatka "X. Biskup Wileński" oznacza następnego posiadacza. Był nim Konstanty Kazimierz Brzostowski, syn Cypriana, od r. 1687 do 1722 biskup wileński. Na k. 1 notatka zatarta, odczytać można tylko: "Ec. IIImo Gabriele Kolenda d[ono] d[edit?] [...]". Na k. 2 początek dedykacji na papierze nalepionym na pergamin zniszczono przez wydarcie. Pozostało: "[...] cancellario M. D. 'Lit' offert [dolne laski słów odnoszących się prawdopodobnie do Karola Stanisława Radziwiłła] in signum nunquam delebilis characteris servitutis suae [skreślone: offert] in Werki loco non amplius flectus, sed solacii et praesencia suae Celsitudinis. 9 May 1713. Constantinus Casimirus Brzostowski Episcopus Vilnensis, perpetuus commendatarius Abbatiae Clarae Tumbae.
    • ded. Paweł Brzostowski
    • K. II: E-2-7 / No 62-2. Rękopis zakupiony został przez T. Działyńskiego w r. 1821 od K. Kwiatkowskiego (por. Archiwum Biblioteki Kórnickiej). Spis manuskryptów nabytych w XIX w.: Regestr rękopisów do dziejów Polski [...] nr 80. Wykaz ten określa wiek rękopisu na XIV w. Kętrzyński opisał pobieżnie rekopis ten pod sygnaturą Dz. teol. 26.
    • K. 2v.: herb Strzemię (złote na czerwonej tarczy, hełm w klejnocie zdobny pióropuszem). Dookoła herbu litery: C P B R W X L (ułożone w kształt prostokąta otwartego od góry), które oznaczają: C[yprian] P[aweł] B[rzostowski] R[eferendarz] W[ielki] X[ięstwa] L[itewskiego z lat 1650-57].
    • K. 27v.: herb bez klejnotu, przemalowany na niebiesko (zamalowany herb Strzemię) biały Łabędź Duninów. Dookoła litery: R B D R R W X L (ułożone w kształt koła otwartego od dołu), które oznaczają: R[achela] B[rzostowska] D[unin] R[ajecka] R[eferendarzowa] W[ielkiego] X[ięstwa] L[itewskiego], żona Cypriana Pawła Brzostowskiego.
    • Święta oznaczone czerwono określają pochodzenie kalendarza - jest to kalendarz paryski, bo jako święta oznaczono m. in. 3. I. Sainte Genenieufue (! od 1257 cystersi), 9. V. S. Nicholas (Translatio 1087, święto jak w Rouen), 4. VII. S. Martin (Translatio 1228, święto jak w Rouen), a przede wszystkim 9. X. S. Denys (wystepuje nawet z oktawą 16. X). Chociaż czarno oznaczeni występuja też dalsi święci paryscy: 16. II. S. Marcel, 12. IV. S. Marcel, 22. IV. S. Oportune, 27. IV. S. Germain, 30. IV. S. Eutorpe (od r. 1296), 28. V. S. Germain, 10. IV. S. Landri, 26. VII. S. Marcel (Translatio 1200), 19. VIII. S. Louy Moinne (od r. 1317), 4. IX. S. Marcel, 7. IX. S. Cloud, 4. X. S. Auree, 24. X. S. Magloire, 3. XI. S. Marcel, 26. XI. S. Genenieufue (1131). Por. V. Leroquais: "Les psautiers maniscrits de bibliotheques publiques de France". T. 1. Paris 1934 s. CXII-CXV.
    • W bloku składek znajdują się również późniejsze dodatki oznaczone w Katalogu Zatheya kursywą. Brak ciągu dalszego, tzn. końca rękopisu.
    • Wyklejki pergaminowe k. I-II złączone z k. tytułową, dodane w XVII w., k. 2 zlepiona z uszkodzoną papierową stanowi też późniejszy dodatek.
    • Oprawa (XIX w.) w deski obciągniete ciemną skórą z częściowym użyciem wcześniejszego materiału. Skóra bez ozdób. Ślady zamknięcia na 2 klamry; w przedniej okładce po 2 otwory po gwoździach, w tylnej - resztki wpuszczanych skórzanych pasków, umocnione gwoździkami o główkach w formie półksiężyca i gwiazdy.
  • Opracowania: k. 3-14 Por. V. Leroquais: Les psautiers manuscrits latins. T. 1. Macon 1940-1941 s. LXIV-V; V. Leroquais: Les breviares manuscrits de bibliothêques publiques de France. T. 1. Paris 1934 s. CXII-CXV