"Volumen Terre Costense 1428 1429 1430 lustrante Flor[iano] Smileski[?] Regente"

MARC

• 001 a Kórnik
• 130 a Księga ziemska kościańska
• 245 a "Volumen Terre Costense 1428 1429 1430 lustrante Flor[iano] Smileski[?] Regente"
• 246 a "Volumen Terre Costense Annorum 1428 1429 Nota Hoc Anno Judicis Fuisse in Castro Costensi 1430 Lustrante P[rae]sentia Flo[riano] Smiles[ki] K. Regente" g tyt. na k. I
• 250 a oryg. (brulion)
• 260 a Wielkopolska c 1428-1430
• 300 a [IV], 289 k. c 32x11 cm i mn.
• 340 a Papier d rkps e Pergamin, 15 w.
• 500 a Oprawa: księga w formacie dudki, oprawa pergaminowa, jasna, miękka, podniszczona. Na okładzinie przedniej ręką wczesnonowożytną "Volumen Terrestre Costense 1[4]28 1429 1430 Lustrante Flor[iano] Smileski Regente". Wyklejki zawierają liczne wpisy o kwerendach w okresie nowożytnym.
• 500 a Wymiary, papier, foliacja: wymiary przeciętnie 31x11 cm.; kk. 13, 18 ucięte do wym. ok. 10,5x10, zaś k. 265a do 10,5x11, k. 281a pusta, nieco mniejsza (31x11 cm). Na k. I-IV foliacja XX w. ołówkiem. Foliacja zrębu kodeksu w okresie wczesnonowożytnym (XVII w.?) atramentem, gdzieniegdzie uzupełniana współcześnie ołówkiem. Karty z podwojoną foliacją 265 (265a), 281 (281a), tylko ołówkiem. Pozostałe mniejsze mają foliację atramentem.
• 500 a Składki: niepewne: I: I-IV, II: 1-12; III: 13-18; IV: 19-34; V: 35-46; VI: 47-56; VI: 57-66; VIII: 67-78; IX: 79-89; X: 90-101; XI: 102-113; XII: 114-129; XIII: 130-133; XIV: 134-145; XV: 146-165; XVI: 166-177; XVII: 178-189; XVIII: 190-205; XIX: 206-218; XX: 219-228; XXI: 229-236; XXII: 237-240; XXIII: 241-252; XXIV: 253-266; XXV: 267-278; XXVI: 279-280; XXVII: 281-287.
• 500 a Pismo: kursywne wielu rąk 1 poł. XV w., w jednej kolumnie. Dla rot staropolskich literatura wydziela dwóch pisarzy (zob. Wielkopolskie Roty, t. III, s. 6, 12, 564-595, 602-604). Na wyklejkach późniejsze dopiski różnych rąk o kwerendach ("quesivi" etc.). Na k. 200v wczesnonowożytne rysunki piórkiem: duża manicula oraz oko. Nadpis: "Apparet quod uacet"; podpis: "Sit tibi vacuum in lumine vacuo"), być może z okresu lustracji Śmilewskiego pod koniec XVII w. (zob. Uwagi). Notatki z okresu owej lustracji zwykle przy rozpoczęciu nowego roku, przy kolejnych dniach oraz gdzieniegdzie przy poszczególnych sprawach. Na k. 101v ołówkiem "dnia 14 grudnia 1862". Na wyklejce okładziny tylnej zapiska inwentaryzacyjna BK z 1951 r. oraz informacja o konserwacji w 1974 r. Maniculae: k. 7v, 8r, 11r, 54r, 134v, 190v (?), 244r. Między kk. 51-52 na sznurkach zwinięte karteczki zapisane pismem wczesnonowożytnym (wzmacnienie sznurowania składek?).
• 500 a Filigrany: na kk. I, IV widoczny fragment barokowego (?) kartusza. W zrębie kodeksu, przeważnie słabo czytelne w całości warianty motywu: głowa wołu (oczy zwykle widoczne), pomiędzy rogami pręt (jedno- lub dwukonturowy lub zwężający się do góry) na którym kwiat, zwykle niewyraźny, sześcio- ale też trój-, pięcio- i siedmiolistny, bywa też krzyż (wym. zwykle między 10x4 a 11x3,5 cm; lepiej czytelne zbliżone m.in. do Piccard Ochsenkopf XI, nr 106-109; Ochsenkopf XII, nr 274-281, 415-417; Ochsenkopf XIII, nr 35) na kk. 2, 4, 5, 16, 17, 19, 22, 28, 30, 37, 46, 49, 50, 58, 60, 61, 67, 70, 73, 81, 83, 89, 92, 94, 101, 108, 111, 112, 115, 124, 127, 130, 131, 134, 143, 149, 151, 161, 163, 164, 170, 172, 176, 185, 187, 193, 194, 195, 203, 210, 212, 213, 224, 232, 238, 242, 245, 250, 253, 257, 260, 267, 270, 272. Na k. 118: krzyż łaciński trójlistny z pionową wychodzącą z nóżki 4x5,5 cm (podobny do Piccard Kreuz, II, nr 882-884 (r. 1427). Na k. 141 słabo czytelny filigran (prawdopodobnie trójwzgórze z jednokonturowym krzyżem, szerokość podstawy ok. 26 mm = Piccard Dreiberg, Abteilung II). Nieczytelny filigran na k. 265.
• 500 a Proweniencja: Kościan - Poznań (zob. Bielecka, Inwentarze, s. 11 nn., 143); Tytus Działyński; BK PAN (stary zasób).
• 500 a Księga sądowa ziemska kościańska z l. 1428-1430 (sygn. sensu Bielecka: Kościan Z. 9), pomnik piętnastowiecznego polskiego piśmiennictwa pragmatycznego, stanowi część serii ksiąg kościańskich, przechowywanej obecnie w Archiwum Państwowym w Poznaniu (zob. https://szukajwarchiwach.pl/53/7/0). Daty krańcowe zespołu ksiąg ziemskich kościańskich (w sumie 169 ksiąg) to 1391-1791 (Bielecka, Inwentarze, s. 139). Zgodnie z ówczesną praktyką w księdze znajdują się wszelkie rodzaje wpisów (resignationes, inscriptiones, relationes, decreta), w tym wieczyste, jak również akta sądów generalnych, królewskich itd. (Tamże, s. 139-140; dzieje, organizację i kompetencje sądownictwa ziemskiego omawia Bielecka, Tamże, s. 123 nn., 139-140). Księga zawiera 90 staropolskich rot sądowych, na kk. 6, 10-10v, 13, 20-20v, 26v, 27v, 30v, 39v-40, 41, 44-45, 57v, 58v-59v, 60v, 62-63, 64, 69, 78, 81, 82v-83, 87-87v, 91, 95-95v, 109v-110, 111-111v, 113, 121, 127-127v, 139v, 141v, 143, 153v, 163v, 173, 185, 190v, 193, 194, 207, 208v, 211-211v, 213, 219v-220, 223v, 225v, 228v, 237, 245v, 248, 252, 259v-260, 267v, 272v, 274, 276, 278v, 282v, 284-284v oraz innego pisarza na kk. 31v, 120, 131 (za Wielkopolskie roty, t. III, s. 6, 12 [wykaz kart], 564-595 [wyd. rot - pisarz 21], 602-604 [wyd. rot - pisarz 24]). Na BK 784 piętno swe, w postaci uwag marginalnych, odcisnęła działalność Floriana Śmilewskiego, który jako regent "wyznaczony przez sejmik średzki po wojnie szwedzkiej na lustratora ksiąg ziemskich poznańskich i kościańskich, uporządkował w latach 1696-1698 księgi XV wieku" (Bielecka, Inwentarze, s. 7). Rękopis BK 784 znalazł się w 1793 r. w Poznaniu jeszcze jako część zespołu ksiąg kościańskich, które od zamku począwszy kilkakrotnie zmieniały miejsce pobytu, by wejść do zbiorów archiwum Sądu Powiatowego w Poznaniu (Bielecka, Inwentarze, s. 11, 13). W nieznanych okolicznościach, w 1 poł. XIX w. księga znalazła się w zbiorach T. Działyńskiego (por. Tamże, s. 20, przyp. 46).
• 520 a 1r-285v KSIĘGA SĄDOWA ZIEMSKA KOŚCIAŃSKA za l. 1428-1430: [k. Ir, tit. nowożytn.] Volumen Terr[estre] Costense Annorum: 1428 / 1429 Nota Hoc Anno Judicia Fuisse in Castro Costensi / 1430 / Lustrante Praesentia Flor[riano] Smilewski Regente
• 520 a 1r- roczki sądowe od czwartku 15 do niedzieli 18 kwietnia (?) 1428 [tit.] Item termini particulares feria q[uinta] ante dominicam Misericorida Domini / per dominos [...] celebrati anno XXo octauo 5r [nagł.] sexta feria = piątek 16 kwietnia 1428 9v [nagł.] sabbato = sobota 17 kwietnia 16r [nagł.] in crastino = niedziela 18 kwietnia 16v dokument Władysława Jagiełły z poniedziałku 12 kwietnia [wyd. KDW 9, nr 1164]; [tit.] Wladislaus Dei gracia rex Polonie; [dat.] in Conin feria secunda post Conductum Pasce anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo octavo
• 520 a 19r roczki sądowe od czwartku 13 do piątku 14 maja 1428 [tit..] Item termini [nadpis.: particulares] feria quinta ipso die Ascensionis Domini etc. per dominos [...] anno vicesimo octauo in Costen celebrati 21r [nagł.] feria sexta [= piątek, 14 maja] 23r [ponownie nagł.] feria VI [= piątek, 14 maja]
• 520 a 37v roczki sądowe od czwartku 10 czerwca do piątku 11 czerwca 1428 [tit.] Item termini particulares feria quinta [przekr.: post] in octaua Corporis Christi per dominos [...] in Costen anno Domini millesimo quadricentesimo vicesimo octauo celebrati 42r [nadpis.] feria VIa? = piątek, 11 czerwca 53r [nagł.] in crastino feria sexta [= piątek, 11 czerwca]
• 520 a 54v przyjazd króla do Kościana 3 lipca, sąd królewski poniedziałek 5 lipca 1428 niedziela [tit.] Item adventus domini regis in Costen sabbato die infra octavas Visitacionis Beate Marie Virginis [=3 lipca; zob. Gąsiorowski, Itinerarium, s. 112: 4 lipca] Item iudicium domini Regis feria secunda infra octavas Visitacionis Beate Marie Virginis [5 lipca] per dominos [...] Anno XX VIIIo celebratum 55r [tit.] Rex cum Przibislao; [inną ręką:] rex probat 59r [nagł.] feria Va (2a?) per suprascriptos dominos [= 8 lipca (5 lipca?)]
• 520 a 62r sąd królewski w Śremie 12 lipca 1428 [tit.] Item iudicium presente domino Rege in Srzem][feria 2a ante festum Beate Margarethe virginis anno XX VIIIo celebratum = [12 lipca 1428; zob. Gąsiorowski, Itinerarium, s. 112]
• 520 a 67r [nagł.] Rex Poznanie [zob. Gąsiorowski, Itinerarium, s. 112]
• 520 a 67v roczki sądowe od czwartku 26 sierpnia do piątku 27 sierpnia 1428 [tit.] Item termini particulares feria quinta post festum Sancti Bartholomei per dominos [...]anno Domini Mo CCCCo XX VIIIo in Costen celebrati 68r [dop.] no[ta?] de feria VI 73r [nagł.] VIa feria [= piątek 27 sierpnia]
• 520 a 87r roczki sądowe od czwartku 23 września do soboty 25 września 1428 [tit.] Item termini particulares feria quinta ante festum Sancti Michaelis per dominos [..] anno Domini Millesimo CCCCo vicesimo octavo in Costen celebrati 101v od połowy pusta, na kolejnej k. nowa składka, zmiana ręki 104r [nagł.] in crastino [= 24 września, piątek] 106r [nagł.] die sabbati [= 25 września, sobota]
• 520 a 107r roczki sądowe od czwartku 21 października do piątku 22 października 1428 [tit.]Item termini particulares quinta feria ipso die XI Milia Virginum per dominos [...] nnno Domini Mo CCCCo VIII [poprawione z "VIIII"] in Costen celebrati 119r [nagł.]Judicium in crastino [= 22 października, piątek]
• 520 a 120v roczki sądowe od czwartku 18 listopada do 20 listopada 1428 [tit.] Item termini particulares quinta feria in octava Sancti Martini confessoris per dominos [...] Anno millesimo CCCC XX octauo in Costen celebrati 123v [nagł.] VIa [feria] [= 19 listopada, piątek] 125v [nagł.] Sabbato [= 20 listopada, sobota]
• 520 a po k. 129 [ubytek?] 130r [nowa składka, zmiana ręki; brak tit., tylko nagł.] Particulares termini 131r [nagł.] In crastino [nagł.] VI [feria?]
• 520 a 134r roczki sądowe od czwartku 16 grudnia do soboty 18 grudnia 1428 [tit.] Item termini particulares feria quinta ante festum Beati Thome apostoli per dominos [...] in Costen Anno XX VIIIo celebrati 138r [nagł.] VIa f[eria] [= 17 grudnia, piątek] 143r [nagł.] Sabbato [= 18 grudnia, sobota]
• 520 a 146r- roczki sądowe od czwartku 13 do soboty 15 stycznia 1429 [nadp.] Anno Nono / [tit.] Item termini particulares quinta feria in octava Epiphanie Domini per dominos [...] in Costen celebrati anno Domini millesimo quadrincentesimo XX nono 151r [nagł.] VI f[eria] [= 14 stycznia, piątek] 156r [nagł.] Sabbato [= 15 stycznia, sobota]
• 520 a 163r roczki sądowe od czwartku 10 do soboty 12 lutego 1429 [tit.] Item [nadpis.: termini] particulares feria quinta ante dominicam Invocavit me Per dominos [...] in Costen celebrati anno Domini millesimo CCCCo XX nono 167r [nagł.] feria VIa [= 11 lutego, piątek] 174v [nagł.] Sabbato [= 12 lutego, sobota]
• 520 a 177v roczki sądowe od czwartku 10 marca do piątku 11 marca 1429 [tit.] Item termini particulares feria quinta ante dominicam Iudica me Deus et discerne per dominos [...] Anno XX Nono in Costen celebrati 180v [nagł.] feria VIa [= 11 marca, piątek]
• 520 a 189r roczki sądowe od czwartku 14 kwietnia do piątku 15 kwietnia 1429 [tit.] Item termini particulares 5ta feria post Misericordias Domini per dominos [...] Anno XX Nono in Costen celebrati 193r [nagł.] VIa [feria] [= 15 kwietnia, piątek]
• 520 a 200v pusta, rysunki piórkiem: duża manicula oraz oko (nadpis: Apparet uod Vacet; podpis: Sit tibi vacuum in lumine vacuo).
• 520 a 201r [tit.] Iudicium particulare feria quinta etc. [= 28? kwietnia 1429, czwartek]
• 520 a 202r dokument Władysława Jagiełły [wyd. KDW 9, nr 1195]; [nagł.] Wladislaus dei gracia rex Polonie; [dat.] sabbato infra octavas Pasche anno Domini millesimo CCCCo XX Nono [= 2 (9?) kwietnia 1429; por. KDW 9, nr 1195, przyp. 2] 202r [nagł.] Iudicium feria sexta [= 29? kwietnia 1429, piątek]
• 520 a 203v roczki sądowe od czwartku 12 maja do 13 maja 1429 [tit.] Item termini particulares feria quinta proxima ante festum Penthecostes per dominos [...] Anno XX Nono in Costen celebrati 203v-204r dokument Władysława Jagiełły z 15 kwietnia 1429 [wyd. KDW 9, nr 1197]; [nagł.] Vladislaus etc.; [dat.] feria VIa proxima post dominicam Misericordia Domini anno Domini Mo CCCCo XX nono 205r [nagł.] VIa feria [= 13 maja, piątek] 210-210v dokument Władysława Jagiełły z 10 lutego 1427 [wyd. KDW 9, 1121]
• 520 a 218v roki 27 czerwca 1429 [tit.] Item Iudicium secunda feria infra octavas Johannis Baptiste in presencia serenissimi principis domini Regis Polonie in Costen [...] anno Domini millesimo CCCCo nono celebratum in castro Costensi
• 520 a 219v roki 4 lipca 1429 w Poznaniu [tit.] Item iudicium Poznanie feria secunda infra octavam Visitacionis Virginis Marie in presencia domini Regis per dominos ut in Costen [= 4 lipca 1429; zob. Gąsiorowski, Itinerarium, s. 114]
• 520 a 221r roczki sądowe od czwartku 1 grudnia do piątku 2 grudnia 1429 [tit.] Item termini particulares quinta feria proxima post festum Beati Andree apostoli per dominos [...] anno Domini Mo CCCCo XXo IXo in Costen celebrati 223r [nagł.] feria sexta [= 2 grudnia, piątek]
• 520 a 227r roczki sądowe od czwartku 29 grudnia do piątku 31 grudnia 1429 [tit.] Item termini particulares infra octavas Nativitatis Christi quinta feria per dominos [....] Anno XXo Nono 231v [nagł.] VIa feria [= 30 grudnia, piątek] 233v [dopis.] post prandium 235v [dopis.] [s]abbato [= 31 grudnia, sobota] 240r [nagł.] Borko cum Golsky; [dat.] anno Domini millesimo CCCCo XXo nono die dominica proximo post octavas visitacionis Marie [= 10 lipca 1429, niedziela] [inc.] Coram Sandiwogio de Ostrorog Poznaniensi Andrea de Damaborz Kalisiensi 241r-v dokument z 24 czerwca 1429 [wyd. KDW 9, nr 1204]; [dat.] ipso die Sancti Johannis Baptiste sub anno Domini millesimo quadringentesimo vicesimo nono; [inc.] Nos Janussius de Lubona debitor
• 520 a 242r roczki sądowe od czwartku 26 stycznia do soboty 28 stycznia 1430 [tit.] Item termini particulares quinta feria post festum Conversionis Beati Pauli apostoli per dominos [...] Anno Mo CCCCo XXXo in Costen celebrati [dop. wczesnonowoż. błędnie: "1429"] 247v [nagł.] sexta feria [= 27 stycznia, piątek] 250r [nagł.] post prandium 251v [nagł.] Sabbato [= 28 stycznia, sobota] 254v [dopisek ołówkiem] finit
• 520 a 254v roczki sądowe od czwartku 23 lutego do soboty 25 lutego 1430 [tit.] Item termini particulares quinta feria in vigilia Beati Mathie apostoli per dominos [...] anno tricesimo in Costen celebrati 259v [nagł.] Sexta feria [= 24 lutego, piątek] 265r [nagł.] Sabbato [= 25 lutego, sobota]
• 520 a 267r roczki sądowe od czwartku 30 marca do 1 kwietnia 1430 [tit.] Item termini particulares quinta feria ante dominicam Iudica me Deus per dominos [....] Anno tricesimo in Costen celebrati 271v [nagł.] Sexta feria ante prandium [= 31 marca, piątek] 273v [nagł.] post prandium 277v [nagł.] sexta feria (!) 278r [nagł.] sabbato [= 1 kwietnia, sobota]
• 520 a 281r pusta, przekreślona liniami pionowymi
• 520 a 281v pusta, przekreślona linią pionową
• 520 a 281ar roki 16 lipca (?) 1430 [tit.] Item Iudicium dominica [uszk.] post festum Divisionis A[postolorum] in presencia Serenissimi Principis Domini [uszk.] Domini Wladislai Dei gracia Regi [...] anno Domini Mo XXXo [...] in Costen
• 520 a 284v-285r dokument z 8 września 1430 [wyd. KDW 9, nr 1246]; [tit.] Concordia domini capitanei; [dat.] feria sexta ipso dei Nativitatis Marie anno millesimo CCCCo [tr]icesimo
• 520 a 285r-v dokument Sędziwoja z Ostroroga z 18 kwietnia 1412 [wyd. KDW 7, nr 694]; [tit.] Litera Byaldame Donacio; [dat.] feria 2[uszk.] post dominicam Misericordia Domini anno ipsius M [uszk.] XXXXo duodecimo
• 520 a 285v dopisane ręką nowoż: "Nota / Volumen hoc / Costense esse / annorum / 1428 / 1429 / 1430 / Lustrante presentia [uszk.] Floriano Smileski Regen[te] / 1696"
• 520 a 286r-do końca puste, nie licząc wpisów o kwerendach i rewizjach 287v przekreślona
• 530 d Mf 660
• 541 c st. zas.
• 546 a Łac., pol.
• 561 d Kościan Z. 9 m Poznań (woj. wielkopolskie) m Kościan (woj. wielkopolskie)
• 581 a Lit.: J. Bielecka, Inwentarze ksiąg archiwów grodzkich i ziemskich XIV-XVIII wieku. Województwo poznańskie, kaliskie, gnieźnieńskie, inowrocławskie, (PTPN, Prace Komisji Historycznej 32), Poznań 1965; A. Gąsiorowski, Urzędnicy wielkopolscy, 1385-1500, spisy, Poznań 1968; A. Gąsiorowski, Wielkopolska w ostatnich księgach Roczników Jana Długosza. Do rozbioru krytycznego Annalium z lat 1385-1480, "Studia Źródłoznawcze" 15 (1970), s. 173-195 (tabele itinerariów, s. 188-189); Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, [http://www.slownik.ihpan.edu.pl]; Wielkopolskie Roty Sądowe XIV-XV w., t. III (Roty Kościańskie), Wrocław-Warszawa-Kraków 1967, s. 6, 12; A. Gąsiorowski, Itinerarium króla Władysława Jagiełły: 1386-1434, wyd. II popr. (do druku przyg. A. Gąsiorowski, G. Rutkowska), Warszawa 2015; G. Piccard, Die Wasserzeichenkartei im Hauptstaatsarchiv Stuttgart, Stuttgart 1961-1997.
• 581 a Wyd.: Wielkopolskie Roty Sądowe XIV-XV w., t. III (Roty Kościańskie), Wrocław-Warszawa-Kraków 1967, s. 564-595, 602-604 (Zob. Roty),
• 581 a Wyd.: KDW 9, nr 1164 (k. 16v), nr 1192 (k. 150v), nr 1195 (k. 202), nr 1197 (k. 203v-204), nr 1121 (k. 210r-v), nr 1204 (k. 241r-v), nr 1246 (k. 284v-285)
• 581 a Wyd.: KDW 7, nr 694 (k. 285r-v)
• 650 a Sądownictwo y 15 w. z Polska
• 650 a Księgi sądowe ziemskie y 15 w. z Polska
• 650 a Sądy ziemskie y 15 w. z Polska
• 651 a Kościan (woj. wielkopolskie) x sądy ziemskie y 15 w.
• 651 a Wielkopolska x sądy ziemskie y 15 w.
• 651 a Wielkopolska x księgi sądowe ziemskie y 15 w.
• 852 j BK 784
• 999 a Miłosz Sosnowski d 2019

Indeksy

• Sygnatura:
  • BK 784
  • Mf 660
• Tytuł/nazwa obiektu:
  • Księga ziemska kościańska
  • "Volumen Terre Costense 1428 1429 1430 lustrante Flor[iano] Smileski[?] Regente"
  • "Volumen Terre Costense Annorum 1428 1429 Nota Hoc Anno Judicis Fuisse in Castro Costensi 1430 Lustrante P[rae]sentia Flo[riano] Smiles[ki] K. Regente"
• Data: 1428-1430
• Język: Łac., pol.
• Indeks rzeczowy:
  • Kościan (woj. wielkopolskie) sądy ziemskie 15 w.
  • Księgi sądowe ziemskie 15 w. Polska
  • Sądownictwo 15 w. Polska
  • Sądy ziemskie 15 w. Polska
  • Wielkopolska księgi sądowe ziemskie 15 w.
  • Wielkopolska sądy ziemskie 15 w.

Egzemplarze