Tractatus De oculo morali.

Katalog
Rękopisy
Pobierz opis bibliograficzny

Opis

  • Sygnatura: BK 00012
  • Kopie: Mf 1453
  • Autor: Pierre de Limoges (ca 1250-1306)
  • Tytuł: Tractatus De oculo morali.
  • Miejsce i czas powstania: 1363
  • Opis fizyczny: 72 k. 20x14 cm
  • Oprawa: Deski, skóra szarobrązowa, 14 w.
  • Język: Łac.
  • Zawartość:
    • PETRUS LEMOVICENSIS: TRACTATUS DE OCULO MORALI k. 1-50v.
    • Feria IV k. 62v.-72v.
    • Funiculus triplex difficile rumpitur. [Eccl. 4, 12] k. 51-62v.
    • Zbiór kazań wielkopostnych napisanych w 1280 r.: Aldobrandinus de Tuscanella: Scala fidei sive exposicio symboli apostolorum k. 51-72v.
  • Proweniencja:
    • "montis lisiec(?)" - [rkps 15 w. - resztki napisu na przedn. okł.] uzup.
    • Ze zbioru Tytusa Działyńskiego
    • "Oculus abbatum moralis sub F. Nr 24 Scriptus a Nicolao Monacho A. [data poprawiana] 1363 die 7 Januari" - [rkps w w. Levebre] uzup.
    • Biblioteka Świętokrzyska - [rkps k. 50v.]
    • "-ati[...]rip[...]" [i poniżej:] "Transactiones"? "M. S. MCCCLIII" - [rkps fragm. ze zdrapanej naklejki na grzb.] - [rkps napis atramentem na skórze z 16-17 w. we fragm.]
  • Hasła przedmiotowe:
    • Kościół katolicki poradniki 13-14 w.
    • Duchowieństwo katolickie poradniki 13-14 w.
  • Uwagi:
    • Marginalia rzadkie, złoceń brak. Na karcie ochronnej pergaminowej próbki pisma ręką XV w.: "Dominum qui nos fecit, Venite adoremus [...]", na k. Iv ręką XVIII w. Lefebura (opracowującego katalog benedyktyńskiej biblioteki świętokrzyskiej, do r. 1944 w Bibliotece Narodowej w Warszawie) ustalony przezeń tytuł, wzięty zresztą z k. 50v.: "Oculus abbatum moralis sub F. Nr 24. Scriptus a Nicolao Monacho A. [data poprawiana] 1363 die 7 Januari". Oznaką pochodzenia z biblioteki łysogórskiej jest też częściowo zdrapana naklejka na grzbiecie z napisem, z którego zostało; 'M, S' (czerw.) i u dołu 'MCCCLIII'. Spod naklejki widać pierwotny napis atramentem na skórze z XVI/XVII w.: w fragmentach: "-ati...rip...", a poniżej coś jak: "Transactiones"? U góry przedniej okładki z resztek napisu ręką XV w. da się odczytać: "montis lisiec(?)". Opis Kętrzyńskiego: Dz. teol. 31, a Celichowskiego I B 12.
    • Nie jest jasne, jaką drogą rękopis z bibl. świętokrzyskiej dostał się do rąk Działyńskich, czy z partią rękopisów Czackiego i puławskich, czy z nabytymi od Kwiatkowskiego. J. Zathey uważał za prawdopodobne, że należał on do rękopisów, które zawędrowały do Petersburskiej Biblioteki w czasie grabieży po 1794 i 1831 r., gdzie się i rękopisy świętokrzyskie znalazły. Zasługą Onacewicza były wysiłki nad odzyskaniem zbiorów rozproszonych również do rąk prywatnych. Jego biblioteka miała jakoby spalić się. Zathey sądził, że nie odpowiadało to prawdzie, a w rzeczywistości rękopisy były sprzedawane do prywatnych bibliotek w kraju i mogły służyć uczonym. W archiwum Biblioteki Kórnickiej sa ślady stosunków Tytusa Działyńskiego z Ignacym Onacewiczem, którego Działynski prosil o nabycie rekopisów. Rola Onacewicza jest znana nie tylko polskim uczonym (por. P. Bańkowski: "Rękopisy rewindykowane przez Polskę z ZSRR na podstawie traktatu ryskiego i ich dotychczasowe opracowania". Kraków 1937 s. 17).
    • Brak zakończenia, które powinno brzmieć: "per iusticiam colunt ad sedes sidereas transferuntur.", por. Col. Vat. lat. 822 w opracowaniu Pelzera.
    • Explicit liber de oculo morali fratris [po wyskrobaniu pierwotnego imienia] Nicolay lectoris dicti Sera[...] sub anno domini MCCCLXIII die VII mensis Januarii [7. I. 1363]
    • Oprawa XIV w. w grube deski powlecznone szarobrązową skórą. Brzegi desek przycięte spadzisto. Na grzbiecie widoczne 3 wałki wiązadeł, u góry i u dołu starannie wykonane kapitałki. W przedniej okładce 2 otwory po gwoździach, na które zapinano zagubione dziś rzemyki zapięcia, w brzegu zagłębienie na wgniatający się rzemień. Na tylnej okładce wokół otworów rozpościerająca się rdza świadczy o dawnym umocowaniu rzemieni, z których pozostały tylko resztki.
    • Składki są mieszane: po wierzchu karty z pergaminu, a dalej na przemian papier i pergamin. Takich nienumerowanych kwinternów ze śladami reklamantów obciętych przy oprawie jest 5. Druga część rękopisu składa się z samego papieru, tylko sekstern i kwintern. Na marginesie ostatniej karty rdza z gwoździa przytrzymującego rzemienie wygryzła dziurkę.
    • Pergamin dość gruby, starannie po obu stronach gładzony. Papier ma znaki wodne, widoczne tylko częściowo na k. 14 i 68; przedstawiają koło na osi przeciętej u góry belką krzyża (podobne są u Briqueta nr 3168 - Pisa 1361 i u Piekosińskiego 728 - z rkpsu BJ 381 XIV w., 7 dziesiątek).
    • Pismo w 1 kolumnie to pośpieszna minuskuła książkowa XIV w., dwu rąk. Ręka pierwsza do k. 60v., ręka druga od k. 61. Podobnie jak materiał i pismo, tak też i sposób rubrowania różni obie części rękopisu: w cz. 1 występują proste ciemnoczerwone inicjały, rubryki, podkreślenia i tytuły; w cz. 2 czerwień użyta do inicjałów, tytułów, podkreśleń i rubryk jest jaśniejsza, o odcieniu ceglastym.
  • Opracowania: por. M. Hornowska, H. Zdzitowiecka-Jasieńska: Zbiory rękopiśmienne w Polsce średniowiecznej. Warszawa 1947 s. 314; Levebre, oprac. katalog benedyktyńskiej biblioteki świętokrzyskiej - 18 w. uzup. k. 51-72 Aldobrandinus lub Aldibrandinus de Tuscanella: Scala fidei sive exposicio symboli apostolorum, por. Cod. Vat. 822; Stegmüller: Rep. biblic. 1105; Käpelli: La tradizione manoscritta delle opere di Aldobrandino da Toscanella. "Archivum Fratrum Praedicatorum" V 8: 1938 (Inst. Hist. Fr. Praed.) s. 163-192 k. 1-50v. Por. Cod. Vat. 1041 cyt. druk: De oculo morali aureus libellus Joannis Gualensis Anglici. Ed. L. Waddingus. Viterbi 1656 p. 1-244. O piśmie tym i aut. też jako Johannes Pecham druk. 1475 i in. por. Stegmüller: Rep. biblic. 6624, 1 oraz Glorieux: Repert. d. maitres en theologie nr 178a - tu wykaz rękopisów oraz cyt. Spettman w "Arch. Franc. Hist." 1923 p. 309-322

MARC

  • 001 %a Kórnik
  • 040 %a KÓR Z %b pol
  • 041 0 @ %a lat
  • 100 0 . %a Pierre de Limoges %d (ca 1250-1306)
  • 245 1 0 %a Tractatus |De oculo morali.
  • 246 1 @ %a "'quatuor contra fidem requiruntur' Indigencia quidem fidei ostenditur quod [...]" %i [Inc.:]
  • 246 1 @ %a "[...] duodecimum posuit sanctus Mathias dicens carnis resurrectionem et vitam eternam. Amen etc. Rogemus". %i [Expl.:]
  • 246 1 @ %a "Circa scalam per quam debemus [...]" %i [Inc.:]
  • 246 1 @ %a "[...] O monarche qui te usque ad sidera exaltas quomodo diuersus in infernum disce qui se exaltat humiliabitur [...]" %i [Expl.:]
  • 246 3 @ %a Nicolai Lectoris |Oculus abbatum moralis
  • 246 1 @ %a "In nomine patris et filii et spiritus sancti. 'Iste liber monasterii Caluimontis qui intitulatur liber de oculo morali cum aliis ibidem contentis.' [...]" %i [Inc.:]
  • 246 1 @ %a "Si diligenter volumus [!] in lege domini meditari [...]" %i [Inc.:]
  • 246 1 @ %a "Sciendum sicut potest elici [...]" %i [Inc.:]
  • 246 1 @ %a "[...] Et illic eriguntur ad illud regnum nos perducat qui sine fine vivit et regnat. Amen. Explicit liber de oculo morali fratris [po wyskrobaniu pierwotnego imienia] Nicolay lectoris dicti Sera... sub anno domini MCCCLXIII, die VII mensis Januarii [7. I. 1363]." %i [Expl.:]
  • 246 1 @ %a "Funiculus triplex difficile rumpitur. [Ecc. 4,12]. Funiculus iste quo a terra trahimur ad celum [...]" %i [Inc.:]
  • 250 %a kop.
  • 260 %c 1363
  • 300 %a 72 k. %c 20x14 cm
  • 340 %a Perg. i pap. %d rkps %e Deski, skóra szarobrązowa, 14 w.
  • 400 %a Petrus Lemovicensis zob. Pierre de Limoges
  • 500 %a Marginalia rzadkie, złoceń brak. Na karcie ochronnej pergaminowej próbki pisma ręką XV w.: "Dominum qui nos fecit, Venite adoremus [...]", na k. Iv ręką XVIII w. Lefebura (opracowującego katalog benedyktyńskiej biblioteki świętokrzyskiej, do r. 1944 w Bibliotece Narodowej w Warszawie) ustalony przezeń tytuł, wzięty zresztą z k. 50v.: "Oculus abbatum moralis sub F. Nr 24. Scriptus a Nicolao Monacho A. [data poprawiana] 1363 die 7 Januari". Oznaką pochodzenia z biblioteki łysogórskiej jest też częściowo zdrapana naklejka na grzbiecie z napisem, z którego zostało; 'M, S' (czerw.) i u dołu 'MCCCLIII'. Spod naklejki widać pierwotny napis atramentem na skórze z XVI/XVII w.: w fragmentach: "-ati...rip...", a poniżej coś jak: "Transactiones"? U góry przedniej okładki z resztek napisu ręką XV w. da się odczytać: "montis lisiec(?)". Opis Kętrzyńskiego: Dz. teol. 31, a Celichowskiego I B 12.
  • 500 %a Nie jest jasne, jaką drogą rękopis z bibl. świętokrzyskiej dostał się do rąk Działyńskich, czy z partią rękopisów Czackiego i puławskich, czy z nabytymi od Kwiatkowskiego. J. Zathey uważał za prawdopodobne, że należał on do rękopisów, które zawędrowały do Petersburskiej Biblioteki w czasie grabieży po 1794 i 1831 r., gdzie się i rękopisy świętokrzyskie znalazły. Zasługą Onacewicza były wysiłki nad odzyskaniem zbiorów rozproszonych również do rąk prywatnych. Jego biblioteka miała jakoby spalić się. Zathey sądził, że nie odpowiadało to prawdzie, a w rzeczywistości rękopisy były sprzedawane do prywatnych bibliotek w kraju i mogły służyć uczonym. W archiwum Biblioteki Kórnickiej sa ślady stosunków Tytusa Działyńskiego z Ignacym Onacewiczem, którego Działynski prosil o nabycie rekopisów. Rola Onacewicza jest znana nie tylko polskim uczonym (por. P. Bańkowski: "Rękopisy rewindykowane przez Polskę z ZSRR na podstawie traktatu ryskiego i ich dotychczasowe opracowania". Kraków 1937 s. 17).
  • 500 %a Brak zakończenia, które powinno brzmieć: "per iusticiam colunt ad sedes sidereas transferuntur.", por. Col. Vat. lat. 822 w opracowaniu Pelzera.
  • 500 %a Explicit liber de oculo morali fratris [po wyskrobaniu pierwotnego imienia] Nicolay lectoris dicti Sera[...] sub anno domini MCCCLXIII die VII mensis Januarii [7. I. 1363]
  • 500 %a Oprawa XIV w. w grube deski powlecznone szarobrązową skórą. Brzegi desek przycięte spadzisto. Na grzbiecie widoczne 3 wałki wiązadeł, u góry i u dołu starannie wykonane kapitałki. W przedniej okładce 2 otwory po gwoździach, na które zapinano zagubione dziś rzemyki zapięcia, w brzegu zagłębienie na wgniatający się rzemień. Na tylnej okładce wokół otworów rozpościerająca się rdza świadczy o dawnym umocowaniu rzemieni, z których pozostały tylko resztki.
  • 500 %a Składki są mieszane: po wierzchu karty z pergaminu, a dalej na przemian papier i pergamin. Takich nienumerowanych kwinternów ze śladami reklamantów obciętych przy oprawie jest 5. Druga część rękopisu składa się z samego papieru, tylko sekstern i kwintern. Na marginesie ostatniej karty rdza z gwoździa przytrzymującego rzemienie wygryzła dziurkę.
  • 500 %a Pergamin dość gruby, starannie po obu stronach gładzony. Papier ma znaki wodne, widoczne tylko częściowo na k. 14 i 68; przedstawiają koło na osi przeciętej u góry belką krzyża (podobne są u Briqueta nr 3168 - Pisa 1361 i u Piekosińskiego 728 - z rkpsu BJ 381 XIV w., 7 dziesiątek).
  • 500 %a Pismo w 1 kolumnie to pośpieszna minuskuła książkowa XIV w., dwu rąk. Ręka pierwsza do k. 60v., ręka druga od k. 61. Podobnie jak materiał i pismo, tak też i sposób rubrowania różni obie części rękopisu: w cz. 1 występują proste ciemnoczerwone inicjały, rubryki, podkreślenia i tytuły; w cz. 2 czerwień użyta do inicjałów, tytułów, podkreśleń i rubryk jest jaśniejsza, o odcieniu ceglastym.
  • 520 %a PETRUS LEMOVICENSIS: TRACTATUS DE OCULO MORALI k. 1-50v.
  • 520 %a Feria IV k. 62v.-72v.
  • 520 %a Funiculus triplex difficile rumpitur. [Eccl. 4, 12] k. 51-62v.
  • 520 %a Zbiór kazań wielkopostnych napisanych w 1280 r.: Aldobrandinus de Tuscanella: Scala fidei sive exposicio symboli apostolorum k. 51-72v.
  • 530 %d Mf 1453
  • 541 %c st. zas.
  • 546 %a Łac.
  • 561 %a "montis lisiec(?)" - [rkps 15 w. - resztki napisu na przedn. okł.] uzup. %m Lisiec
  • 561 %a Ze zbioru Tytusa Działyńskiego %d BK Dz. teol. 31 %d BK I, B 12 %w Działyński Tytus
  • 561 %a "Oculus abbatum moralis sub F. Nr 24 Scriptus a Nicolao Monacho A. [data poprawiana] 1363 die 7 Januari" - [rkps w w. Levebre] uzup. %d F. Nr 24 %r 1363 %w Nicolaus monachus
  • 561 %a Biblioteka Świętokrzyska - [rkps k. 50v.] %m Święty Krzyż? %w benedyktyni Święty Krzyż?
  • 561 %a "-ati[...]rip[...]" [i poniżej:] "Transactiones"? "M. S. MCCCLIII" - [rkps fragm. ze zdrapanej naklejki na grzb.] - [rkps napis atramentem na skórze z 16-17 w. we fragm.] %d 1853 %r 16-17 w.
  • 581 %a por. M. Hornowska, H. Zdzitowiecka-Jasieńska: Zbiory rękopiśmienne w Polsce średniowiecznej. Warszawa 1947 s. 314; Levebre, oprac. katalog benedyktyńskiej biblioteki świętokrzyskiej - 18 w. uzup. %a k. 51-72 Aldobrandinus lub Aldibrandinus de Tuscanella: Scala fidei sive exposicio symboli apostolorum, por. Cod. Vat. 822; Stegmüller: Rep. biblic. 1105; Käpelli: La tradizione manoscritta delle opere di Aldobrandino da Toscanella. "Archivum Fratrum Praedicatorum" V 8: 1938 (Inst. Hist. Fr. Praed.) s. 163-192 %a k. 1-50v. Por. Cod. Vat. 1041 cyt. druk: De oculo morali aureus libellus Joannis Gualensis Anglici. Ed. L. Waddingus. Viterbi 1656 p. 1-244. O piśmie tym i aut. też jako Johannes Pecham druk. 1475 i in. por. Stegmüller: Rep. biblic. 6624, 1 oraz Glorieux: Repert. d. maitres en theologie nr 178a - tu wykaz rękopisów oraz cyt. Spettman w "Arch. Franc. Hist." 1923 p. 309-322
  • 650 . 9 %a Kościół katolicki %x poradniki %y 13-14 w.
  • 650 . 9 %a Duchowieństwo katolickie %x poradniki %y 13-14 w.
  • 700 0 2 %a Nicolaus %c lector 1363
  • 700 0 2 %a Aldobrandinus de Tuscanella %d (?-ca 1314) %t Scala fidei sive Exposicio symboli apostolorum
  • 852 %j BK 00012
  • 999 %d 17.02.21

Indeksy

Egzemplarze

    • Sygnatura: BK 00012