[Zatwierdzenie przez króla dwóch przywilejów dla cechu konwisarzy krakowskich z 1523 i 1532 r., wystawionych przez jego ojca :

Library catalog
Diplomas
Download bibliographic description
  • ID: D 59
  • Title: [Zatwierdzenie przez króla dwóch przywilejów dla cechu konwisarzy krakowskich z 1523 i 1532 r., wystawionych przez jego ojca :
  • Copies:
    • Fotokop. IV 558
    • CD 685
  • Document issuer: Zygmunt II August (król polski ; 1520-1572)
  • Time and place of origin: 1549.03.30.
  • Physical description: 1 k. : 77x41 cm + 15,5 cm zakładka
  • Language: Łac.
  • Content: Zygmunt August król polski, wielki książę litewski etc. oświadcza, że starsi cechowi konwisarzy krakowskich Paweł Kostan i Andrzej Groczki przedstawili mu dwa pergaminowe dokumenty, będące w stanie nienaruszonym i nie budzącym jakiegokolwiek podejrzenia, opatrzone pieczęcią jego nieżyjącego już ojca [Zygmunta Starego]. Pierwszy datowany w Krakowie 26 IX 1523 r. zawiera zarządzenie, że żaden konwisarz ani obywatel czy to wrocławski czy też inny cudzoziemiec, za wyjątkiem konwisarzy krakowskich, nie może sprzedawać żadnych naczyń ani wyrobów cynowych w samym mieście Krakowie ani nigdzie indziej na terenie Królestwa poza czasem jarmarków oraz, że wspomniani wrocławianie i inni cudzoziemcy będą sprzedawać na jarmarkach rzeczone wyroby o określonej wadze. Dokument ten zakazuje im także wymieniać nowych wyrobów cynowych za stare, a jedynie sprzedawać je za gotówkę, a także wywozić komukolwiek starej cyny z Królestwa pod żadnym pozorem ani żadnym sposobem, pod groźbą utraty tych wyrobów. Rzeczony dokument nakazuje konwisarzom z Kazimierza, Stradomia i Kleparza używania takiego samego gatunku cyny jak konwisarze krakowscy pod groźbą utraty swych wyrobów, a także zobowiązuje ich do naśladowania mistrzów z Krakowa w kształceniu uczniów, awansie na mistrzów, prezentowaniu swego rzemiosła oraz we wszystkich innych sprawach dotyczących sztuki konwisarskiej i do podporządkowania się ich zwierzchnictwu. Konwisarze krakowscy będą mieli pełne prawo przeprowadzać testy na wyrobach wspomnianych konwisarzy z Kazimierza, Stradomia i Kleparza i karać ich za złe wykonanie. Król zobowiązał także burmistrza i rajców Krakowa do nadzorowania wszystkich konwisarzy, aby przestrzegali norm jakości pod groźbą konfiskaty ich wyrobów. Drugi przedstawiony dokument datowany w Krakowie 19 XI 1532 r. zawiera dekret tegoż nieżyjącego ojca Króla, dotyczący rozstrzygnięcia sporu pomiędzy konwisarzami krakowskimi i kazimierskimi, w którym Jego Ojcowska Magnificencja postanowił, że konwisarze z Kazimierza mają podlegać zwierzchnictwu konwisarzy miasta Krakowa, zarówno w wykonywaniu swej sztuki, jak i w zarządzaniu swymi współpracownikami lub rodziną, kształceniu swych rzemieślników oraz w innych sprawach dotyczących pracy konwisarzy, i od tego momentu nie będą oni zwalniać się od tego obowiązku, a konwisarze z Krakowa lub ich starsi cechowi będą zobowiązani do nadzorowania konwisarzy z Kazimierza, którzy mają wyrabiać naczynia z cyny równej jakości co konwisarze krakowscy. Król Zygmunt August oświadcza, że cytowane powyżej dwa dokumenty jego zmarłego ojca wypowiadają się na ten temat bardziej szczegółowo, nie zostały tutaj podane w całości ze względu na swoją długość, jednak król chce, aby było tu traktowane, jakby były zacytowane dosłownie. Zwrócono się do niego za pośrednictwem niektórych jego doradców z prośbą o zatwierdzenie, ratyfikację i potwierdzenie wyżej wymienionych przywilejów jego Rodzica, wraz ze wszystkim, co jest w nich zawarte, mocą królewskiego autorytetu, do których to próśb król się przychyla, zatwierdza i ratyfikuje wyżej wymienione dokumenty, które dotyczą dobrego zarządzania i porządku we wspólnocie konwisarzy, we wszystkich ich artykułach, klauzulach i warunkach. Król dodaje nadto, że ponieważ ci sami konwisarze z miasta Krakowa skarżyli się, że konwisarze innych miast i miasteczek w Królestwie oraz ziem pod jego władaniem, wyciskają orły na swoich naczyniach i wyrobach cynowych, i takie wystawiają na sprzedaż na jarmarkach, a także poza jarmarkami, że przez to naczynia te i wyroby uchodzą wszędzie u ludzi za naczynia krakowskie, bo godło orła od starożytnych czasów używają wyłącznie krakowscy konwisarze. Wiadomo, że naczynia cynowe z innych miast i miasteczek wykonane są przeważnie z cyny niższej jakości za wyjątkiem Wrocławia, stąd wyroby krakowskie doznają wszędzie niemałych szkód. Król chce przeto, aby odtąd żaden poddany nie pozostawał w tym błędzie i aby utrzymano ten dawny zwyczaj, który jest przestrzegany przez konwisarzy w innych miastach i miasteczkach obcych krajów, mianowicie, że konwisarze umieszczają na swoich wyrobach godła miasta, w którym je wykonują. Stąd król uznał za konieczne postanowić niniejszym, że odtąd żadnemu konwisarzowi żadnego miasta lub miasteczka Królestwa nie wolno, z wyjątkiem konwisarzy z Krakowa, Kazimierza, Stradomia i Kleparza, umieszczać znaku orła na naczyniach lub wyrobach cynowych. Pozostali konwisarze wszystkich miast i miasteczek Królestwa mają wyciskać na swoich naczyniach i wyrobach cynowych godło tych miast i miasteczek, w których mieszkają, według swego starożytnego zwyczaju, tak, aby wyroby konwisarzy z Krakowa można było odróżnić od innych. Król nakazuje przeto wszystkim wojewodom, kasztelanom, starostom, wicestarostom, wójtom, burmistrzom i rajcom oraz innym urzędnikom i dostojnikom Królestwa, by nie utracili łaski Króla dla swego urzędu, aby chronili prawa wymienionych konwisarzy z Krakowa, Kazimierza, Stradomia i Kleparza, udzielając im pomocy przeciwko konwisarzom z innych miast i miasteczek, którzy sprzedawaliby swe wyroby ze znakiem orła. O prawdziwości słów królewskich, zawartych na niniejszym dokumencie, będzie świadczyć przywieszona do niego pieczęć królewska. Dokonano w Krakowie 30 III 1549 r. w dwudziestym roku panowania króla, w obecności: Samuela Maciejowskiego biskupa krakowskiego i kanclerza wielkiego koronnego; Spytka Tarnowskiego kasztelana wojnickiego, podskarbiego Królestwa, starosty krzepickiego, brzeźnickiego i krzeszowskiego; Stanisława Maciejowskiego, kasztelana lubelskiego, ochmistrza dworu najjaśniejszej małżonki króla i starosty zawichojskiego; Mikołaja Grabia kasztelana chełmskiego, podkanclerzego koronnego, kasztelana i starosty lubomelskiego; referendarzy Jakuba Uchańskiego dziekana płockiego, archidiakona warszawskiego, kanonika krakowskiego i Walentyna Dembińskiego; Mikołaja Mniszech z Wielkich Kończyc, podkomorzego, starosty sokalskiego i łukowskiego; Jana Lutomirskiego, podskarbiego nadwornego; Burgrabiego krakowskiego Andrzeja Czarnkowskiego scholastyka krakowskiego i gnieźnieńskiego; sekretarzy: Jana Przerębskiego scholastyka, prepozyta krakowskiego i Macieja Góreckiego oraz w obecności innych dostojników i urzędników. [podpisał Mikołaj Grabia podkanclerzy]
  • Subject keywords:
    • Barbara Radziwiłłówna (królowa Polski ; 1520-1551)
    • Groczki, Andrzej starszy cechowy konwisarzy krakowskich (fl. 1549)
    • Kostan, Paweł starszy cechowy konwisarzy krakowskich (fl. 1549)
    • Cech konwisarzy (Kraków)
    • Cech konwisarzy (Wrocław)
    • Cech konwisarzy (Kazimierz)
    • Cech konwisarzy (Kleparz)
    • Cech konwisarzy (Stradom)
    • Cechy (rzemiosło) 16 w. Polska
    • Konwisarze rzemiosło 16 w. Polska
    • Rzemiosło 16 w. Polska
    • Kraków (woj. małopolskie) 16 w.
    • Przywilej
  • Remarks:
    • In dorso nota dotycząca zawartości.
    • Własnoręczny podpis ciemniejszym atramentem: Mikołaj Grabia, podkanclerzy koronny.
  • 040 a KÓR Z b pol
  • 041 
    0
    @
     a lat
  • 044 a pl
  • 100 
    0
    a Zygmunt b II August c (król polski ; d 1520-1572)
  • 245 
    1
    0
     a [Zatwierdzenie przez króla dwóch przywilejów dla cechu konwisarzy krakowskich z 1523 i 1532 r., wystawionych przez jego ojca : b Zastrzeżenie znaku Orła wyłącznie dla wyrobów konwisarzy z Krakowa, Kazimierza, Stradomia i Kleparza].
  • 260 a Kraków, c 1549.03.30.
  • 300 a 1 k. : b ilum. ; c 77x41 cm + 15,5 cm zakładka
  • 340 a Pergamin d rękopis
  • 500 a In dorso nota dotycząca zawartości.
  • 500 a Własnoręczny podpis ciemniejszym atramentem: Mikołaj Grabia, podkanclerzy koronny.
  • 520 
    8
    a Zygmunt August król polski, wielki książę litewski etc. oświadcza, że starsi cechowi konwisarzy krakowskich Paweł Kostan i Andrzej Groczki przedstawili mu dwa pergaminowe dokumenty, będące w stanie nienaruszonym i nie budzącym jakiegokolwiek podejrzenia, opatrzone pieczęcią jego nieżyjącego już ojca [Zygmunta Starego]. Pierwszy datowany w Krakowie 26 IX 1523 r. zawiera zarządzenie, że żaden konwisarz ani obywatel czy to wrocławski czy też inny cudzoziemiec, za wyjątkiem konwisarzy krakowskich, nie może sprzedawać żadnych naczyń ani wyrobów cynowych w samym mieście Krakowie ani nigdzie indziej na terenie Królestwa poza czasem jarmarków oraz, że wspomniani wrocławianie i inni cudzoziemcy będą sprzedawać na jarmarkach rzeczone wyroby o określonej wadze. Dokument ten zakazuje im także wymieniać nowych wyrobów cynowych za stare, a jedynie sprzedawać je za gotówkę, a także wywozić komukolwiek starej cyny z Królestwa pod żadnym pozorem ani żadnym sposobem, pod groźbą utraty tych wyrobów. Rzeczony dokument nakazuje konwisarzom z Kazimierza, Stradomia i Kleparza używania takiego samego gatunku cyny jak konwisarze krakowscy pod groźbą utraty swych wyrobów, a także zobowiązuje ich do naśladowania mistrzów z Krakowa w kształceniu uczniów, awansie na mistrzów, prezentowaniu swego rzemiosła oraz we wszystkich innych sprawach dotyczących sztuki konwisarskiej i do podporządkowania się ich zwierzchnictwu. Konwisarze krakowscy będą mieli pełne prawo przeprowadzać testy na wyrobach wspomnianych konwisarzy z Kazimierza, Stradomia i Kleparza i karać ich za złe wykonanie. Król zobowiązał także burmistrza i rajców Krakowa do nadzorowania wszystkich konwisarzy, aby przestrzegali norm jakości pod groźbą konfiskaty ich wyrobów. Drugi przedstawiony dokument datowany w Krakowie 19 XI 1532 r. zawiera dekret tegoż nieżyjącego ojca Króla, dotyczący rozstrzygnięcia sporu pomiędzy konwisarzami krakowskimi i kazimierskimi, w którym Jego Ojcowska Magnificencja postanowił, że konwisarze z Kazimierza mają podlegać zwierzchnictwu konwisarzy miasta Krakowa, zarówno w wykonywaniu swej sztuki, jak i w zarządzaniu swymi współpracownikami lub rodziną, kształceniu swych rzemieślników oraz w innych sprawach dotyczących pracy konwisarzy, i od tego momentu nie będą oni zwalniać się od tego obowiązku, a konwisarze z Krakowa lub ich starsi cechowi będą zobowiązani do nadzorowania konwisarzy z Kazimierza, którzy mają wyrabiać naczynia z cyny równej jakości co konwisarze krakowscy. Król Zygmunt August oświadcza, że cytowane powyżej dwa dokumenty jego zmarłego ojca wypowiadają się na ten temat bardziej szczegółowo, nie zostały tutaj podane w całości ze względu na swoją długość, jednak król chce, aby było tu traktowane, jakby były zacytowane dosłownie. Zwrócono się do niego za pośrednictwem niektórych jego doradców z prośbą o zatwierdzenie, ratyfikację i potwierdzenie wyżej wymienionych przywilejów jego Rodzica, wraz ze wszystkim, co jest w nich zawarte, mocą królewskiego autorytetu, do których to próśb król się przychyla, zatwierdza i ratyfikuje wyżej wymienione dokumenty, które dotyczą dobrego zarządzania i porządku we wspólnocie konwisarzy, we wszystkich ich artykułach, klauzulach i warunkach. Król dodaje nadto, że ponieważ ci sami konwisarze z miasta Krakowa skarżyli się, że konwisarze innych miast i miasteczek w Królestwie oraz ziem pod jego władaniem, wyciskają orły na swoich naczyniach i wyrobach cynowych, i takie wystawiają na sprzedaż na jarmarkach, a także poza jarmarkami, że przez to naczynia te i wyroby uchodzą wszędzie u ludzi za naczynia krakowskie, bo godło orła od starożytnych czasów używają wyłącznie krakowscy konwisarze. Wiadomo, że naczynia cynowe z innych miast i miasteczek wykonane są przeważnie z cyny niższej jakości za wyjątkiem Wrocławia, stąd wyroby krakowskie doznają wszędzie niemałych szkód. Król chce przeto, aby odtąd żaden poddany nie pozostawał w tym błędzie i aby utrzymano ten dawny zwyczaj, który jest przestrzegany przez konwisarzy w innych miastach i miasteczkach obcych krajów, mianowicie, że konwisarze umieszczają na swoich wyrobach godła miasta, w którym je wykonują. Stąd król uznał za konieczne postanowić niniejszym, że odtąd żadnemu konwisarzowi żadnego miasta lub miasteczka Królestwa nie wolno, z wyjątkiem konwisarzy z Krakowa, Kazimierza, Stradomia i Kleparza, umieszczać znaku orła na naczyniach lub wyrobach cynowych. Pozostali konwisarze wszystkich miast i miasteczek Królestwa mają wyciskać na swoich naczyniach i wyrobach cynowych godło tych miast i miasteczek, w których mieszkają, według swego starożytnego zwyczaju, tak, aby wyroby konwisarzy z Krakowa można było odróżnić od innych. Król nakazuje przeto wszystkim wojewodom, kasztelanom, starostom, wicestarostom, wójtom, burmistrzom i rajcom oraz innym urzędnikom i dostojnikom Królestwa, by nie utracili łaski Króla dla swego urzędu, aby chronili prawa wymienionych konwisarzy z Krakowa, Kazimierza, Stradomia i Kleparza, udzielając im pomocy przeciwko konwisarzom z innych miast i miasteczek, którzy sprzedawaliby swe wyroby ze znakiem orła. O prawdziwości słów królewskich, zawartych na niniejszym dokumencie, będzie świadczyć przywieszona do niego pieczęć królewska. Dokonano w Krakowie 30 III 1549 r. w dwudziestym roku panowania króla, w obecności: Samuela Maciejowskiego biskupa krakowskiego i kanclerza wielkiego koronnego; Spytka Tarnowskiego kasztelana wojnickiego, podskarbiego Królestwa, starosty krzepickiego, brzeźnickiego i krzeszowskiego; Stanisława Maciejowskiego, kasztelana lubelskiego, ochmistrza dworu najjaśniejszej małżonki króla i starosty zawichojskiego; Mikołaja Grabia kasztelana chełmskiego, podkanclerzego koronnego, kasztelana i starosty lubomelskiego; referendarzy Jakuba Uchańskiego dziekana płockiego, archidiakona warszawskiego, kanonika krakowskiego i Walentyna Dembińskiego; Mikołaja Mniszech z Wielkich Kończyc, podkomorzego, starosty sokalskiego i łukowskiego; Jana Lutomirskiego, podskarbiego nadwornego; Burgrabiego krakowskiego Andrzeja Czarnkowskiego scholastyka krakowskiego i gnieźnieńskiego; sekretarzy: Jana Przerębskiego scholastyka, prepozyta krakowskiego i Macieja Góreckiego oraz w obecności innych dostojników i urzędników. [podpisał Mikołaj Grabia podkanclerzy]
  • 530 d Fotokop. IV 558
  • 530 d CD 685
  • 536 a Projekt FERC.02.03-IP.01-003/25 b Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy 2021-2027 c "Ocalone dziedzictwo odkryte na nowo"
  • 541 c st. zas.
  • 546 a Łac.
  • 600 
    0
    9
     a Barbara Radziwiłłówna c (królowa Polski ; d 1520-1551)
  • 600 
    1
    9
     a Groczki, Andrzej c starszy cechowy konwisarzy krakowskich y (fl. 1549)
  • 600 
    1
    9
     a Kostan, Paweł c starszy cechowy konwisarzy krakowskich y (fl. 1549)
  • 610 
    2
    9
     a Cech konwisarzy (Kraków) y 16 w.
  • 610 
    2
    9
     a Cech konwisarzy (Wrocław) y 16 w.
  • 610 
    2
    9
     a Cech konwisarzy (Kazimierz) y 16 w.
  • 610 
    2
    9
     a Cech konwisarzy (Kleparz) y 16 w.
  • 610 
    2
    9
     a Cech konwisarzy (Stradom) y 16 w.
  • 650 
    .
    9
     a Cechy (rzemiosło) y 16 w. z Polska
  • 650 
    .
    9
     a Konwisarze x rzemiosło y 16 w. z Polska
  • 650 
    .
    9
     a Rzemiosło y 16 w. z Polska
  • 651 
    .
    9
     a Kraków (woj. małopolskie) y 16 w.
  • 655 
    .
    9
     a Przywilej
  • 700 
    0
    @
     a Zygmunt b I Stary c (król Polski ; d 1467-1548)
  • 700 
    1
    @
     a Maciejowski, Samuel d (1499-1550)
  • 700 
    1
    @
     a Tarnowski, Jan Spytek d (ca 1493-1553)
  • 700 
    1
    @
     a Maciejowski, Stanisław d (1500-1563)
  • 700 
    1
    @
     a Grabia, Mikołaj d (ca 1500-1549)
  • 700 
    1
    @
     a Uchański, Jakub d (1502–1581)
  • 700 
    1
    @
     a Dembiński, Walenty d (ca 1504-1584)
  • 700 
    1
    @
     a Mniszech, Mikołaj d (1484-1553)
  • 700 
    1
    @
     a Lutomirski, Jan d (?-1567)
  • 700 
    1
    @
     a Czarnkowski, Andrzej d (1507-1562)
  • 700 
    1
    @
     a Przerębski, Jan d (ca 1510-1562)
  • 700 
    1
    @
     a Gorecki, Maciej d (fl. 1549)
  • 852 j D 59
  • 900 a Pieczęć niezachowana, pozostały dwa otwory w pergaminie, odciśnięte ślady po sznurku, rdzawy ślad na odwrociu prawdopodobnie po metalowej puszce na pieczęć
  • 999 a TZ b 2026.04.30
  • Signature: D 59
  • Copy location: Magazyn Stare Druki

D 59.pdf (4.33 MB)

Download